{"id":17501,"date":"2023-08-20T17:16:48","date_gmt":"2023-08-20T10:16:48","guid":{"rendered":"https:\/\/hangtotgiare.com\/?page_id=17501"},"modified":"2023-10-28T15:01:21","modified_gmt":"2023-10-28T08:01:21","slug":"c7","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/","title":{"rendered":"Ch\u01b0\u01a1ng 7\u2014S\u1ef1 ly khai c\u1ee7a Luther kh\u1ecfi Rome"},"content":{"rendered":"<div class=\"dropdown\">\n<p><button onclick=\"myFunction()\" class=\"dropbtn\"><strong><span style=\"color: #800080;\">Ch\u01b0\u01a1ng 7\u2014S\u1ef1 ly khai c\u1ee7a Luther kh\u1ecfi Rome<\/span><\/strong><\/button><\/p>\n<div id=\"myDropdown\" class=\"dropdown-content\">\n<table>\n<tbody>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/\">Cu\u1ed9c \u0110\u1ea1i Chi\u1ebfn 1911<\/a><\/td>\n<td style=\"width:1%!important\">Trang<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/intro\/\">Gi\u1edbi thi\u1ec7u<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">5<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c1\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 1\u2014S\u1ef1 h\u1ee7y ph\u00e1 Gi\u00ea-ru-sa-lem<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">17<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c2\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 2\u2014S\u1ef1 b\u1eaft b\u1edb trong nh\u1eefng th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u1ea7u<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">39<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c3\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 3\u2014M\u1ed9t k\u1ef7 nguy\u00ean b\u00f3ng t\u1ed1i thu\u1ed9c linh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">39<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 4\u2014Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Waldenses<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">49<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c5\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 5\u2014John Wycliffe<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">79<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c6\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 6\u2014Huss v\u00e0 Jerome<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">97<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 7\u2014S\u1ef1 ly khai c\u1ee7a Luther kh\u1ecfi Rome<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">120<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c8\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 8\u2014Luther tr\u01b0\u1edbc H\u1ed9i Ngh\u1ecb<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">145<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c9\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 9\u2014Nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh Th\u1ee5y S\u0129<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">171<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c10\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 10\u2014Ti\u1ebfn \u0111\u1ed9 C\u1ea3i Ch\u00e1nh \u1edf \u0110\u1ee9c<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">185<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c11\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 11\u2014S\u1ef1 Ph\u1ea3n Kh\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c L\u00e3nh Ch\u00faa<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">197<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c12\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 12\u2014Cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh Ph\u00e1p<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">211<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c13\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 13\u2014H\u00e0 Lan v\u00e0 Scandinavia<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">237<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c14\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 14\u2014Nh\u1eefng nh\u00e0 c\u1ea3i ch\u00e1nh Anh v\u1ec1 sau<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">245<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c15\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 15\u2014Kinh Th\u00e1nh v\u00e0 cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng Ph\u00e1p<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">265<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c16\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 16\u2014Nh\u1eefng cha \u00f4ng h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">289<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c17\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 17\u2014Ti\u1ec1n b\u00e1o c\u1ee7a bu\u1ed5i ban mai<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">299<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c18\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 18\u2014M\u1ed9t nh\u00e0 c\u1ea3i ch\u00e1nh M\u1ef9<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">317<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c19\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 19\u2014\u00c1nh s\u00e1ng qua b\u00f3ng t\u1ed1i<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">343<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 20\u2014M\u1ed9t cu\u1ed9c b\u1eebng t\u1ec9nh t\u00f4n gi\u00e1o v\u0129 \u0111\u1ea1i<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">355<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c21\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 21\u2014M\u1ed9t l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o b\u1ecb ch\u1ed1i b\u1ecf<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">375<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c22\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 22\u2014C\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">391<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c23\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 23\u2014\u0110\u1ec1n Th\u00e1nh l\u00e0 g\u00ec?