{"id":17527,"date":"2023-08-20T22:41:21","date_gmt":"2023-08-20T15:41:21","guid":{"rendered":"https:\/\/hangtotgiare.com\/?page_id=17527"},"modified":"2023-11-18T16:38:46","modified_gmt":"2023-11-18T09:38:46","slug":"c20","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/","title":{"rendered":"Ch\u01b0\u01a1ng 20\u2014M\u1ed9t cu\u1ed9c b\u1eebng t\u1ec9nh t\u00f4n gi\u00e1o v\u0129 \u0111\u1ea1i"},"content":{"rendered":"<div class=\"dropdown\">\n<p><button onclick=\"myFunction()\" class=\"dropbtn\"><strong><span style=\"color: #800080;\">Ch\u01b0\u01a1ng 20\u2014M\u1ed9t cu\u1ed9c b\u1eebng t\u1ec9nh t\u00f4n gi\u00e1o v\u0129 \u0111\u1ea1i<\/span><\/strong><\/button><\/p>\n<div id=\"myDropdown\" class=\"dropdown-content\">\n<table>\n<tbody>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/\">Cu\u1ed9c \u0110\u1ea1i Chi\u1ebfn 1911<\/a><\/td>\n<td style=\"width:1%!important\">Trang<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/intro\/\">Gi\u1edbi thi\u1ec7u<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">5<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c1\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 1\u2014S\u1ef1 h\u1ee7y ph\u00e1 Gi\u00ea-ru-sa-lem<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">17<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c2\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 2\u2014S\u1ef1 b\u1eaft b\u1edb trong nh\u1eefng th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u1ea7u<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">39<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c3\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 3\u2014M\u1ed9t k\u1ef7 nguy\u00ean b\u00f3ng t\u1ed1i thu\u1ed9c linh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">39<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 4\u2014Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Waldenses<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">49<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c5\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 5\u2014John Wycliffe<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">79<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c6\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 6\u2014Huss v\u00e0 Jerome<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">97<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 7\u2014S\u1ef1 ly khai c\u1ee7a Luther kh\u1ecfi Rome<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">120<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c8\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 8\u2014Luther tr\u01b0\u1edbc H\u1ed9i Ngh\u1ecb<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">145<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c9\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 9\u2014Nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh Th\u1ee5y S\u0129<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">171<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c10\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 10\u2014Ti\u1ebfn \u0111\u1ed9 C\u1ea3i Ch\u00e1nh \u1edf \u0110\u1ee9c<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">185<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c11\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 11\u2014S\u1ef1 Ph\u1ea3n Kh\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c L\u00e3nh Ch\u00faa<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">197<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c12\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 12\u2014Cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh Ph\u00e1p<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">211<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c13\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 13\u2014H\u00e0 Lan v\u00e0 Scandinavia<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">237<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c14\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 14\u2014Nh\u1eefng nh\u00e0 c\u1ea3i ch\u00e1nh Anh v\u1ec1 sau<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">245<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c15\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 15\u2014Kinh Th\u00e1nh v\u00e0 cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng Ph\u00e1p<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">265<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c16\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 16\u2014Nh\u1eefng cha \u00f4ng h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">289<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c17\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 17\u2014Ti\u1ec1n b\u00e1o c\u1ee7a bu\u1ed5i ban mai<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">299<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c18\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 18\u2014M\u1ed9t nh\u00e0 c\u1ea3i ch\u00e1nh M\u1ef9<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">317<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c19\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 19\u2014\u00c1nh s\u00e1ng qua b\u00f3ng t\u1ed1i<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">343<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 20\u2014M\u1ed9t cu\u1ed9c b\u1eebng t\u1ec9nh t\u00f4n gi\u00e1o v\u0129 \u0111\u1ea1i<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">355<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c21\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 21\u2014M\u1ed9t l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o b\u1ecb ch\u1ed1i b\u1ecf<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">375<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c22\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 22\u2014C\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">391<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c23\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 23\u2014\u0110\u1ec1n Th\u00e1nh l\u00e0 g\u00ec?<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">409<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c24\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 24\u2014Trong N\u01a1i Ch\u00ed Th\u00e1nh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">423<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c25\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 25\u2014Lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi l\u00e0 b\u1ea5t bi\u1ebfn<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">433<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c26\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 26\u2014M\u1ed9t c\u00f4ng t\u00e1c c\u1ea3i ch\u00e1nh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">451<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c27\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 27\u2014C\u00e1c cu\u1ed9c ch\u1ea5n h\u01b0ng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">461<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c28\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 28\u2014\u0110\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed cu\u1ed9c \u0111\u1eddi<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">479<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c29\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 29\u2014Ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e1i \u00e1c<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">492<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c30\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 30\u2014S\u1ef1 th\u00f9 ngh\u1ecbch gi\u1eefa lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 Satan<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">505<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c31\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 31\u2014T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c \u00e1c linh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">511<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c32\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 32\u2014L\u01b0\u1edbi b\u1eaby c\u1ee7a Satan<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">518<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c33\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 33\u2014V\u1ed1 l\u1eeba v\u0129 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">531<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c34\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 34\u2014Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi ch\u00fang ta kh\u00f4ng?<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">551<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c35\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 35\u2014T\u1ef1 do l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m b\u1ecb \u0111e d\u1ecda<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">563<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c36\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 36\u2014Cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t g\u1ea7n k\u1ec1<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">582<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c37\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 37\u2014Kinh Th\u00e1nh: m\u1ed9t b\u1ea3o h\u1ed9<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">593<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c38\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 38\u2014C\u1ea3nh b\u00e1o cu\u1ed1i c\u00f9ng<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">603<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c39\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 39\u2014Th\u1eddi k\u1ef3 ng\u1eb7t ngh\u00e8o<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">613<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c40\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 40\u2014D\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i c\u1ee9u<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">635<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c41\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 41\u2014S\u1ef1 hoang t\u00e0n c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">653<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c42\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 42\u2014Cu\u1ed9c chi\u1ebfn k\u1ebft th\u00fac<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">662<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/appendix\/\">Ph\u1ee5 l\u1ee5c<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">679<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>M\u1ed9t s\u1ef1 th\u1ee9c t\u1ec9nh t\u00f4n gi\u00e1o l\u1edbn lao d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1ed1 v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m g\u1ea7n k\u1ec1 c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00ean b\u00e1o trong l\u1eddi ti\u00ean tri v\u1ec1 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a thi\u00ean s\u1ee9 th\u1ee9 nh\u1ea5t trong M\u1eb7c Kh\u1ea3i 14. M\u1ed9t thi\u00ean s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y bay \u201cgi\u1eefa tr\u1eddi, mang Tin L\u00e0nh v\u0129nh c\u1eedu \u0111\u1ec3 rao gi\u1ea3ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t, v\u00e0 cho m\u1ecdi qu\u1ed1c gia, b\u1ed9 t\u1ed9c, ng\u00f4n ng\u1eef, v\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c.\u201d V\u1edbi \u201cti\u1ebfng l\u1edbn,\u201d thi\u00ean s\u1ee9 c\u00f4ng b\u1ed1 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p: \u201cH\u00e3y k\u00ednh s\u1ee3 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 d\u00e2ng vinh quang cho Ng\u00e0i; v\u00ec gi\u1edd ph\u00e1n x\u00e9t c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn: v\u00e0 h\u00e3y th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea5ng \u0111\u00e3 t\u1ea1o d\u1ef1ng tr\u1eddi, \u0111\u1ea5t, bi\u1ec3n, v\u00e0 c\u00e1c su\u1ed1i n\u01b0\u1edbc.\u201d M\u1eb7c Kh\u1ea3i 14:6, 7. {GC 355.1}<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c m\u1ed9t thi\u00ean s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi rao b\u00e1o l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o n\u00e0y mang \u00fd ngh\u0129a quan tr\u1ecdng. Qua s\u1ef1 tinh s\u1ea1ch, vinh quang, v\u00e0 quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a thi\u00ean s\u1ee9, s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan th\u1ea7n th\u00e1nh \u0111\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u th\u1ecb ph\u1ea9m ch\u1ea5t cao qu\u00fd c\u1ee7a c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1edfi th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p n\u00e0y, c\u00f9ng v\u1edbi quy\u1ec1n n\u0103ng v\u00e0 vinh quang \u0111i k\u00e8m n\u00f3. Vi\u1ec7c thi\u00ean s\u1ee9 bay \u201cgi\u1eefa tr\u1eddi,\u201d \u201cti\u1ebfng l\u1edbn\u201d m\u00e0 l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1, v\u00e0 s\u1ef1 truy\u1ec1n b\u00e1 \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 \u201cnh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t\u201d\u2014\u201ccho m\u1ecdi qu\u1ed1c gia, b\u1ed9 t\u1ed9c, ng\u00f4n ng\u1eef, v\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c\u201d\u2014cho th\u1ea5y b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 s\u1ef1 nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 ph\u1ea1m vi to\u00e0n c\u1ea7u c\u1ee7a phong tr\u00e0o n\u00e0y. {GC 355.2}<\/p>\n<p>Ch\u00ednh th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p n\u00e0y l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf th\u1eddi \u0111i\u1ec3m phong tr\u00e0o n\u00e0y di\u1ec5n ra. N\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u00ean b\u1ed1 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a \u201cTin L\u00e0nh v\u0129nh c\u1eedu\u201d; v\u00e0 n\u00f3 c\u00f4ng b\u1ed1 s\u1ef1 m\u1edf \u0111\u1ea7u c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t. Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee9u r\u1ed7i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c rao gi\u1ea3ng qua m\u1ecdi th\u1eddi \u0111\u1ea1i; nh\u01b0ng th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a Tin L\u00e0nh ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 trong nh\u1eefng ng\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng, v\u00ec ch\u1ec9 khi \u0111\u00f3 m\u1edbi \u0111\u00fang r\u1eb1ng gi\u1edd ph\u00e1n x\u00e9t \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn. C\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t chu\u1ed7i s\u1ef1 ki\u1ec7n d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 m\u1edf \u0111\u1ea7u c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u00fang v\u1edbi s\u00e1ch \u0110a-ni-\u00ean. Nh\u01b0ng ph\u1ea7n l\u1eddi ti\u00ean tri c\u1ee7a \u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u0110a-ni-\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u00f3ng k\u00edn v\u00e0 ni\u00eam phong \u201ccho \u0111\u1ebfn th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i c\u00f9ng.\u201d Ch\u1ec9 khi \u0111\u1ebfn th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y, m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1, d\u1ef1a tr\u00ean s\u1ef1 \u1ee9ng nghi\u1ec7m c\u1ee7a c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri n\u00e0y. Nh\u01b0ng v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i c\u00f9ng, nh\u00e0 ti\u00ean tri n\u00f3i, \u201cnhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd ch\u1ea1y qua ch\u1ea1y l\u1ea1i, v\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u1ebd gia t\u0103ng.\u201d \u0110a-ni-\u00ean 12:4. {GC 355.3}<\/p>\n<p>S\u1ee9 \u0111\u1ed3 Phao-l\u00f4 c\u1ea3nh b\u00e1o h\u1ed9i th\u00e1nh kh\u00f4ng tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ trong th\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng. \u201cNg\u00e0y \u1ea5y s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn,\u201d \u00f4ng n\u00f3i, \u201ctr\u1eeb khi c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ed9i \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, v\u00e0 k\u1ebb t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y t\u1ecf.\u201d II T\u00ea-sa-l\u00f4-ni-ca 2:3. Ch\u1ec9 sau cu\u1ed9c b\u1ed9i \u0111\u1ea1o l\u1edbn, v\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 d\u00e0i c\u1ee7a s\u1ef1 th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a \u201ck\u1ebb t\u1ed9i l\u1ed7i,\u201d ch\u00fang ta m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m c\u1ee7a Ch\u00faa ch\u00fang ta. \u201cK\u1ebb t\u1ed9i l\u1ed7i,\u201d c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cb\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a s\u1ef1 gian \u00e1c,\u201d \u201c\u0111\u1ee9a con c\u1ee7a s\u1ef1 h\u1ee7y di\u1ec7t,\u201d v\u00e0 \u201ck\u1ebb d\u1eef,\u201d \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho gi\u00e1o ho\u00e0ng, m\u00e0 nh\u01b0 l\u1eddi ti\u00ean tri \u0111\u00e3 b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc, s\u1ebd duy tr\u00ec quy\u1ec1n t\u1ed1i cao trong 1260 n\u0103m. Th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y k\u1ebft th\u00fac v\u00e0o n\u0103m 1798. S\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ kh\u00f4ng th\u1ec3 di\u1ec5n ra tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3. Phao-l\u00f4 bao qu\u00e1t to\u00e0n b\u1ed9 th\u1eddi k\u1ef3 C\u01a1 \u0110\u1ed1c cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 1798 b\u1eb1ng l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a m\u00ecnh. Ch\u00ednh sau th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1. {GC 356.1}<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p n\u00e0o nh\u01b0 v\u1eady t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ban trong c\u00e1c th\u1eddi \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc. Phao-l\u00f4, nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 th\u1ea5y, kh\u00f4ng rao gi\u1ea3ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3; \u00f4ng ch\u1ec9 d\u1eabn anh em m\u00ecnh \u0111\u1ebfn m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai xa x\u00f4i cho s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Ch\u00faa. C\u00e1c nh\u00e0 c\u1ea3i ch\u00e1nh kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1ed1 n\u00f3. Martin Luther \u0111\u1eb7t s\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t kho\u1ea3ng ba tr\u0103m n\u0103m sau th\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng. Nh\u01b0ng k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 1798, s\u00e1ch \u0110a-ni-\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ni\u00eam phong, s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri \u0111\u00e3 gia t\u0103ng, v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1ed1 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p trang tr\u1ecdng v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t g\u1ea7n k\u1ec1. {GC 356.2}<\/p>\n<p>Gi\u1ed1ng nh\u01b0 cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh l\u1edbn c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 m\u01b0\u1eddi s\u00e1u, phong tr\u00e0o t\u00e1i l\u00e2m xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u1edf nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia trong th\u1ebf gi\u1edbi C\u01a1 \u0110\u1ed1c. T\u1ea1i c\u1ea3 Ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 Ch\u00e2u M\u1ef9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 c\u1ea7u nguy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn d\u1eaft \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri, v\u00e0 khi tra c\u1ee9u c\u00e1c ghi ch\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m th\u00fac, h\u1ecd th\u1ea5y b\u1eb1ng ch\u1ee9ng thuy\u1ebft ph\u1ee5c r\u1eb1ng th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 g\u1ea7n k\u1ec1. \u1ede nhi\u1ec1u v\u00f9ng \u0111\u1ea5t kh\u00e1c nhau, c\u00f3 nh\u1eefng nh\u00f3m C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n ri\u00eang l\u1ebb, ch\u1ec9 nh\u1edd nghi\u00ean c\u1ee9u Kinh Th\u01b0, \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn ni\u1ec1m tin r\u1eb1ng s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Th\u1ebf \u0111\u00e3 g\u1ea7n. {GC 357.1}<\/p>\n<p>V\u00e0o n\u0103m 1821, ba n\u0103m sau khi William Miller \u0111i \u0111\u1ebfn gi\u1ea3i th\u00edch c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ph\u00e1n x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 Joseph Wolff, \u201cnh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o cho th\u1ebf gi\u1edbi,\u201d b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f4ng b\u1ed1 s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m g\u1ea7n k\u1ec1 c\u1ee7a Ch\u00faa. Wolff sinh ra \u1edf \u0110\u1ee9c, xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb d\u00f2ng d\u00f5i Do Th\u00e1i, cha \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1o s\u0129 Do Th\u00e1i. Khi c\u00f2n r\u1ea5t tr\u1ebb, \u00f4ng \u0111\u00e3 tin v\u00e0o Ch\u00e2n L\u00fd c\u1ee7a t\u00f4n gi\u00e1o C\u01a1 \u0110\u1ed1c. V\u1edbi m\u1ed9t t\u00e2m tr\u00ed n\u0103ng \u0111\u1ed9ng v\u00e0 t\u00f2 m\u00f2, \u00f4ng h\u00e1o h\u1ee9c l\u1eafng nghe c\u00e1c cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n di\u1ec5n ra t\u1ea1i nh\u00e0 cha m\u00ecnh, n\u01a1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i s\u00f9ng \u0111\u1ea1o t\u1ee5 h\u1ecdp h\u00e0ng ng\u00e0y \u0111\u1ec3 k\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng hy v\u1ecdng v\u00e0 k\u1ef3 v\u1ecdng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecd, v\u1ec1 vinh quang c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si-a s\u1eafp \u0111\u1ebfn, v\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u1ed3i c\u1ee7a Is-ra-\u00ean. M\u1ed9t ng\u00e0y n\u1ecd, nghe nh\u1eafc \u0111\u1ebfn Jesus c\u1ee7a Na-xa-r\u00e9t, c\u1eadu b\u00e9 h\u1ecfi Ng\u00e0i l\u00e0 ai. \u201cM\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i t\u00e0i n\u0103ng nh\u1ea5t,\u201d l\u00e0 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi, \u201cnh\u01b0ng v\u00ec Ng\u00e0i t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si-a, t\u00f2a \u00e1n Do Th\u00e1i \u0111\u00e3 k\u1ebft \u00e1n t\u1eed Ng\u00e0i.\u201d \u201cT\u1ea1i sao,\u201d c\u1eadu b\u00e9 h\u1ecfi l\u1ea1i, \u201cGi\u00ea-ru-sa-lem b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y, v\u00e0 t\u1ea1i sao ch\u00fang ta b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y?\u201d \u201cThan \u00f4i, than \u00f4i!\u201d cha \u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi, \u201cv\u00ec ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u0111\u00e3 gi\u1ebft c\u00e1c ti\u00ean tri.\u201d L\u1eadp t\u1ee9c, c\u1eadu b\u00e9 ngh\u0129: \u201cC\u00f3 l\u1ebd Jesus c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ti\u00ean tri, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u0111\u00e3 gi\u1ebft Ng\u00e0i khi Ng\u00e0i v\u00f4 t\u1ed9i.\u201d\u2014H\u00e0nh Tr\u00ecnh v\u00e0 Phi\u00eau L\u01b0u c\u1ee7a M\u1ee5c s\u01b0 Joseph Wolff, t\u1eadp 1, trang 6. C\u1ea3m gi\u00e1c n\u00e0y m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ebfn n\u1ed7i, d\u00f9 b\u1ecb c\u1ea5m v\u00e0o nh\u00e0 th\u1edd C\u01a1 \u0110\u1ed1c, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng n\u00e1n l\u1ea1i b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 nghe gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o. {GC 357.2}<\/p>\n<p>Khi m\u1edbi b\u1ea3y tu\u1ed5i, \u00f4ng khoe khoang v\u1edbi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e1ng gi\u1ec1ng C\u01a1 \u0110\u1ed1c l\u1edbn tu\u1ed5i v\u1ec1 chi\u1ebfn th\u1eafng t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a Is-ra-\u00ean khi \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si-a \u0111\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y nh\u1eb9 nh\u00e0ng n\u00f3i: \u201cC\u1eadu b\u00e9 th\u00e2n m\u1ebfn, t\u00f4i s\u1ebd n\u00f3i cho c\u1eadu bi\u1ebft \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si-a th\u1eadt s\u1ef1 l\u00e0 ai: Ng\u00e0i l\u00e0 Jesus c\u1ee7a Na-xa-r\u00e9t, \u2026 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean c\u1eadu \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng \u0111inh, nh\u01b0 h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u00e0m v\u1edbi c\u00e1c ti\u00ean tri th\u1eddi x\u01b0a. V\u1ec1 nh\u00e0 v\u00e0 \u0111\u1ecdc ch\u01b0\u01a1ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i ba c\u1ee7a \u00ca-sai, c\u1eadu s\u1ebd tin r\u1eb1ng Jesus Christ l\u00e0 Con Trai \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.\u201d\u2014S\u0111d., t\u1eadp 1, trang 7. L\u1eadp t\u1ee9c, ni\u1ec1m tin b\u00e1m l\u1ea5y \u00f4ng. \u00d4ng v\u1ec1 nh\u00e0 v\u00e0 \u0111\u1ecdc Kinh Th\u01b0, kinh ng\u1ea1c khi th\u1ea5y l\u1eddi ti\u00ean tri \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m ho\u00e0n h\u1ea3o trong Jesus c\u1ee7a Na-xa-r\u00e9t. L\u1eddi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi C\u01a1 \u0110\u1ed1c c\u00f3 \u0111\u00fang kh\u00f4ng? C\u1eadu b\u00e9 h\u1ecfi cha m\u00ecnh v\u1ec1 l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch c\u1ee7a l\u1eddi ti\u00ean tri, nh\u01b0ng ch\u1ec9 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 im l\u1eb7ng nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u00f4ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u00e1m nh\u1eafc l\u1ea1i ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0m t\u0103ng th\u00eam khao kh\u00e1t t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o C\u01a1 \u0110\u1ed1c. {GC 357.3}<\/p>\n<p>Ki\u1ebfn th\u1ee9c \u00f4ng t\u00ecm ki\u1ebfm b\u1ecb gi\u1ea5u k\u00edn m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ed1 \u00fd trong gia \u0111\u00ecnh Do Th\u00e1i c\u1ee7a m\u00ecnh; nh\u01b0ng khi m\u1edbi m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t tu\u1ed5i, \u00f4ng r\u1eddi nh\u00e0 cha v\u00e0 ra \u0111i v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec3 t\u1ef1 h\u1ecdc, ch\u1ecdn t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1eddi m\u00ecnh. \u00d4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i \u1edf t\u1ea1m th\u1eddi v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, nh\u01b0ng s\u1edbm b\u1ecb \u0111u\u1ed5i \u0111i nh\u01b0 m\u1ed9t k\u1ebb b\u1ed9i \u0111\u1ea1o, v\u00e0 m\u1ed9t m\u00ecnh, kh\u00f4ng xu d\u00ednh t\u00fai, \u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ef1 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xa l\u1ea1. \u00d4ng \u0111i t\u1eeb n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c, h\u1ecdc h\u00e0nh ch\u0103m ch\u1ec9 v\u00e0 ki\u1ebfm s\u1ed1ng b\u1eb1ng c\u00e1ch d\u1ea1y ti\u1ebfng Do Th\u00e1i. Qua \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u1ed9t gi\u00e1o vi\u00ean C\u00f4ng gi\u00e1o, \u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1ee9c tin C\u00f4ng gi\u00e1o R\u00f4-ma v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o cho d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh. V\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau n\u00e0y, v\u00e0i n\u0103m sau, \u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ecdc t\u1ea1i Tr\u01b0\u1eddng Tuy\u00ean truy\u1ec1n \u1edf R\u00f4-ma. \u1ede \u0111\u00e2y, th\u00f3i quen suy ngh\u0129 \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 n\u00f3i th\u1eb3ng c\u1ee7a \u00f4ng khi\u1ebfn \u00f4ng b\u1ecb mang ti\u1ebfng l\u00e0 d\u1ecb gi\u00e1o. \u00d4ng c\u00f4ng khai ch\u1ec9 tr\u00edch nh\u1eefng l\u1ea1m d\u1ee5ng c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i v\u00e0 nh\u1ea5n m\u1ea1nh s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i c\u00e1ch. D\u00f9 ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1eafc gi\u00e1o ho\u00e0ng \u01b0u \u00e1i, \u00f4ng sau \u0111\u00f3 b\u1ecb \u0111\u01b0a kh\u1ecfi R\u00f4-ma. D\u01b0\u1edbi s\u1ef1 gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i, \u00f4ng \u0111i t\u1eeb n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c, cho \u0111\u1ebfn khi r\u00f5 r\u00e0ng \u00f4ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 r\u00e0ng bu\u1ed9c c\u1ee7a C\u00f4ng gi\u00e1o R\u00f4-ma. \u00d4ng b\u1ecb tuy\u00ean b\u1ed1 l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do \u0111i \u0111\u00e2u t\u00f9y th\u00edch. \u00d4ng \u0111\u1ebfn Anh, tuy\u00ean x\u01b0ng \u0111\u1ee9c tin Tin L\u00e0nh, v\u00e0 gia nh\u1eadp Gi\u00e1o h\u1ed9i Anh. Sau hai n\u0103m h\u1ecdc t\u1eadp, v\u00e0o n\u0103m 1821, \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a m\u00ecnh. {GC 358.1}<\/p>\n<p>Khi Wolff ch\u1ea5p nh\u1eadn Ch\u00e2n L\u00fd v\u0129 \u0111\u1ea1i v\u1ec1 l\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ nh\u01b0 \u201cNg\u01b0\u1eddi \u0110au Kh\u1ed5, quen v\u1edbi s\u1ef1 bu\u1ed3n r\u1ea7u,\u201d \u00f4ng th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri c\u0169ng n\u00f3i r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 l\u1ea7n t\u00e1i l\u00e2m c\u1ee7a Ng\u00e0i trong quy\u1ec1n n\u0103ng v\u00e0 vinh quang. Trong khi \u00f4ng t\u00ecm c\u00e1ch d\u1eabn d\u1eaft d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh \u0111\u1ebfn v\u1edbi Jesus c\u1ee7a Na-xa-r\u00e9t nh\u01b0 \u0110\u1ea5ng \u0110\u01b0\u1ee3c H\u1ee9a, v\u00e0 ch\u1ec9 cho h\u1ecd l\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Ng\u00e0i trong s\u1ef1 h\u1ea1 m\u00ecnh nh\u01b0 m\u1ed9t c\u1ee7a l\u1ec5 chu\u1ed9c t\u1ed9i cho nh\u00e2n lo\u1ea1i, \u00f4ng c\u0169ng d\u1ea1y h\u1ecd v\u1ec1 l\u1ea7n t\u00e1i l\u00e2m c\u1ee7a Ng\u00e0i nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ecb vua v\u00e0 \u0111\u1ea5ng gi\u1ea3i c\u1ee9u. {GC 358.2}<\/p>\n<p>\u201cJesus c\u1ee7a Na-xa-r\u00e9t, \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si-a ch\u00e2n ch\u00ednh,\u201d \u00f4ng n\u00f3i, \u201c\u0110\u1ea5ng m\u00e0 tay v\u00e0 ch\u00e2n b\u1ecb \u0111\u00e2m, b\u1ecb d\u1eabn nh\u01b0 chi\u00ean con \u0111\u1ebfn l\u00f2 gi\u1ebft, l\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi \u0110au Kh\u1ed5 v\u00e0 quen v\u1edbi s\u1ef1 bu\u1ed3n r\u1ea7u, sau khi v\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb l\u1ea5y kh\u1ecfi Giu-\u0111a, v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1eadp ph\u00e1p b\u1ecb t\u01b0\u1edbc kh\u1ecfi ch\u00e2n Ng\u00e0i, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t; s\u1ebd \u0111\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 hai tr\u00ean m\u00e2y tr\u1eddi, v\u1edbi ti\u1ebfng k\u00e8n c\u1ee7a Thi\u00ean S\u1ee9 Tr\u01b0\u1edfng\u201d (Joseph Wolff, Nghi\u00ean C\u1ee9u v\u00e0 Lao \u0110\u1ed9ng Truy\u1ec1n Gi\u00e1o, trang 62) \u201cv\u00e0 s\u1ebd \u0111\u1ee9ng tr\u00ean N\u00fai \u00d4-li-ve; v\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb, t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho A-\u0111am tr\u00ean t\u1ea1o v\u1eadt, nh\u01b0ng b\u1ecb \u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u1ea5t (S\u00e1ng Th\u1ebf K\u00fd 1:26; 3:17), s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho Jesus. Ng\u00e0i s\u1ebd l\u00e0 vua tr\u00ean c\u1ea3 \u0111\u1ea5t. Nh\u1eefng ti\u1ebfng r\u00ean r\u1ec9 v\u00e0 than v\u00e3n c\u1ee7a t\u1ea1o v\u1eadt s\u1ebd ch\u1ea5m d\u1ee9t, nh\u01b0ng nh\u1eefng b\u00e0i ca ng\u1ee3i v\u00e0 t\u1ea1 \u01a1n s\u1ebd vang l\u00ean. \u2026 Khi Jesus \u0111\u1ebfn trong vinh quang c\u1ee7a Cha Ng\u00e0i, c\u00f9ng c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 th\u00e1nh, \u2026 c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu \u0111\u00e3 ch\u1ebft s\u1ebd s\u1ed1ng l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc. I T\u00ea-sa-l\u00f4-ni-ca 4:16; I C\u00f4-rinh-t\u00f4 15:23. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi C\u01a1 \u0110\u1ed1c, g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ed1ng l\u1ea1i l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t. Sau \u0111\u00f3, v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i b\u1ea3n ch\u1ea5t (\u00ca-sai 11:6-9), v\u00e0 s\u1ebd quy ph\u1ee5c Jesus. Thi Ca 8. H\u00f2a b\u00ecnh to\u00e0n c\u1ea7u s\u1ebd ng\u1ef1 tr\u1ecb.\u201d\u2014Nh\u1eadt K\u00fd c\u1ee7a M\u1ee5c s\u01b0 Joseph Wolff, trang 378, 379. \u201cCh\u00faa s\u1ebd l\u1ea1i nh\u00ecn xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, v\u00e0 n\u00f3i, \u2018N\u00e0y, n\u00f3 r\u1ea5t t\u1ed1t.\u2019\u201d\u2014S\u0111d., trang 294. {GC 359.1}<\/p>\n<p>Wolff tin r\u1eb1ng s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Ch\u00faa \u0111\u00e3 g\u1ea7n k\u1ec1, c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 c\u00e1c th\u1eddi k\u1ef3 ti\u00ean tri \u0111\u1eb7t s\u1ef1 ho\u00e0n th\u00e0nh v\u0129 \u0111\u1ea1i ch\u1ec9 trong v\u00e0i n\u0103m so v\u1edbi th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 Miller ch\u1ec9 ra. V\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ec7n d\u1eabn Kinh Th\u01b0, \u201cNg\u00e0y v\u00e0 gi\u1edd \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ai bi\u1ebft,\u201d \u0111\u1ec3 cho r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 s\u1ef1 g\u1ea7n k\u1ec1 c\u1ee7a t\u00e1i l\u00e2m, Wolff \u0111\u00e1p: \u201cCh\u00faa ch\u00fang ta c\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u00e0y v\u00e0 gi\u1edd \u0111\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft kh\u00f4ng? Ng\u00e0i ch\u1eb3ng ban cho ch\u00fang ta c\u00e1c d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3, \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u00edt nh\u1ea5t s\u1ef1 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n c\u1ee7a Ng\u00e0i, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft m\u00f9a h\u00e8 \u0111\u1ebfn khi c\u00e2y v\u1ea3 \u0111\u00e2m l\u00e1? Ma-thi-\u01a1 24:32. Ch\u1eb3ng l\u1ebd ch\u00fang ta kh\u00f4ng bao gi\u1edd bi\u1ebft th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u00f3, trong khi ch\u00ednh Ng\u00e0i khuy\u00ean ch\u00fang ta kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc ti\u00ean tri \u0110a-ni-\u00ean, m\u00e0 c\u00f2n ph\u1ea3i hi\u1ec3u n\u00f3? V\u00e0 trong ch\u00ednh s\u00e1ch \u0110a-ni-\u00ean, n\u01a1i n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng k\u00edn cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i c\u00f9ng (\u0111i\u1ec1u \u0111\u00fang trong th\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng), v\u00e0 r\u1eb1ng \u2018nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd ch\u1ea1y qua ch\u1ea1y l\u1ea1i\u2019 (m\u1ed9t c\u00e1ch di\u1ec5n \u0111\u1ea1t ti\u1ebfng Do Th\u00e1i cho vi\u1ec7c quan s\u00e1t v\u00e0 suy ng\u1eabm v\u1ec1 th\u1eddi k\u1ef3), \u2018v\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft\u2019 (v\u1ec1 th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u00f3) \u2018s\u1ebd gia t\u0103ng.\u2019 \u0110a-ni-\u00ean 12:4. Ngo\u00e0i ra, Ch\u00faa ch\u00fang ta kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd n\u00f3i r\u1eb1ng s\u1ef1 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3 s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft, m\u00e0 ch\u1ec9 r\u1eb1ng \u2018ng\u00e0y v\u00e0 gi\u1edd ch\u00ednh x\u00e1c kh\u00f4ng ai bi\u1ebft.\u2019 Ng\u00e0i n\u00f3i \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta bi\u1ebft qua c\u00e1c d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3, \u0111\u1ec3 th\u00fac gi\u1ee5c ch\u00fang ta chu\u1ea9n b\u1ecb cho s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Ng\u00e0i, nh\u01b0 N\u00f4-\u00ea chu\u1ea9n b\u1ecb con t\u00e0u.\u201d\u2014Wolff, Nghi\u00ean C\u1ee9u v\u00e0 Lao \u0110\u1ed9ng Truy\u1ec1n Gi\u00e1o, trang 404, 405. {GC 359.2}<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u1ea3i th\u00edch, hay gi\u1ea3i th\u00edch sai, Kinh Th\u01b0 ph\u1ed5 bi\u1ebfn, Wolff vi\u1ebft: \u201cPh\u1ea7n l\u1edbn h\u1ed9i th\u00e1nh C\u01a1 \u0110\u1ed1c \u0111\u00e3 xa r\u1eddi \u00fd ngh\u0129a r\u00f5 r\u00e0ng c\u1ee7a Kinh Th\u01b0, v\u00e0 quay sang h\u1ec7 th\u1ed1ng huy\u1ec1n \u1ea3o c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o, tin r\u1eb1ng h\u1ea1nh ph\u00fac t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i s\u1ebd l\u00e0 bay l\u01b0\u1ee3n tr\u00ean kh\u00f4ng, v\u00e0 cho r\u1eb1ng khi \u0111\u1ecdc v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, h\u1ecd ph\u1ea3i hi\u1ec3u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i; khi \u0111\u1ecdc v\u1ec1 Gi\u00ea-ru-sa-lem, h\u1ecd ph\u1ea3i hi\u1ec3u l\u00e0 h\u1ed9i th\u00e1nh; khi n\u00f3i \u0111\u1ea5t, th\u00ec ngh\u0129a l\u00e0 tr\u1eddi; v\u00e0 khi n\u00f3i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Ch\u00faa, h\u1ecd ph\u1ea3i hi\u1ec3u l\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed9i truy\u1ec1n gi\u00e1o; c\u00f2n vi\u1ec7c l\u00ean n\u00fai nh\u00e0 Ch\u00faa, th\u00ec ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t bu\u1ed5i h\u1ecdp l\u1edbn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m.\u201d\u2014Nh\u1eadt K\u00fd c\u1ee7a M\u1ee5c s\u01b0 Joseph Wolff, trang 96. {GC 360.1}<\/p>\n<p>Trong hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n n\u0103m t\u1eeb 1821 \u0111\u1ebfn 1845, Wolff \u0111i du h\u00e0nh r\u1ed9ng r\u00e3i: \u1edf Phi Ch\u00e2u, \u0111\u1ebfn Ai C\u1eadp v\u00e0 A-by-si-ni; \u1edf Ch\u00e2u \u00c1, qua Palestine, Syria, Ba T\u01b0, Bokhara, v\u00e0 \u1ea4n \u0110\u1ed9. \u00d4ng c\u0169ng \u0111\u1ebfn Hoa K\u1ef3, tr\u00ean h\u00e0nh tr\u00ecnh \u0111\u00f3 gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o t\u1ea1i \u0111\u1ea3o Saint Helena. \u00d4ng \u0111\u1ebfn New York v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m 1837; v\u00e0 sau khi gi\u1ea3ng t\u1ea1i th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y, \u00f4ng gi\u1ea3ng \u1edf Philadelphia v\u00e0 Baltimore, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ebfn Washington. \u1ede \u0111\u00e2y, \u00f4ng n\u00f3i, \u201ctheo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a c\u1ef1u T\u1ed5ng th\u1ed1ng John Quincy Adams, trong m\u1ed9t vi\u1ec7n c\u1ee7a Qu\u1ed1c h\u1ed9i, H\u1ea1 vi\u1ec7n \u0111\u00e3 nh\u1ea5t tr\u00ed cho t\u00f4i s\u1eed d\u1ee5ng H\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c h\u1ed9i \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng, m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0o th\u1ee9 B\u1ea3y, \u0111\u01b0\u1ee3c vinh d\u1ef1 c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean Qu\u1ed1c h\u1ed9i, c\u00f9ng v\u1edbi gi\u00e1m m\u1ee5c Virginia, v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 c\u00f9ng c\u00f4ng d\u00e2n Washington. C\u00f9ng vinh d\u1ef1 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean ch\u00ednh quy\u1ec1n New Jersey v\u00e0 Pennsylvania ban cho t\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd, t\u00f4i \u0111\u00e3 gi\u1ea3ng v\u1ec1 c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf Ch\u00e2u \u00c1, v\u00e0 v\u1ec1 s\u1ef1 tr\u1ecb v\u00ec c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a Jesus Christ.\u201d\u2014S\u0111d., trang 398, 399. {GC 360.2}<\/p>\n<p>Ti\u1ebfn s\u0129 Wolff \u0111i qua nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t man r\u1ee3 nh\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u1ee7a b\u1ea5t k\u1ef3 quy\u1ec1n l\u1ef1c Ch\u00e2u \u00c2u n\u00e0o, ch\u1ecbu nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 b\u1ecb bao v\u00e2y b\u1edfi v\u00f4 s\u1ed1 hi\u1ec3m nguy. \u00d4ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp v\u00e0 b\u1ecf \u0111\u00f3i, b\u1ecb b\u00e1n l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7, v\u00e0 ba l\u1ea7n b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n t\u1eed. \u00d4ng b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, v\u00e0 \u0111\u00f4i khi g\u1ea7n ch\u1ebft v\u00ec kh\u00e1t. M\u1ed9t l\u1ea7n \u00f4ng b\u1ecb l\u1ed9t s\u1ea1ch m\u1ecdi th\u1ee9 v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111i b\u1ed9 h\u00e0ng tr\u0103m d\u1eb7m qua n\u00fai, tuy\u1ebft \u0111\u00e1nh v\u00e0o m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00f4i ch\u00e2n tr\u1ea7n t\u00ea c\u00f3ng v\u00ec ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng b\u0103ng. {GC 361.1}<\/p>\n<p>Khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3nh b\u00e1o kh\u00f4ng n\u00ean \u0111i tay kh\u00f4ng gi\u1eefa c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c man r\u1ee3 v\u00e0 th\u00f9 \u0111\u1ecbch, \u00f4ng tuy\u00ean b\u1ed1 m\u00ecnh \u201c\u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb v\u0169 kh\u00ed\u201d\u2014\u201cc\u1ea7u nguy\u1ec7n, nhi\u1ec7t th\u00e0nh cho \u0110\u1ea5ng Christ, v\u00e0 tin c\u1eady v\u00e0o s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a Ng\u00e0i.\u201d \u201cT\u00f4i c\u0169ng,\u201d \u00f4ng n\u00f3i, \u201c\u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb t\u00ecnh y\u00eau \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e2n c\u1eadn trong tr\u00e1i tim t\u00f4i, v\u00e0 Kinh Th\u01b0 trong tay t\u00f4i.