<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">409<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c24\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 24\u2014Trong N\u01a1i Ch\u00ed Th\u00e1nh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">423<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c25\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 25\u2014Lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi l\u00e0 b\u1ea5t bi\u1ebfn<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">433<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c26\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 26\u2014M\u1ed9t c\u00f4ng t\u00e1c c\u1ea3i ch\u00e1nh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">451<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c27\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 27\u2014C\u00e1c cu\u1ed9c ch\u1ea5n h\u01b0ng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">461<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c28\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 28\u2014\u0110\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed cu\u1ed9c \u0111\u1eddi<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">479<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c29\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 29\u2014Ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e1i \u00e1c<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">492<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c30\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 30\u2014S\u1ef1 th\u00f9 ngh\u1ecbch gi\u1eefa lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 Satan<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">505<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c31\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 31\u2014T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c \u00e1c linh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">511<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c32\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 32\u2014L\u01b0\u1edbi b\u1eaby c\u1ee7a Satan<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">518<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c33\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 33\u2014V\u1ed1 l\u1eeba v\u0129 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">531<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c34\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 34\u2014Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi ch\u00fang ta kh\u00f4ng?<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">551<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c35\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 35\u2014T\u1ef1 do l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m b\u1ecb \u0111e d\u1ecda<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">563<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c36\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 36\u2014Cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t g\u1ea7n k\u1ec1<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">582<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c37\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 37\u2014Kinh Th\u00e1nh: m\u1ed9t b\u1ea3o h\u1ed9<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">593<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c38\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 38\u2014C\u1ea3nh b\u00e1o cu\u1ed1i c\u00f9ng<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">603<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c39\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 39\u2014Th\u1eddi k\u1ef3 ng\u1eb7t ngh\u00e8o<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">613<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c40\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 40\u2014D\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i c\u1ee9u<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">635<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c41\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 41\u2014S\u1ef1 hoang t\u00e0n c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">653<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c42\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 42\u2014Cu\u1ed9c chi\u1ebfn k\u1ebft th\u00fac<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">662<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/appendix\/\">Ph\u1ee5 l\u1ee5c<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">679<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>\u0110\u1ee9ng \u0111\u1ea7u trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u1ec3 d\u1eabn d\u1eaft h\u1ed9i th\u00e1nh t\u1eeb b\u00f3ng t\u1ed1i c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 gi\u00e1o ho\u00e0ng v\u00e0o \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin trong s\u00e1ng h\u01a1n, l\u00e0 Martin Luther. Nhi\u1ec7t th\u00e0nh, h\u0103ng h\u00e1i v\u00e0 t\u1eadn t\u1ee5y, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u1ee3 n\u00e0o