\u201d\u2014W.H.D. Adams, Trong Nguy Hi\u1ec3m Th\u01b0\u1eddng Xuy\u00ean, trang 192. Kinh Th\u01b0 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Do Th\u00e1i v\u00e0 Anh ng\u1eef \u00f4ng mang theo kh\u1eafp n\u01a1i. V\u1ec1 m\u1ed9t trong nh\u1eefng chuy\u1ebfn \u0111i sau n\u00e0y, \u00f4ng n\u00f3i: \u201cT\u00f4i \u2026 gi\u1eef Kinh Th\u01b0 m\u1edf trong tay. T\u00f4i c\u1ea3m th\u1ea5y s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf trong S\u00e1ch, v\u00e0 quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a n\u00f3 s\u1ebd n\u00e2ng \u0111\u1ee1 t\u00f4i.\u201d\u2014S\u0111d., trang 201. {GC 361.2}<\/p>\n<p>V\u1eady n\u00ean, \u00f4ng ki\u00ean tr\u00ec trong c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh cho \u0111\u1ebfn khi th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n l\u1edbn th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf. Gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3, ng\u01b0\u1eddi Ba T\u01b0, \u1ea4n \u0110\u1ed9, v\u00e0 nhi\u1ec1u d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 ch\u1ee7ng t\u1ed9c kh\u00e1c, \u00f4ng ph\u00e2n ph\u00e1t l\u1eddi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi b\u1eb1ng nhi\u1ec1u ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 kh\u1eafp n\u01a1i c\u00f4ng b\u1ed1 s\u1ef1 tr\u1ecb v\u00ec s\u1eafp \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si-a. {GC 361.3}<\/p>\n<p>Trong chuy\u1ebfn \u0111i \u1edf Bokhara, \u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n ra h\u1ecdc thuy\u1ebft v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m g\u1ea7n k\u1ec1 c\u1ee7a Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c xa x\u00f4i v\u00e0 c\u00f4 l\u1eadp tin gi\u1eef. Ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp \u1edf Yemen, \u00f4ng n\u00f3i, \u201cs\u1edf h\u1eefu m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch g\u1ecdi l\u00e0 Seera, b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ v\u00e0 s\u1ef1 tr\u1ecb v\u00ec c\u1ee7a Ng\u00e0i trong vinh quang; v\u00e0 h\u1ecd mong \u0111\u1ee3i nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1edbn s\u1ebd di\u1ec5n ra v\u00e0o n\u0103m 1840.\u201d\u2014Nh\u1eadt K\u00fd c\u1ee7a M\u1ee5c s\u01b0 Joseph Wolff, trang 377. \u201c\u1ede Yemen \u2026 t\u00f4i \u0111\u00e3 d\u00e0nh s\u00e1u ng\u00e0y v\u1edbi con c\u00e1i R\u00ea-ch\u00e1p. H\u1ecd kh\u00f4ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, kh\u00f4ng tr\u1ed3ng nho, kh\u00f4ng gieo h\u1ea1t, s\u1ed1ng trong l\u1ec1u, v\u00e0 nh\u1edb \u0111\u1ebfn \u00f4ng l\u00e3o t\u1ed1t l\u00e0nh Gi\u00f4-na-\u0111\u00e1p, con trai R\u00ea-ch\u00e1p; v\u00e0 t\u00f4i t\u00ecm th\u1ea5y trong s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh c\u1ee7a h\u1ecd nh\u1eefng con c\u00e1i Is-ra-\u00ean, thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1ed9c \u0110an, \u2026 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi con c\u00e1i R\u00ea-ch\u00e1p, mong \u0111\u1ee3i s\u1ef1 \u0111\u1ebfn s\u1edbm c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si-a tr\u00ean m\u00e2y tr\u1eddi.\u201d\u2014S\u0111d., trang 389. {GC 361.4}<\/p>\n<p>M\u1ed9t ni\u1ec1m tin t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf Tatary. M\u1ed9t linh m\u1ee5c Tatar h\u1ecfi nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o v\u1ec1 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0110\u1ea5ng Christ s\u1ebd t\u00e1i l\u00e2m. Khi nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng \u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, linh m\u1ee5c t\u1ecf ra r\u1ea5t ng\u1ea1c nhi\u00ean tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 gi\u00e1o vi\u00ean Kinh Th\u01b0, v\u00e0 n\u00eau l\u00ean ni\u1ec1m tin c\u1ee7a m\u00ecnh, d\u1ef1a tr\u00ean l\u1eddi ti\u00ean tri, r\u1eb1ng \u0110\u1ea5ng Christ s\u1ebd \u0111\u1ebfn v\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 1844. {GC 362.1}<\/p>\n<p>S\u1edbm t\u1eeb n\u0103m 1826, th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p t\u00e1i l\u00e2m b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c rao gi\u1ea3ng \u1edf Anh. Phong tr\u00e0o \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ee9c r\u00f5 r\u1ec7t nh\u01b0 \u1edf M\u1ef9; th\u1eddi gian ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3ng d\u1ea1y r\u1ed9ng r\u00e3i, nh\u01b0ng Ch\u00e2n L\u00fd v\u0129 \u0111\u1ea1i v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ trong quy\u1ec1n n\u0103ng v\u00e0 vinh quang \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 r\u1ed9ng kh\u1eafp. V\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh ki\u1ebfn v\u00e0 kh\u00f4ng theo quy \u01b0\u1edbc. Mourant Brock, m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n Anh, n\u00f3i r\u1eb1ng kho\u1ea3ng b\u1ea3y tr\u0103m m\u1ee5c s\u01b0 c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i Anh \u0111\u00e3 tham gia gi\u1ea3ng \u201cTin L\u00e0nh c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c n\u00e0y.\u201d Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1844 nh\u01b0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m Ch\u00faa \u0111\u1ebfn c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 \u1edf Anh Qu\u1ed1c. C\u00e1c \u1ea5n ph\u1ea9m t\u00e1i l\u00e2m t\u1eeb Hoa K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u h\u00e0nh r\u1ed9ng r\u00e3i. S\u00e1ch v\u00e0 b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i b\u1ea3n \u1edf Anh. V\u00e0 v\u00e0o n\u0103m 1842, Robert Winter, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Anh b\u1ea9m sinh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ti\u1ebfp nh\u1eadn \u0111\u1ee9c tin t\u00e1i l\u00e2m \u1edf M\u1ef9, tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u00f4ng b\u1ed1 s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Ch\u00faa. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u00f4ng trong c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00e0 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 \u1edf nhi\u1ec1u v\u00f9ng c\u1ee7a Anh Qu\u1ed1c. {GC 362.2}<\/p>\n<p>\u1ede Nam M\u1ef9, gi\u1eefa s\u1ef1 man r\u1ee3 v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c gi\u00e1o s\u0129, Lacunza, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Ban Nha v\u00e0 l\u00e0 tu s\u0129 D\u00f2ng T\u00ean, \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u1ebfn Kinh Th\u01b0 v\u00e0 nh\u1eadn ra Ch\u00e2n L\u00fd v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m g\u1ea7n k\u1ec1 c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. Th\u00fac \u0111\u1ea9y ph\u1ea3i ban l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o, nh\u01b0ng mu\u1ed1n tr\u00e1nh s\u1ef1 ch\u1ec9 tr\u00edch c\u1ee7a R\u00f4-ma, \u00f4ng xu\u1ea5t b\u1ea3n quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a m\u00ecnh d\u01b0\u1edbi c\u00e1i t\u00ean gi\u1ea3 \u201cGi\u00e1o s\u0129 Ben-Ezra,\u201d t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i c\u1ea3i \u0111\u1ea1o. Lacunza s\u1ed1ng v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 m\u01b0\u1eddi t\u00e1m, nh\u01b0ng kho\u1ea3ng n\u0103m 1825, cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c London, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Anh. Vi\u1ec7c xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u00e0y g\u00f3p ph\u1ea7n l\u00e0m s\u00e2u s\u1eafc th\u00eam s\u1ef1 quan t\u00e2m \u0111ang th\u1ee9c t\u1ec9nh \u1edf Anh v\u1ec1 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 t\u00e1i l\u00e2m. {GC 363.1}<\/p>\n<p>\u1ede \u0110\u1ee9c, h\u1ecdc thuy\u1ebft n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 m\u01b0\u1eddi t\u00e1m b\u1edfi Bengel, m\u1ed9t m\u1ee5c s\u01b0 trong Gi\u00e1o h\u1ed9i Luther v\u00e0 m\u1ed9t h\u1ecdc gi\u1ea3 Kinh Th\u01b0 n\u1ed5i ti\u1ebfng. Sau khi ho\u00e0n th\u00e0nh gi\u00e1o d\u1ee5c, Bengel \u0111\u00e3 \u201cd\u00e0nh m\u00ecnh cho vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ea7n h\u1ecdc, m\u00e0 t\u00e2m tr\u00ed nghi\u00eam t\u00fac v\u00e0 s\u00f9ng \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1edfi s\u1ef1 \u0111\u00e0o t\u1ea1o v\u00e0 k\u1ef7 lu\u1eadt t\u1eeb s\u1edbm, \u0111\u00e3 t\u1ef1 nhi\u00ean h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn. Nh\u01b0 nh\u1eefng thanh ni\u00ean c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch s\u00e2u s\u1eafc kh\u00e1c, tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau \u00f4ng, \u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ea5u tranh v\u1edbi nh\u1eefng nghi ng\u1edd v\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o, v\u00e0 \u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, v\u1edbi nhi\u1ec1u c\u1ea3m x\u00fac, \u2018nhi\u1ec1u m\u0169i t\u00ean \u0111\u00e2m xuy\u00ean tr\u00e1i tim t\u1ed9i nghi\u1ec7p c\u1ee7a \u00f4ng, khi\u1ebfn tu\u1ed5i tr\u1ebb c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng.\u2019\u201d Tr\u1edf th\u00e0nh th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Wurttemberg, \u00f4ng \u1ee7ng h\u1ed9 s\u1ef1 t\u1ef1 do t\u00f4n gi\u00e1o. \u201cTrong khi duy tr\u00ec quy\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u1eb7c \u00e2n c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i, \u00f4ng \u1ee7ng h\u1ed9 m\u1ecdi s\u1ef1 t\u1ef1 do h\u1ee3p l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho nh\u1eefng ai c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c, v\u00ec l\u00fd do l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, ph\u1ea3i r\u00fat kh\u1ecfi s\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i.\u201d\u2014B\u00e1ch Khoa To\u00e0n Th\u01b0 Britannica, \u1ea5n b\u1ea3n th\u1ee9 9, m\u1ee5c \u201cBengel.\u201d Hi\u1ec7u qu\u1ea3 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a ch\u00ednh s\u00e1ch n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m nh\u1eadn \u1edf qu\u00ea nh\u00e0 \u00f4ng. {GC 363.2}<\/p>\n<p>Khi chu\u1ea9n b\u1ecb m\u1ed9t b\u00e0i gi\u1ea3ng t\u1eeb M\u1eb7c Kh\u1ea3i 21 cho Ch\u1ee7 Nh\u1eadt t\u00e1i l\u00e2m, \u00e1nh s\u00e1ng v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ b\u1eebng l\u00ean trong t\u00e2m tr\u00ed Bengel. C\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri trong M\u1eb7c Kh\u1ea3i m\u1edf ra cho s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng nh\u01b0 ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3. Cho\u00e1ng ng\u1ee3p tr\u01b0\u1edbc \u00fd ngh\u0129a tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i v\u00e0 vinh quang v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00ean tri tr\u00ecnh b\u00e0y, \u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea1m d\u1eebng suy ng\u1eabm v\u1ec1 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0y. Trong b\u1ee5c gi\u1ea3ng, ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0y l\u1ea1i hi\u1ec7n l\u00ean v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng v\u00e0 quy\u1ec1n n\u0103ng. T\u1eeb \u0111\u00f3, \u00f4ng d\u00e0nh m\u00ecnh cho vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi trong s\u00e1ch M\u1eb7c Kh\u1ea3i, v\u00e0 s\u1edbm \u0111i \u0111\u1ebfn ni\u1ec1m tin r\u1eb1ng ch\u00fang ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. Th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u00f4ng x\u00e1c \u0111\u1ecbnh cho s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m n\u1eb1m trong v\u00e0i n\u0103m so v\u1edbi th\u1eddi \u0111i\u1ec3m sau n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c Miller x\u00e1c \u0111\u1ecbnh. {GC 363.3}<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Bengel \u0111\u00e3 lan truy\u1ec1n kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi C\u01a1 \u0110\u1ed1c. Quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 l\u1eddi ti\u00ean tri \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn kh\u00e1 ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf bang Wurttemberg c\u1ee7a \u00f4ng, v\u00e0 \u1edf m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o \u0111\u00f3 \u1edf c\u00e1c ph\u1ea7n kh\u00e1c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c. Phong tr\u00e0o ti\u1ebfp t\u1ee5c sau khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi, v\u00e0 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p t\u00e1i l\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c nghe \u1edf \u0110\u1ee9c c\u00f9ng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00f3 thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t kh\u00e1c. T\u1eeb s\u1edbm, m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00edn h\u1eefu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Nga v\u00e0 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1c thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m g\u1ea7n k\u1ec1 c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i \u0110\u1ee9c \u1edf n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 n\u1eafm gi\u1eef. {GC 364.1}<\/p>\n<p>\u00c1nh s\u00e1ng c\u0169ng chi\u1ebfu s\u00e1ng \u1edf Ph\u00e1p v\u00e0 Th\u1ee5y S\u0129. T\u1ea1i Geneva, n\u01a1i Farel v\u00e0 Calvin \u0111\u00e3 truy\u1ec1n b\u00e1 Ch\u00e2n L\u00fd c\u1ee7a C\u1ea3i Ch\u00e1nh, Gaussen gi\u1ea3ng th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p v\u1ec1 t\u00e1i l\u00e2m. Khi c\u00f2n l\u00e0 h\u1ecdc sinh, Gaussen \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi tinh th\u1ea7n duy l\u00fd lan kh\u1eafp \u00c2u Ch\u00e2u v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 m\u01b0\u1eddi t\u00e1m v\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 m\u01b0\u1eddi ch\u00edn; v\u00e0 khi b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5, \u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 thi\u1ebfu \u0111\u1ee9c tin th\u1eadt, m\u00e0 c\u00f2n nghi\u00eang v\u1ec1 ch\u1ee7 ngh\u0129a ho\u00e0i nghi. \u1ede tu\u1ed5i tr\u1ebb, \u00f4ng \u0111\u00e3 quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1eddi ti\u00ean tri. Sau khi \u0111\u1ecdc L\u1ecbch S\u1eed C\u1ed5 \u0110\u1ea1i c\u1ee7a Rollin, \u00f4ng ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng hai c\u1ee7a \u0110a-ni-\u00ean, v\u00e0 b\u1ecb \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng b\u1edfi s\u1ef1 ch\u00ednh x\u00e1c tuy\u1ec7t v\u1eddi c\u1ee7a l\u1eddi ti\u00ean tri \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m, nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong s\u1eed s\u00e1ch. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho s\u1ef1 c\u1ea3m th\u00fac c\u1ee7a Kinh Th\u01b0, l\u00e0 neo gi\u1eef \u00f4ng gi\u1eefa nh\u1eefng hi\u1ec3m nguy sau n\u00e0y. \u00d4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi c\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd duy l\u00fd, v\u00e0 khi nghi\u00ean c\u1ee9u Kinh Th\u01b0 v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm \u00e1nh s\u00e1ng r\u00f5 h\u01a1n, \u00f4ng d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u0111\u1ee9c tin ch\u1eafc ch\u1eafn. {GC 364.2}<\/p>\n<p>Khi ti\u1ebfp t\u1ee5c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri, \u00f4ng \u0111i \u0111\u1ebfn ni\u1ec1m tin r\u1eb1ng s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Ch\u00faa \u0111\u00e3 g\u1ea7n k\u1ec1. \u1ea4n t\u01b0\u1ee3ng b\u1edfi s\u1ef1 trang tr\u1ecdng v\u00e0 quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u00fd v\u0129 \u0111\u1ea1i n\u00e0y, \u00f4ng mu\u1ed1n \u0111em n\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang; nh\u01b0ng ni\u1ec1m tin ph\u1ed5 bi\u1ebfn r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri c\u1ee7a \u0110a-ni-\u00ean l\u00e0 b\u00ed \u1ea9n v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1edf ng\u1ea1i l\u1edbn. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh\u2014nh\u01b0 Farel \u0111\u00e3 l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc \u00f4ng khi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o \u1edf Geneva\u2014b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1edbi tr\u1ebb em, qua \u0111\u00f3 hy v\u1ecdng thu h\u00fat s\u1ef1 quan t\u00e2m c\u1ee7a ph\u1ee5 huynh. {GC 364.3}<\/p>\n<p>\u201cT\u00f4i mu\u1ed1n \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u,\u201d \u00f4ng sau \u0111\u00f3 n\u00f3i, khi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a m\u00ecnh, \u201ckh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec n\u00f3 \u00edt quan tr\u1ecdng, m\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, v\u00ec gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1edbn lao c\u1ee7a n\u00f3, t\u00f4i mu\u1ed1n tr\u00ecnh b\u00e0y n\u00f3 trong h\u00ecnh th\u1ee9c th\u00e2n thu\u1ed9c n\u00e0y, v\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn tr\u1ebb em. T\u00f4i mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe, v\u00e0 t\u00f4i s\u1ee3 r\u1eb1ng t\u00f4i s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ebfu t\u00f4i n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tr\u01b0\u1edbc.\u201d \u201cV\u00ec th\u1ebf, t\u00f4i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1ecf nh\u1ea5t. T\u00f4i t\u1ee5 t\u1eadp m\u1ed9t nh\u00f3m tr\u1ebb em; n\u1ebfu nh\u00f3m n\u00e0y l\u1edbn l\u00ean, n\u1ebfu th\u1ea5y ch\u00fang l\u1eafng nghe, vui th\u00edch, quan t\u00e2m, hi\u1ec3u v\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch ch\u1ee7 \u0111\u1ec1, t\u00f4i ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd s\u1edbm c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00f3m th\u1ee9 hai, v\u00e0 \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t h\u1ecd, ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn s\u1ebd th\u1ea5y \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 ng\u1ed3i xu\u1ed1ng v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u. Khi \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, s\u1ef1 nghi\u1ec7p \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng.\u201d\u2014L. Gaussen, \u0110a-ni-\u00ean Nh\u00e0 Ti\u00ean Tri, t\u1eadp 2, L\u1eddi T\u1ef1a. {GC 365.1}<\/p>\n<p>N\u1ed7 l\u1ef1c n\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng. Khi \u00f4ng n\u00f3i v\u1edbi tr\u1ebb em, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i h\u01a1n \u0111\u1ebfn nghe. C\u00e1c kh\u00e1n \u0111\u00e0i c\u1ee7a nh\u00e0 th\u1edd \u00f4ng \u0111\u1ea7y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nghe ch\u0103m ch\u00fa. Trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb v\u00e0 h\u1ecdc th\u1ee9c, v\u00e0 c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn th\u0103m Geneva; v\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00e1c. {GC 365.2}<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c kh\u00edch l\u1ec7 b\u1edfi th\u00e0nh c\u00f4ng n\u00e0y, Gaussen xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u1edbi hy v\u1ecdng th\u00fac \u0111\u1ea9y vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c s\u00e1ch ti\u00ean tri trong c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i ti\u1ebfng Ph\u00e1p. \u201cVi\u1ec7c xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng cho tr\u1ebb em,\u201d Gaussen n\u00f3i, \u201cl\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 th\u01b0\u1eddng b\u1ecf qua c\u00e1c s\u00e1ch n\u00e0y v\u1edbi l\u00fd do sai l\u1ea7m r\u1eb1ng ch\u00fang kh\u00f3 hi\u1ec3u, \u2018L\u00e0m sao ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f3 hi\u1ec3u, khi con c\u00e1i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec3u ch\u00fang?\u2019\u201d \u201cT\u00f4i r\u1ea5t mong mu\u1ed1n,\u201d \u00f4ng th\u00eam, \u201cl\u00e0m cho s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri tr\u1edf n\u00ean ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh c\u1ee7a ch\u00fang ta, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3.\u201d \u201cKh\u00f4ng c\u00f3 nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0o, theo t\u00f4i, \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i t\u1ed1t h\u01a1n.\u201d \u201cCh\u00ednh qua \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, ch\u00fang ta chu\u1ea9n b\u1ecb cho ho\u1ea1n n\u1ea1n g\u1ea7n k\u1ec1, v\u00e0 tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i Jesus Christ.\u201d {GC 365.3}<\/p>\n<p>D\u00f9 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e0 gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau m\u1ebfn b\u1eb1ng ti\u1ebfng Ph\u00e1p, Gaussen sau \u0111\u00f3 b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ch\u1ee9c v\u1ee5, l\u00fd do ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec thay v\u00ec d\u00f9ng s\u00e1ch gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i, m\u1ed9t t\u00e0i li\u1ec7u nh\u1ea1t nh\u1ebdo v\u00e0 duy l\u00fd, g\u1ea7n nh\u01b0 thi\u1ebfu \u0111\u1ee9c tin t\u00edch c\u1ef1c, \u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng Kinh Th\u01b0 \u0111\u1ec3 d\u1ea1y d\u1ed7 gi\u1edbi tr\u1ebb. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh gi\u00e1o vi\u00ean trong m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng th\u1ea7n h\u1ecdc, v\u00e0 v\u00e0o Ch\u1ee7 Nh\u1eadt, \u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f4ng vi\u1ec7c gi\u00e1o l\u00fd vi\u00ean, d\u1ea1y tr\u1ebb em v\u00e0 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn ch\u00fang trong Kinh Th\u01b0. C\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 l\u1eddi ti\u00ean tri c\u0169ng g\u00e2y nhi\u1ec1u ch\u00fa \u00fd. T\u1eeb gh\u1ebf gi\u00e1o s\u01b0, qua b\u00e1o ch\u00ed, v\u00e0 trong c\u00f4ng vi\u1ec7c y\u00eau th\u00edch l\u00e0 d\u1ea1y tr\u1ebb em, \u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c nhi\u1ec1u n\u0103m t\u1ea1o \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ed9ng l\u1edbn v\u00e0 g\u00f3p ph\u1ea7n thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri, cho th\u1ea5y s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Ch\u00faa \u0111\u00e3 g\u1ea7n. {GC 366.1}<\/p>\n<p>\u1ede Scandinavia, th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p t\u00e1i l\u00e2m c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1, v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 quan t\u00e2m r\u1ed9ng kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u01a1i d\u1eady. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh th\u1ee9c kh\u1ecfi s\u1ef1 an to\u00e0n l\u01a1 l\u00e0 \u0111\u1ec3 x\u01b0ng t\u1ed9i v\u00e0 t\u1eeb b\u1ecf t\u1ed9i l\u1ed7i, t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 tha th\u1ee9 trong danh \u0110\u1ea5ng Christ. Nh\u01b0ng c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i qu\u1ed1c gia ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i phong tr\u00e0o, v\u00e0 qua \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a h\u1ecd, m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi rao gi\u1ea3ng th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p b\u1ecb t\u1ed1ng giam. \u1ede nhi\u1ec1u n\u01a1i m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi rao gi\u1ea3ng s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m g\u1ea7n k\u1ec1 c\u1ee7a Ch\u00faa b\u1ecb b\u1ecbt mi\u1ec7ng, \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi vui l\u00f2ng g\u1eedi th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p, m\u1ed9t c\u00e1ch k\u1ef3 di\u1ec7u, qua nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb. V\u00ec ch\u00fang c\u00f2n nh\u1ecf, lu\u1eadt ph\u00e1p qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n, v\u00e0 ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p n\u00f3i m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb c\u1ea3n tr\u1edf. {GC 366.2}<\/p>\n<p>Phong tr\u00e0o ch\u1ee7 y\u1ebfu di\u1ec5n ra trong t\u1ea7ng l\u1edbp th\u1ea5p, v\u00e0 ch\u00ednh trong nh\u1eefng ng\u00f4i nh\u00e0 khi\u00eam t\u1ed1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi lao \u0111\u1ed9ng m\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ec3 nghe l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o. B\u1ea3n th\u00e2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi rao gi\u1ea3ng tr\u1ebb em ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o s\u1ed1ng trong l\u1ec1u. M\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ec9 s\u00e1u ho\u1eb7c t\u00e1m tu\u1ed5i; v\u00e0 trong khi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang ch\u1ee9ng t\u1ecf r\u1eb1ng ch\u00fang y\u00eau \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Th\u1ebf, v\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng s\u1ed1ng v\u00e2ng l\u1eddi c\u00e1c y\u00eau c\u1ea7u th\u00e1nh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, ch\u00fang th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 th\u1ec3 hi\u1ec7n tr\u00ed th\u00f4ng minh v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y \u1edf tr\u1ebb em \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i \u0111\u00f3. Tuy nhi\u00ean, khi \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc d\u00e2n ch\u00fang, r\u00f5 r\u00e0ng ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn d\u1eaft b\u1edfi m\u1ed9t \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u01b0\u1ee3t tr\u00ean kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ef1 nhi\u00ean. Gi\u1ecdng \u0111i\u1ec7u v\u00e0 phong th\u00e1i thay \u0111\u1ed5i, v\u00e0 v\u1edbi quy\u1ec1n n\u0103ng trang tr\u1ecdng, ch\u00fang \u0111\u01b0a ra l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t, d\u00f9ng ch\u00ednh l\u1eddi Kinh Th\u01b0: \u201cH\u00e3y k\u00ednh s\u1ee3 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 d\u00e2ng vinh quang cho Ng\u00e0i; v\u00ec gi\u1edd ph\u00e1n x\u00e9t c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn.\u201d Ch\u00fang qu\u1edf tr\u00e1ch t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00ean \u00e1n s\u1ef1 v\u00f4 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 th\u00f3i x\u1ea5u, m\u00e0 c\u00f2n tr\u00e1ch c\u1ee9 s\u1ef1 ham m\u00ea th\u1ebf gian v\u00e0 b\u1ed9i \u0111\u1ea1o, v\u00e0 c\u1ea3nh b\u00e1o ng\u01b0\u1eddi nghe nhanh ch\u00f3ng ch\u1ea1y tr\u1ed1n kh\u1ecfi c\u01a1n th\u1ecbnh n\u1ed9 s\u1eafp \u0111\u1ebfn. {GC 366.3}<\/p>\n<p>D\u00e2n ch\u00fang nghe v\u1edbi s\u1ef1 run s\u1ee3. Th\u00e1nh Linh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi n\u00f3i v\u1edbi tr\u00e1i tim h\u1ecd. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn \u0111\u1ebfn tra c\u1ee9u Kinh Th\u01b0 v\u1edbi s\u1ef1 quan t\u00e2m m\u1edbi m\u1ebb v\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n, nh\u1eefng k\u1ebb ph\u00f3ng t\u00fang v\u00e0 v\u00f4 \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i c\u00e1ch, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1eeb b\u1ecf c\u00e1c h\u00e0nh vi gian d\u1ed1i, v\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n r\u00f5 r\u1ec7t \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ngay c\u1ea3 c\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i qu\u1ed1c gia c\u0169ng ph\u1ea3i th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng b\u00e0n tay c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111ang \u1edf trong phong tr\u00e0o n\u00e0y. {GC 367.1}<\/p>\n<p>\u00dd mu\u1ed1n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi l\u00e0 tin t\u1ee9c v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Th\u1ebf ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Scandinavia; v\u00e0 khi ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f4i t\u1edb Ng\u00e0i b\u1ecb b\u1ecbt mi\u1ec7ng, Ng\u00e0i \u0111\u1eb7t Th\u00e1nh Linh c\u1ee7a Ng\u00e0i l\u00ean tr\u1ebb em, \u0111\u1ec3 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh. Khi Jesus \u0111\u1ebfn g\u1ea7n Gi\u00ea-ru-sa-lem, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng hoan h\u1ec9, v\u1edbi ti\u1ebfng reo h\u00f2 chi\u1ebfn th\u1eafng v\u00e0 v\u1eaby c\u00e0nh ch\u00e0 l\u00e0, c\u00f4ng b\u1ed1 Ng\u00e0i l\u00e0 Con Trai \u0110a-v\u00edt, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Pha-ri-si ghen t\u1ee9c y\u00eau c\u1ea7u Ng\u00e0i l\u00e0m h\u1ecd im l\u1eb7ng; nh\u01b0ng Jesus \u0111\u00e1p r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u1ee9ng nghi\u1ec7m l\u1eddi ti\u00ean tri, v\u00e0 n\u1ebfu h\u1ecd im l\u1eb7ng, ch\u00ednh \u0111\u00e1 s\u1ebd k\u00eau l\u00ean. D\u00e2n ch\u00fang, b\u1ecb \u0111e d\u1ecda b\u1edfi c\u00e1c th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5 v\u00e0 quan quy\u1ec1n, ng\u1eebng l\u1eddi c\u00f4ng b\u1ed1 vui m\u1eebng khi v\u00e0o c\u1ed5ng Gi\u00ea-ru-sa-lem; nh\u01b0ng tr\u1ebb em trong s\u00e2n \u0111\u1ec1n th\u1edd sau \u0111\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i\u1ec7p kh\u00fac, v\u1eaby c\u00e0nh ch\u00e0 l\u00e0, v\u00e0 k\u00eau l\u00ean: \u201cH\u00f4-sa-na Con Trai \u0110a-v\u00edt!\u201d Ma-thi-\u01a1 21:8-16. Khi c\u00e1c Pha-ri-si, r\u1ea5t b\u1ea5t m\u00e3n, n\u00f3i v\u1edbi Ng\u00e0i, \u201cNg\u00e0i c\u00f3 nghe nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd n\u00f3i kh\u00f4ng?\u201d Jesus \u0111\u00e1p, \u201cC\u00f3 ch\u1ee9; c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ecdc sao, \u2018T\u1eeb mi\u1ec7ng tr\u1ebb th\u01a1 v\u00e0 tr\u1ebb \u0111ang b\u00fa, Ng\u00e0i \u0111\u00e3 l\u00e0m n\u00ean s\u1ef1 ng\u1ee3i khen\u2019 \u00e0?\u201d Nh\u01b0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c qua tr\u1ebb em v\u00e0o th\u1eddi l\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ, Ng\u00e0i c\u0169ng l\u00e0m vi\u1ec7c qua ch\u00fang \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p v\u1ec1 l\u1ea7n t\u00e1i l\u00e2m c\u1ee7a Ng\u00e0i. L\u1eddi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m, r\u1eb1ng s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1ed1 v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Th\u1ebf ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn m\u1ecdi d\u00e2n t\u1ed9c, ng\u00f4n ng\u1eef, v\u00e0 qu\u1ed1c gia. {GC 367.2}<\/p>\n<p>Cho William Miller v\u00e0 c\u00e1c c\u1ed9ng s\u1ef1 c\u1ee7a \u00f4ng, nhi\u1ec7m v\u1ee5 rao gi\u1ea3ng l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 \u1edf M\u1ef9. Qu\u1ed1c gia n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh trung t\u00e2m c\u1ee7a phong tr\u00e0o t\u00e1i l\u00e2m v\u0129 \u0111\u1ea1i. Ch\u00ednh t\u1ea1i \u0111\u00e2y, l\u1eddi ti\u00ean tri v\u1ec1 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a thi\u00ean s\u1ee9 th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m tr\u1ef1c ti\u1ebfp nh\u1ea5t. C\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Miller v\u00e0 c\u00e1c c\u1ed9ng s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t xa x\u00f4i. B\u1ea5t c\u1ee9 n\u01a1i n\u00e0o c\u00e1c nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o \u0111\u1ebfn tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi, tin m\u1eebng v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m g\u1ea7n k\u1ec1 c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111i. Xa v\u00e0 r\u1ed9ng, th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a Tin L\u00e0nh v\u0129nh c\u1eedu lan truy\u1ec1n: \u201cH\u00e3y k\u00ednh s\u1ee3 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 d\u00e2ng vinh quang cho Ng\u00e0i; v\u00ec gi\u1edd ph\u00e1n x\u00e9t c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn.\u201d {GC 368.1}<\/p>\n<p>Ch\u1ee9ng c\u1edb c\u1ee7a c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m 1844, b\u00e1m ch\u1eb7t v\u00e0o t\u00e2m tr\u00ed d\u00e2n ch\u00fang. Khi th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p lan t\u1eeb bang n\u00e0y sang bang kh\u00e1c, s\u1ef1 quan t\u00e2m r\u1ed9ng kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u01a1i d\u1eady. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tin r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1eadp lu\u1eadn t\u1eeb c\u00e1c th\u1eddi k\u1ef3 ti\u00ean tri l\u00e0 \u0111\u00fang, v\u00e0 t\u1eeb b\u1ecf ni\u1ec1m ki\u00eau ng\u1ea1o quan \u0111i\u1ec3m, h\u1ecd vui m\u1eebng ti\u1ebfp nh\u1eadn Ch\u00e2n L\u00fd. M\u1ed9t s\u1ed1 m\u1ee5c s\u01b0 g\u1ea1t b\u1ecf quan \u0111i\u1ec3m v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac gi\u00e1o ph\u00e1i, r\u1eddi b\u1ecf l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng v\u00e0 gi\u00e1o h\u1ed9i c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 c\u00f9ng c\u00f4ng b\u1ed1 s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Jesus. Tuy nhi\u00ean, s\u1ed1 m\u1ee5c s\u01b0 ch\u1ea5p nh\u1eadn th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p n\u00e0y t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u00edt; v\u00ec th\u1ebf, n\u00f3 ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh d\u00e2n khi\u00eam t\u1ed1n. N\u00f4ng d\u00e2n b\u1ecf ru\u1ed9ng, th\u1ee3 m\u00e1y b\u1ecf d\u1ee5ng c\u1ee5, th\u01b0\u01a1ng gia b\u1ecf h\u00e0ng h\u00f3a, chuy\u00ean gia b\u1ecf v\u1ecb tr\u00ed; nh\u01b0ng s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eabn nh\u1ecf so v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i ho\u00e0n th\u00e0nh. T\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a m\u1ed9t h\u1ed9i th\u00e1nh kh\u00f4ng k\u00ednh s\u1ee3 v\u00e0 m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ea7y t\u1ed9i \u00e1c khi\u1ebfn t\u00e2m h\u1ed3n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi canh g\u00e1c th\u1eadt s\u1ef1 n\u1eb7ng tr\u0129u, v\u00e0 h\u1ecd s\u1eb5n l\u00f2ng ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng lao kh\u1ed5, thi\u1ebfu th\u1ed1n, v\u00e0 \u0111au kh\u1ed5, \u0111\u1ec3 k\u00eau g\u1ecdi con ng\u01b0\u1eddi \u0103n n\u0103n h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i. D\u00f9 b\u1ecb Sa-tan ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, c\u00f4ng vi\u1ec7c ti\u1ebfn tri\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n, v\u00e0 Ch\u00e2n L\u00fd t\u00e1i l\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p nh\u1eadn. {GC 368.2}<\/p>\n<p>Kh\u1eafp n\u01a1i, l\u1eddi ch\u1ee9ng d\u00f2 x\u00e9t vang l\u00ean, c\u1ea3nh b\u00e1o t\u1ed9i nh\u00e2n, c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf gian l\u1eabn th\u00e0nh vi\u00ean h\u1ed9i th\u00e1nh, ch\u1ea1y tr\u1ed1n kh\u1ecfi c\u01a1n th\u1ecbnh n\u1ed9 s\u1eafp \u0111\u1ebfn. Nh\u01b0 Gi\u0103ng B\u00e1p-t\u00edt, ng\u01b0\u1eddi d\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng cho \u0110\u1ea5ng Christ, c\u00e1c nh\u00e0 rao gi\u1ea3ng \u0111\u1eb7t r\u00ecu v\u00e0o g\u1ed1c c\u00e2y v\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi sinh tr\u00e1i x\u1ee9ng v\u1edbi s\u1ef1 \u0103n n\u0103n. Nh\u1eefng l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a h\u1ecd tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u1ec7t v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi b\u1ea3o \u0111\u1ea3m v\u1ec1 b\u00ecnh an v\u00e0 an to\u00e0n t\u1eeb c\u00e1c b\u1ee5c gi\u1ea3ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn; v\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 n\u01a1i n\u00e0o th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1, n\u00f3 khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang x\u00fac \u0111\u1ed9ng. Ch\u1ee9ng c\u1edb \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u1ee7a Kinh Th\u01b0, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1nh Linh l\u00e0m m\u1ea1nh m\u1ebd, mang \u0111\u1ebfn s\u1ef1 thuy\u1ebft ph\u1ee5c m\u00e0 \u00edt ai c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n ch\u1ed1ng l\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 t\u00edn \u0111\u1ed3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh th\u1ee9c kh\u1ecfi s\u1ef1 an to\u00e0n gi\u1ea3 t\u1ea1o. H\u1ecd th\u1ea5y s\u1ef1 b\u1ed9i \u0111\u1ea1o, ham m\u00ea th\u1ebf gian, thi\u1ebfu \u0111\u1ee9c tin, ki\u00eau ng\u1ea1o v\u00e0 \u00edch k\u1ef7 c\u1ee7a m\u00ecnh. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm ki\u1ebfm Ch\u00faa v\u1edbi s\u1ef1 \u0103n n\u0103n v\u00e0 h\u1ea1 m\u00ecnh. Nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m l\u00e2u nay b\u00e1m v\u00edu v\u00e0o s\u1ef1 v\u1eadt tr\u1ea7n gian gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t v\u00e0o thi\u00ean \u0111\u00e0ng. Th\u00e1nh Linh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ng\u1ef1 tr\u00ean h\u1ecd, v\u00e0 v\u1edbi tr\u00e1i tim m\u1ec1m m\u1ea1i v\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c, h\u1ecd c\u00f9ng c\u1ea5t ti\u1ebfng k\u00eau: \u201cH\u00e3y k\u00ednh s\u1ee3 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 d\u00e2ng vinh quang cho Ng\u00e0i; v\u00ec gi\u1edd ph\u00e1n x\u00e9t c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn.\u201d {GC 369.1}<\/p>\n<p>Nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u00e2n kh\u00f3c l\u00f3c h\u1ecfi: \u201cT\u00f4i ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u?\u201d Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng \u0111\u1ea7y gian d\u1ed1i lo l\u1eafng \u0111\u1ec1n b\u00f9. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh an trong \u0110\u1ea5ng Christ khao kh\u00e1t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c chia s\u1ebb ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh n\u00e0y. Tr\u00e1i tim c\u1ee7a cha m\u1eb9 h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn con c\u00e1i, v\u00e0 tr\u00e1i tim c\u1ee7a con c\u00e1i h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn cha m\u1eb9. Nh\u1eefng r\u00e0o c\u1ea3n c\u1ee7a ki\u00eau ng\u1ea1o v\u00e0 d\u00e8 d\u1eb7t b\u1ecb qu\u00e9t s\u1ea1ch. Nh\u1eefng l\u1eddi x\u01b0ng t\u1ed9i ch\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1t ra, v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean trong gia \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00ec s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thi\u1ebft nh\u1ea5t. Th\u01b0\u1eddng nghe th\u1ea5y ti\u1ebfng c\u1ea7u thay kh\u1ea9n thi\u1ebft. Kh\u1eafp n\u01a1i, nh\u1eefng t\u00e2m h\u1ed3n trong \u0111au \u0111\u1edbn s\u00e2u s\u1eafc c\u1ea7u xin \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9, ho\u1eb7c cho s\u1ef1 c\u1ea3i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n ho\u1eb7c l\u00e1ng gi\u1ec1ng. {GC 369.2}<\/p>\n<p>M\u1ecdi t\u1ea7ng l\u1edbp \u0111\u1ed5 x\u00f4 \u0111\u1ebfn c\u00e1c bu\u1ed5i h\u1ecdp c\u1ee7a ph\u00e1i T\u00e1i L\u00e2m. Gi\u00e0u v\u00e0 ngh\u00e8o, cao v\u00e0 th\u1ea5p, v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do, h\u00e1o h\u1ee9c mu\u1ed1n t\u1ef1 m\u00ecnh nghe h\u1ecdc thuy\u1ebft t\u00e1i l\u00e2m. Ch\u00faa gi\u1eef tinh th\u1ea7n ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i trong v\u00f2ng ki\u1ec3m so\u00e1t khi c\u00e1c t\u00f4i t\u1edb Ng\u00e0i gi\u1ea3i th\u00edch l\u00fd do \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a h\u1ecd. \u0110\u00f4i khi c\u00f4ng c\u1ee5 y\u1ebfu \u1edbt; nh\u01b0ng Th\u00e1nh Linh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ban quy\u1ec1n n\u0103ng cho Ch\u00e2n L\u00fd c\u1ee7a Ng\u00e0i. S\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m nh\u1eadn trong c\u00e1c bu\u1ed5i t\u1ee5 h\u1ecdp n\u00e0y, v\u00e0 m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00f3 th\u00eam nhi\u1ec1u t\u00edn h\u1eefu. Khi c\u00e1c b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m g\u1ea7n k\u1ec1 c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eb7p l\u1ea1i, \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng im l\u1eb7ng l\u1eafng nghe nh\u1eefng l\u1eddi trang tr\u1ecdng. Tr\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea5t d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n nhau. Quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m nh\u1eadn tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, tr\u1ebb, v\u00e0 trung ni\u00ean. Con ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0 v\u1edbi l\u1eddi ng\u1ee3i khen tr\u00ean m\u00f4i, v\u00e0 \u00e2m thanh vui m\u1eebng vang l\u00ean trong kh\u00f4ng kh\u00ed t\u0129nh l\u1eb7ng c\u1ee7a \u0111\u00eam. Kh\u00f4ng ai tham d\u1ef1 c\u00e1c bu\u1ed5i h\u1ecdp \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 qu\u00ean nh\u1eefng c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 m\u1ed1i quan t\u00e2m s\u00e2u s\u1eafc nh\u1ea5t n\u00e0y. {GC 369.3}<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ed1 m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m x\u00e1c \u0111\u1ecbnh cho s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ g\u00e2y ra s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i m\u1ea1nh m\u1ebd t\u1eeb nhi\u1ec1u t\u1ea7ng l\u1edbp, t\u1eeb m\u1ee5c s\u01b0 tr\u00ean b\u1ee5c gi\u1ea3ng \u0111\u1ebfn t\u1ed9i nh\u00e2n li\u1ec1u l\u0129nh, d\u00e1m th\u00e1ch th\u1ee9c tr\u1eddi cao. L\u1eddi ti\u00ean tri \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m: \u201cTrong nh\u1eefng ng\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng, s\u1ebd c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ebf gi\u1ec5u, \u0111i theo d\u1ee5c v\u1ecdng ri\u00eang, v\u00e0 n\u00f3i, L\u1eddi h\u1ee9a v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u00e2u r\u1ed3i? V\u00ec t\u1eeb khi t\u1ed5 ph\u1ee5 qua \u0111\u1eddi, m\u1ecdi s\u1ef1 v\u1eabn nh\u01b0 t\u1eeb \u0111\u1ea7u s\u00e1ng t\u1ea1o.\u201d II Phi-e-r\u01a1 3:3, 4. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 y\u00eau \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Th\u1ebf tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i h\u1ecdc thuy\u1ebft t\u00e1i l\u00e2m; h\u1ecd ch\u1ec9 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i th\u1eddi gian x\u00e1c \u0111\u1ecbnh. Nh\u01b0ng con m\u1eaft to\u00e0n tri c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1i tim h\u1ecd. H\u1ecd kh\u00f4ng mu\u1ed1n nghe v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ \u0111\u1ec3 ph\u00e1n x\u00e9t th\u1ebf gi\u1edbi trong s\u1ef1 c\u00f4ng ch\u00ednh. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng t\u00f4i t\u1edb kh\u00f4ng trung th\u00e0nh, vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ki\u1ec3m tra c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi d\u00f2 x\u00e9t tr\u00e1i tim, v\u00e0 h\u1ecd s\u1ee3 \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi Ch\u00faa m\u00ecnh. Nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i th\u1eddi l\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ, h\u1ecd kh\u00f4ng s\u1eb5n s\u00e0ng ch\u00e0o \u0111\u00f3n Jesus. H\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1eeb ch\u1ed1i l\u1eafng nghe c\u00e1c l\u1eadp lu\u1eadn r\u00f5 r\u00e0ng t\u1eeb Kinh Th\u01b0, m\u00e0 c\u00f2n ch\u1ebf gi\u1ec5u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i Ch\u00faa. Sa-tan v\u00e0 c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 c\u1ee7a h\u1eafn h\u1ea3 h\u00ea, v\u00e0 n\u00e9m l\u1eddi ch\u1ebf nh\u1ea1o v\u00e0o m\u1eb7t \u0110\u1ea5ng Christ v\u00e0 c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 th\u00e1nh r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang t\u1ef1 x\u01b0ng c\u1ee7a Ng\u00e0i y\u00eau Ng\u00e0i qu\u00e1 \u00edt \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a Ng\u00e0i. {GC 370.1}<\/p>\n<p>\u201cKh\u00f4ng ai bi\u1ebft ng\u00e0y v\u00e0 gi\u1edd\u201d l\u00e0 l\u1eadp lu\u1eadn th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u1ee9c tin t\u00e1i l\u00e2m \u0111\u01b0a ra. Kinh Th\u01b0 n\u00f3i: \u201cV\u1ec1 ng\u00e0y v\u00e0 gi\u1edd \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ai bi\u1ebft, c\u1ea3 c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 tr\u00ean tr\u1eddi, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh Cha Ta bi\u1ebft.\u201d Ma-thi-\u01a1 24:36. M\u1ed9t l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 h\u00e0i h\u00f2a v\u1ec1 c\u00e2u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i Ch\u00faa \u0111\u01b0a ra, v\u00e0 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng sai l\u1ea7m c\u1ee7a \u0111\u1ed1i th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 r\u00f5. Nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ea5ng Christ n\u00f3i trong cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n \u0111\u00e1ng nh\u1edb v\u1edbi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ed3 tr\u00ean n\u00fai \u00d4-liu sau khi Ng\u00e0i r\u1eddi \u0111\u1ec1n th\u1edd l\u1ea7n cu\u1ed1i. C\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ed3 h\u1ecfi: \u201cD\u1ea5u hi\u1ec7u n\u00e0o cho s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Th\u1ea7y, v\u00e0 s\u1ef1 cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi?\u201d Jesus ban cho h\u1ecd c\u00e1c d\u1ea5u hi\u1ec7u, v\u00e0 n\u00f3i: \u201cKhi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, h\u00e3y bi\u1ebft r\u1eb1ng n\u00f3 \u0111\u00e3 g\u1ea7n k\u1ec1, ngay tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda.\u201d Ma-thi-\u01a1 24:3, 33. M\u1ed9t l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Th\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn l\u1eddi kh\u00e1c. D\u00f9 kh\u00f4ng ai bi\u1ebft ng\u00e0y v\u00e0 gi\u1edd ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Ng\u00e0i, ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y v\u00e0 y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea3i bi\u1ebft khi n\u00f3 g\u1ea7n. Ch\u00fang ta c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y r\u1eb1ng vi\u1ec7c b\u1ecf qua l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a Ng\u00e0i, t\u1eeb ch\u1ed1i ho\u1eb7c l\u01a1 l\u00e0 vi\u1ec7c bi\u1ebft khi t\u00e1i l\u00e2m g\u1ea7n, s\u1ebd nguy hi\u1ec3m cho ch\u00fang ta nh\u01b0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng th\u1eddi N\u00f4-\u00ea kh\u00f4ng bi\u1ebft khi l\u1ee5t \u0111\u1ebfn. V\u00e0 d\u1ee5 ng\u00f4n trong c\u00f9ng ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y, so s\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi t\u00f4i t\u1edb trung th\u00e0nh v\u00e0 kh\u00f4ng trung th\u00e0nh, v\u00e0 \u0111\u01b0a ra s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a k\u1ebb n\u00f3i trong tr\u00e1i tim m\u00ecnh, \u201cCh\u00faa m\u00ecnh tr\u00ec ho\u00e3n s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Ng\u00e0i,\u201d cho th\u1ea5y \u0110\u1ea5ng Christ s\u1ebd nh\u00ecn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ai Ng\u00e0i th\u1ea5y \u0111ang t\u1ec9nh th\u1ee9c, d\u1ea1y v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Ng\u00e0i, v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb ch\u1ed1i b\u1ecf n\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. \u201cV\u1eady, h\u00e3y t\u1ec9nh th\u1ee9c,\u201d Ng\u00e0i n\u00f3i. \u201cPh\u01b0\u1edbc cho t\u00f4i t\u1edb n\u00e0o, khi ch\u1ee7 \u0111\u1ebfn, th\u1ea5y \u0111ang l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.\u201d Ma-thi-\u01a1 24:42, 46. \u201cN\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng t\u1ec9nh th\u1ee9c, ta s\u1ebd \u0111\u1ebfn nh\u01b0 k\u1ebb tr\u1ed9m, v\u00e0 ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1edd n\u00e0o ta \u0111\u1ebfn tr\u00ean ng\u01b0\u01a1i.\u201d M\u1eb7c Kh\u1ea3i 3:3. {GC 370.2}<\/p>\n<p>Phao-l\u00f4 n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ed9t nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a Ch\u00faa s\u1ebd \u0111\u1ebfn b\u1ea5t ng\u1edd. \u201cNg\u00e0y c\u1ee7a Ch\u00faa \u0111\u1ebfn nh\u01b0 k\u1ebb tr\u1ed9m trong \u0111\u00eam. V\u00ec khi h\u1ecd n\u00f3i, B\u00ecnh an v\u00e0 an to\u00e0n; th\u00ec s\u1ef1 h\u1ee7y di\u1ec7t b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u1ebfn tr\u00ean h\u1ecd, \u2026 v\u00e0 h\u1ecd s\u1ebd kh\u00f4ng tho\u00e1t kh\u1ecfi.\u201d Nh\u01b0ng \u00f4ng th\u00eam, v\u1edbi nh\u1eefng ai ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Th\u1ebf: \u201cC\u00e1c b\u1ea1n, h\u1ee1i anh em, kh\u00f4ng \u1edf trong b\u00f3ng t\u1ed1i, \u0111\u1ec3 ng\u00e0y \u0111\u00f3 b\u1eaft l\u1ea5y c\u00e1c b\u1ea1n nh\u01b0 k\u1ebb tr\u1ed9m. C\u00e1c b\u1ea1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 con c\u00e1i c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng, con c\u00e1i c\u1ee7a ban ng\u00e0y: ch\u00fang ta kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u00eam, c\u0169ng kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u00f3ng t\u1ed1i.\u201d I T\u00ea-sa-l\u00f4-ni-ca 5:2-5. {GC 371.1}<\/p>\n<p>V\u1eady n\u00ean, Kinh Th\u01b0 kh\u00f4ng cho ph\u00e9p con ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong s\u1ef1 v\u00f4 minh v\u1ec1 s\u1ef1 g\u1ea7n k\u1ec1 c\u1ee7a s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. Nh\u01b0ng nh\u1eefng ai ch\u1ec9 mu\u1ed1n t\u00ecm c\u1edb \u0111\u1ec3 t\u1eeb ch\u1ed1i Ch\u00e2n L\u00fd \u0111\u00e3 b\u1ecbt tai tr\u01b0\u1edbc l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch n\u00e0y, v\u00e0 l\u1eddi \u201cKh\u00f4ng ai bi\u1ebft ng\u00e0y v\u00e0 gi\u1edd\u201d ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ch\u1ebf gi\u1ec5u t\u00e1o b\u1ea1o v\u00e0 c\u1ea3 nh\u1eefng m\u1ee5c s\u01b0 t\u1ef1 x\u01b0ng c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ l\u1eb7p l\u1ea1i. Khi d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u01a1i d\u1eady v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ecfi v\u1ec1 con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee9u r\u1ed7i, c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 xen v\u00e0o gi\u1eefa h\u1ecd v\u00e0 Ch\u00e2n L\u00fd, t\u00ecm c\u00e1ch xoa d\u1ecbu n\u1ed7i s\u1ee3 b\u1eb1ng c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch sai l\u1eddi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi canh g\u00e1c kh\u00f4ng trung th\u00e0nh c\u00f9ng v\u1edbi k\u1ebb l\u1eeba d\u1ed1i l\u1edbn, k\u00eau l\u00ean, B\u00ecnh an, b\u00ecnh an, khi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi kh\u00f4ng n\u00f3i b\u00ecnh an. Nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Pha-ri-si th\u1eddi \u0110\u1ea5ng Christ, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00e0o v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c thi\u00ean \u0111\u00e0ng, v\u00e0 ng\u0103n c\u1ea3n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang v\u00e0o. M\u00e1u c\u1ee7a nh\u1eefng linh h\u1ed3n n\u00e0y s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00f2i l\u1ea1i n\u01a1i tay ch\u00fang. {GC 372.1}<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi khi\u00eam t\u1ed1n v\u00e0 t\u1eadn t\u1ee5y nh\u1ea5t trong c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh th\u01b0\u1eddng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean ti\u1ebfp nh\u1eadn th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p. Nh\u1eefng ai t\u1ef1 m\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u Kinh Th\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00ednh ch\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi Kinh Th\u01b0 c\u1ee7a c\u00e1c quan \u0111i\u1ec3m ti\u00ean tri ph\u1ed5 bi\u1ebfn; v\u00e0 \u1edf b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u00e2u d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a gi\u00e1o s\u0129, n\u01a1i h\u1ecd t\u1ef1 m\u00ecnh tra c\u1ee9u l\u1eddi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, h\u1ecdc thuy\u1ebft t\u00e1i l\u00e2m ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c so s\u00e1nh v\u1edbi Kinh Th\u01b0 \u0111\u1ec3 x\u00e1c l\u1eadp quy\u1ec1n n\u0103ng th\u1ea7n th\u00e1nh c\u1ee7a n\u00f3. {GC 372.2}<\/p>\n<p>Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb anh em kh\u00f4ng tin b\u1ee9c h\u1ea1i. \u0110\u1ec3 gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed trong h\u1ed9i th\u00e1nh, m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng \u00fd im l\u1eb7ng v\u1ec1 hy v\u1ecdng c\u1ee7a m\u00ecnh; nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ea3m th\u1ea5y l\u00f2ng trung th\u00e0nh v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi kh\u00f4ng cho ph\u00e9p h\u1ecd che gi\u1ea5u c\u00e1c Ch\u00e2n L\u00fd m\u00e0 Ng\u00e0i \u0111\u00e3 giao ph\u00f3. Kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ee9t kh\u1ecfi s\u1ef1 th\u00f4ng c\u00f4ng c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh ch\u1ec9 v\u00ec b\u00e0y t\u1ecf ni\u1ec1m tin v\u00e0o s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. L\u1eddi c\u1ee7a nh\u00e0 ti\u00ean tri r\u1ea5t qu\u00fd gi\u00e1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ai ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng th\u1eed th\u00e1ch \u0111\u1ee9c tin n\u00e0y: \u201cAnh em c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, nh\u1eefng k\u1ebb gh\u00e9t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, \u0111u\u1ed5i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00ec danh Ta, n\u00f3i, Ch\u00faa h\u00e3y \u0111\u01b0\u1ee3c vinh hi\u1ec3n \u0111i: nh\u01b0ng Ng\u00e0i s\u1ebd xu\u1ea5t hi\u1ec7n cho ni\u1ec1m vui c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, v\u00e0 ch\u00fang s\u1ebd b\u1ecb h\u1ed5 th\u1eb9n.\u201d \u00ca-sai 66:5. {GC 372.3}<\/p>\n<p>C\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi theo d\u00f5i v\u1edbi s\u1ef1 quan t\u00e2m s\u00e2u s\u1eafc k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o. Khi c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh nh\u00ecn chung t\u1eeb ch\u1ed1i th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p, c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 bu\u1ed3n b\u00e3 quay \u0111i. Nh\u01b0ng c\u00f2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed nghi\u1ec7m v\u1ec1 Ch\u00e2n L\u00fd t\u00e1i l\u00e2m. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ed3ng, v\u1ee3, cha m\u1eb9, ho\u1eb7c con c\u00e1i \u0111\u00e1nh l\u1eeba, v\u00e0 b\u1ecb khi\u1ebfn tin r\u1eb1ng nghe nh\u1eefng d\u1ecb gi\u00e1o nh\u01b0 ph\u00e1i T\u00e1i L\u00e2m d\u1ea1y l\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i. C\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh canh gi\u1eef trung th\u00e0nh nh\u1eefng linh h\u1ed3n n\u00e0y, v\u00ec m\u1ed9t \u00e1nh s\u00e1ng kh\u00e1c s\u1ebd c\u00f2n chi\u1ebfu tr\u00ean h\u1ecd t\u1eeb ngai \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. {GC 372.4}<\/p>\n<p>V\u1edbi khao kh\u00e1t kh\u00f4ng n\u00f3i n\u00ean l\u1eddi, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u1eadn th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i s\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Th\u1ebf. Th\u1eddi \u0111i\u1ec3m h\u1ecd mong g\u1eb7p Ng\u00e0i \u0111\u00e3 g\u1ea7n k\u1ec1. H\u1ecd \u0111\u1ebfn g\u1ea7n gi\u1edd n\u00e0y v\u1edbi s\u1ef1 trang nghi\u00eam b\u00ecnh th\u1ea3n. H\u1ecd ngh\u1ec9 ng\u01a1i trong s\u1ef1 th\u00f4ng c\u00f4ng ng\u1ecdt ng\u00e0o v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, l\u00e0 b\u1ea3o ch\u1ee9ng cho b\u00ecnh an s\u1ebd thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u1ecd trong t\u01b0\u01a1ng lai s\u00e1ng l\u1ea1n. Kh\u00f4ng ai tr\u1ea3i qua hy v\u1ecdng v\u00e0 l\u00f2ng tin n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 qu\u00ean nh\u1eefng gi\u1edd ch\u1edd \u0111\u1ee3i qu\u00fd gi\u00e1 \u0111\u00f3. Trong v\u00e0i tu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ebf t\u1ee5c ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e1c l\u1ea1i. Nh\u1eefng t\u00edn h\u1eefu ch\u00e2n th\u00e0nh c\u1ea9n th\u1eadn xem x\u00e9t m\u1ecdi \u00fd ngh\u0129 v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac trong tr\u00e1i tim m\u00ecnh, nh\u01b0 th\u1ec3 \u0111ang tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng ch\u1ebft v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f2n v\u00e0i gi\u1edd \u0111\u1ec3 kh\u00e9p m\u1eaft tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3nh tr\u1ea7n th\u1ebf. Kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c may \u201c\u00e1o th\u0103ng thi\u00ean\u201d (xem Ph\u1ee5 l\u1ee5c); nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ea3m th\u1ea5y c\u1ea7n b\u1eb1ng ch\u1ee9ng n\u1ed9i t\u00e2m r\u1eb1ng h\u1ecd s\u1eb5n s\u00e0ng g\u1eb7p \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Th\u1ebf; \u00e1o tr\u1eafng c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 s\u1ef1 tinh s\u1ea1ch c\u1ee7a linh h\u1ed3n\u2014nh\u00e2n c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c thanh t\u1ea9y kh\u1ecfi t\u1ed9i l\u1ed7i b\u1edfi m\u00e1u chu\u1ed9c t\u1ed9i c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. Gi\u00e1 nh\u01b0 d\u00e2n ch\u00fang t\u1ef1 x\u01b0ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u1eabn c\u00f2n tinh th\u1ea7n t\u00ecm ki\u1ebfm tr\u00e1i tim, \u0111\u1ee9c tin ki\u00ean \u0111\u1ecbnh v\u00e0 ch\u00e2n th\u00e0nh nh\u01b0 v\u1eady. N\u1ebfu h\u1ecd ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ea1 m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc Ch\u00faa v\u00e0 d\u00e2ng l\u1eddi c\u1ea7u xin t\u1ea1i ngai \u00e2n \u0111i\u1ec3n, h\u1ecd s\u1ebd s\u1edf h\u1eefu m\u1ed9t tr\u1ea3i nghi\u1ec7m phong ph\u00fa h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi hi\u1ec7n t\u1ea1i. C\u00f3 qu\u00e1 \u00edt c\u1ea7u nguy\u1ec7n, qu\u00e1 \u00edt s\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ee9c th\u1eadt v\u1ec1 t\u1ed9i l\u1ed7i, v\u00e0 s\u1ef1 thi\u1ebfu \u0111\u1ee9c tin s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng khi\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu \u00e2n \u0111i\u1ec3n m\u00e0 \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Chu\u1ed9c \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p d\u1ed3i d\u00e0o. {GC 373.1}<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1ecbnh th\u1eed nghi\u1ec7m d\u00e2n Ng\u00e0i. Tay Ng\u00e0i che gi\u1ea5u m\u1ed9t sai l\u1ea7m trong vi\u1ec7c t\u00ednh to\u00e1n c\u00e1c th\u1eddi k\u1ef3 ti\u00ean tri. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi T\u00e1i L\u00e2m kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n ra l\u1ed7i n\u00e0y, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1ed1i th\u1ee7 h\u1ecdc th\u1ee9c nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd ph\u00e1t hi\u1ec7n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y n\u00f3i: \u201cVi\u1ec7c t\u00ednh to\u00e1n c\u00e1c th\u1eddi k\u1ef3 ti\u00ean tri c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u0111\u00fang. M\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1edbn s\u1eafp x\u1ea3y ra; nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u \u00f4ng Miller d\u1ef1 \u0111o\u00e1n; \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea3i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ef1 t\u00e1i l\u00e2m c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ.\u201d (Xem Ph\u1ee5 l\u1ee5c.) {GC 373.2}<\/p>\n<p>Th\u1eddi \u0111i\u1ec3m mong \u0111\u1ee3i qua \u0111i, v\u00e0 \u0110\u1ea5ng Christ kh\u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i c\u1ee9u d\u00e2n Ng\u00e0i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau ch\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u00e3 tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Th\u1ebf, tr\u1ea3i qua s\u1ef1 th\u1ea5t v\u1ecdng cay \u0111\u1eafng. Tuy nhi\u00ean, \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh; Ng\u00e0i \u0111ang th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u00e1i tim nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 x\u01b0ng \u0111ang ch\u1edd s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a Ng\u00e0i. Trong s\u1ed1 h\u1ecd, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fac \u0111\u1ea9y b\u1edfi \u0111\u1ed9ng c\u01a1 n\u00e0o cao h\u01a1n s\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3i. S\u1ef1 x\u01b0ng nh\u1eadn \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn tr\u00e1i tim hay \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd. Khi s\u1ef1 ki\u1ec7n mong \u0111\u1ee3i kh\u00f4ng x\u1ea3y ra, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ea5t v\u1ecdng; h\u1ecd ch\u01b0a bao gi\u1edd tin r\u1eb1ng \u0110\u1ea5ng Christ s\u1ebd \u0111\u1ebfn. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u1ebf gi\u1ec5u n\u1ed7i bu\u1ed3n c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00edn h\u1eefu th\u1eadt. {GC 374.1}<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng Jesus v\u00e0 to\u00e0n th\u1ec3 \u0111\u1ea1o binh thi\u00ean \u0111\u00e0ng nh\u00ecn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung th\u00e0nh, \u0111\u00e3 th\u1eed th\u00e1ch nh\u01b0ng th\u1ea5t v\u1ecdng, v\u1edbi t\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea3m th\u00f4ng. N\u1ebfu b\u1ee9c m\u00e0n ng\u0103n c\u00e1ch th\u1ebf gi\u1edbi h\u1eefu h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o l\u1ea1i, c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y \u0111\u1ebfn g\u1ea7n nh\u1eefng linh h\u1ed3n ki\u00ean \u0111\u1ecbnh n\u00e0y v\u00e0 che ch\u1edf h\u1ecd kh\u1ecfi nh\u1eefng m\u0169i t\u00ean c\u1ee7a Sa-tan. {GC 374.2}<\/p>\n<div class=\"previous\">\n<a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c19\/\"><\/p>\n<div class=\"flex\">\n<svg class=\"reader-arrow h-100 ma0 pa0\" width=\"24\" height=\"24\" viewbox=\"0 0 24 24\" version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path transform=\"rotate(180, 12, 12)\" stroke=\"none\" stroke-width=\"0\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-miterlimit=\"10\" fill=\"#888888\" d=\"M 9.07,17.44 L 14.4,12.1 14.4,12.1 C 14.6,11.91 14.6,11.59 14.4,11.4 L 9.09,6.08 9.09,6.08 C 8.7,5.7 8.7,5.08 9.09,4.69 L 9.09,4.69 9.09,4.69 C 9.47,4.31 10.09,4.31 10.47,4.69 L 16.85,11.07 16.85,11.07 C 17.24,11.46 17.24,12.09 16.85,12.49 L 10.49,18.85 10.49,18.85 C 10.09,19.24 9.46,19.24 9.07,18.85 L 9.07,18.85 9.07,18.85 C 8.68,18.46 8.68,17.83 9.07,17.44 Z M 9.07,17.44\"><\/path><\/svg>\n<\/div>\n<p><\/a>\n<\/div>\n<div class=\"next\">\n<a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c21\/\"><\/p>\n<div class=\"flex\">\n<svg class=\"reader-arrow\" width=\"24\" height=\"24\" viewbox=\"0 0 24 24\" version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path transform=\"rotate(0, 12, 12)\" stroke=\"none\" stroke-width=\"0\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-miterlimit=\"10\" fill=\"#888888\" d=\"M 9.07,17.44 L 14.4,12.1 14.4,12.1 C 14.6,11.91 14.6,11.59 14.4,11.4 L 9.09,6.08 9.09,6.08 C 8.7,5.7 8.7,5.08 9.09,4.69 L 9.09,4.69 9.09,4.69 C 9.47,4.31 10.09,4.31 10.47,4.69 L 16.85,11.07 16.85,11.07 C 17.24,11.46 17.24,12.09 16.85,12.49 L 10.49,18.85 10.49,18.85 C 10.09,19.24 9.46,19.24 9.07,18.85 L 9.07,18.85 9.07,18.85 C 8.68,18.46 8.68,17.83 9.07,17.44 Z M 9.07,17.44\"><\/path><\/svg>\n<\/div>\n<p><\/a>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Chapter 20\u2014A Great Religious Awakening The Great Controversy 1911 Page Introduction 5 Chapter 1\u2014The Destruction of Jerusalem 17 Chapter 2\u2014Persecution in the First Centuries 39 Chapter 3\u2014An Era of Spiritual Darkness 39 Chapter 4\u2014The Waldenses 49 Chapter 5\u2014John Wycliffe 79 Chapter 6\u2014Huss and Jerome 97 Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome 120 Chapter 8\u2014Luther Before the&#8230;<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":17446,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/full-width.php","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"class_list":["post-17527","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Chapter 20\u2014A Great Religious Awakening - Majority Text Bible<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Chapter 20\u2014A Great Religious Awakening - Majority Text Bible\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Chapter 20\u2014A Great Religious Awakening The Great Controversy 1911 Page Introduction 5 Chapter 1\u2014The Destruction of Jerusalem 17 Chapter 2\u2014Persecution in the First Centuries 39 Chapter 3\u2014An Era of Spiritual Darkness 39 Chapter 4\u2014The Waldenses 49 Chapter 5\u2014John Wycliffe 79 Chapter 6\u2014Huss and Jerome 97 Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome 120 Chapter 8\u2014Luther Before the...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Majority Text Bible\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-11-18T09:38:46+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"36 ph\u00fat\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/de\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/\",\"url\":\"https:\/\/mtb.online\/de\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/\",\"name\":\"Chapter 20\u2014A Great Religious Awakening - Majority Text Bible\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-08-20T15:41:21+00:00\",\"dateModified\":\"2023-11-18T09:38:46+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/de\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/mtb.online\/de\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/de\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Spirit of Prophecy\",\"item\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"The Great Controversy 1911\",\"item\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Chapter 20\u2014A Great Religious Awakening\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/#website\",\"url\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/\",\"name\":\"Majority Text Bible\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/#organization\",\"name\":\"Majority Text Bible\",\"url\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png\",\"width\":888,\"height\":669,\"caption\":\"Majority Text Bible\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Chapter 20\u2014A Great Religious Awakening - Majority Text Bible","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"Chapter 20\u2014A Great Religious Awakening - Majority Text Bible","og_description":"Chapter 20\u2014A Great Religious Awakening The Great Controversy 1911 Page Introduction 5 Chapter 1\u2014The Destruction of Jerusalem 17 Chapter 2\u2014Persecution in the First Centuries 39 Chapter 3\u2014An Era of Spiritual Darkness 39 Chapter 4\u2014The Waldenses 49 Chapter 5\u2014John Wycliffe 79 Chapter 6\u2014Huss and Jerome 97 Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome 120 Chapter 8\u2014Luther Before the...","og_url":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/","og_site_name":"Majority Text Bible","article_modified_time":"2023-11-18T09:38:46+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc":"36 ph\u00fat"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/mtb.online\/de\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/","url":"https:\/\/mtb.online\/de\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/","name":"Chapter 20\u2014A Great Religious Awakening - Majority Text Bible","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mtb.online\/vi\/#website"},"datePublished":"2023-08-20T15:41:21+00:00","dateModified":"2023-11-18T09:38:46+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/mtb.online\/de\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/mtb.online\/de\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/mtb.online\/de\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/mtb.online\/vi\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Spirit of Prophecy","item":"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"The Great Controversy 1911","item":"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Chapter 20\u2014A Great Religious Awakening"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/mtb.online\/vi\/#website","url":"https:\/\/mtb.online\/vi\/","name":"Kinh Th\u00e1nh \u0110a S\u1ed1","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/mtb.online\/vi\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/mtb.online\/vi\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"vi"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/mtb.online\/vi\/#organization","name":"Kinh Th\u00e1nh \u0110a S\u1ed1","url":"https:\/\/mtb.online\/vi\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/mtb.online\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png","contentUrl":"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png","width":888,"height":669,"caption":"Majority Text Bible"},"image":{"@id":"https:\/\/mtb.online\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17527","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17527"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17527\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18265,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17527\/revisions\/18265"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}