ngo\u00e0i s\u1ef1 k\u00ednh s\u1ee3 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1eeba nh\u1eadn n\u1ec1n t\u1ea3ng n\u00e0o cho \u0111\u1ee9c tin t\u00f4n gi\u00e1o ngo\u00e0i Kinh Th\u00e1nh, Luther \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt cho th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a \u00f4ng; th\u00f4ng qua \u00f4ng, \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00f4ng t\u00e1c v\u0129 \u0111\u1ea1i cho s\u1ef1 c\u1ea3i ch\u00e1nh h\u1ed9i th\u00e1nh v\u00e0 s\u1ef1 khai s\u00e1ng th\u1ebf gian. {GC 120.1}<\/p>\n<p>Gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi rao gi\u1ea3ng ph\u00fac \u00e2m \u0111\u1ea7u ti\u00ean, Luther \u0111\u00e3 xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb t\u1ea7ng l\u1edbp ngh\u00e8o kh\u00f3. Nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi \u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1ed1ng trong t\u1ed5 \u1ea5m khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n \u0110\u1ee9c. Nh\u1edd lao \u0111\u1ed9ng v\u1ea5t v\u1ea3 h\u1eb1ng ng\u00e0y v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 m\u1ecf, cha \u00f4ng \u0111\u00e3 ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0i l\u1ef1c cho vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c \u00f4ng. \u00d4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng \u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t lu\u1eadt s\u01b0; nh\u01b0ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh bi\u1ebfn \u00f4ng th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi x\u00e2y d\u1ef1ng trong c\u00e1i \u0111\u1ec1n th\u1edd v\u0129 \u0111\u1ea1i \u0111ang ch\u1eadm r\u00e3i m\u1ecdc l\u00ean qua nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7. Gian kh\u1ed5, thi\u1ebfu th\u1ed1n v\u00e0 k\u1ef7 lu\u1eadt nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u00e3 l\u00e0 ng\u00f4i tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 S\u1ef1 Kh\u00f4n Ngoan V\u00f4 H\u1ea1n \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho Luther cho s\u1ee9 m\u1ec7nh quan tr\u1ecdng c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng. {GC 120.2}<\/p>\n<p>Cha c\u1ee7a Luther \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea7u \u00f3c m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0 n\u0103ng \u0111\u1ed9ng, v\u00e0 c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch m\u1ea1nh m\u1ebd, trung th\u1ef1c, ki\u00ean quy\u1ebft v\u00e0 th\u1eb3ng th\u1eafn. \u00d4ng \u1ea5y lu\u00f4n trung t\u00edn v\u1edbi l\u00f2ng tin quy\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, b\u1ea5t k\u1ec3 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ebf n\u00e0o. S\u1ef1 s\u00e1ng su\u1ed1t tuy\u1ec7t v\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 khi\u1ebfn \u00f4ng coi h\u1ec7 th\u1ed1ng tu vi\u1ec7n l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady. \u00d4ng \u0111\u00e3 r\u1ea5t b\u1ea5t m\u00e3n khi Luther, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng \u00fd c\u1ee7a \u00f4ng, m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u00e0o tu vi\u1ec7n; v\u00e0 ph\u1ea3i m\u1ea5t hai n\u0103m sau, ng\u01b0\u1eddi cha m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f2a gi\u1ea3i v\u1edbi con trai m\u00ecnh, v\u00e0 ngay c\u1ea3 khi \u0111\u00f3, c\u00e1c quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i. {GC 120.3}<\/p>\n<p>Cha m\u1eb9 c\u1ee7a Luther \u0111\u00e3 d\u00e0nh s\u1ef1 quan t\u00e2m to l\u1edbn cho vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o con c\u00e1i c\u1ee7a h\u1ecd. H\u1ecd \u0111\u00e3 n\u1ed7 l\u1ef1c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn ch\u00fang trong s\u1ef1 nh\u1eadn bi\u1ebft \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 th\u1ef1c h\u00e0nh c\u00e1c ph\u1ea9m ch\u1ea5t C\u01a1 \u0111\u1ed1c. L\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi cha th\u01b0\u1eddng th\u0103ng l\u00ean trong s\u1ef1 l\u1eafng nghe c\u1ee7a con trai m\u00ecnh r\u1eb1ng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb c\u00f3 th\u1ec3 ghi nh\u1edb danh Ch\u00faa v\u00e0 m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 gi\u00fap \u00edch cho s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd Ng\u00e0i. M\u1ecdi l\u1ee3i th\u1ebf cho vi\u1ec7c r\u00e8n gi\u0169a \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c hay tr\u00ed tu\u1ec7 m\u00e0 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi lao kh\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ecd cho ph\u00e9p h\u1ecd t\u1eadn h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e1o h\u1ee9c t\u1eadn d\u1ee5ng b\u1edfi nh\u1eefng b\u1eadc cha m\u1eb9 n\u00e0y. Nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd th\u1eadt s\u1ed1t s\u1eafng v\u00e0 b\u1ec1n b\u1ec9 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho con c\u00e1i m\u00ecnh m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ngoan \u0111\u1ea1o v\u00e0 h\u1eefu \u00edch. V\u1edbi s\u1ef1 ki\u00ean \u0111\u1ecbnh v\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh m\u00ecnh trong ph\u1ea9m gi\u00e1, \u0111\u00f4i khi h\u1ecd \u0111\u00e3 th\u1ef1c h\u00e0nh s\u1ef1 nghi\u00eam kh\u1eafc h\u01a1i th\u00e1i qu\u00e1; nh\u01b0ng b\u1ea3n th\u00e2n Nh\u00e0 c\u1ea3i ch\u00e1nh, m\u1eb7c d\u00f9 nh\u1eadn th\u1ee9c r\u1eb1ng \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00eda c\u1ea1nh h\u1ecd c\u00f3 sai s\u00f3t, \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y trong s\u1ef1 k\u1ef7 lu\u1eadt c\u1ee7a h\u1ecd nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 ch\u1ea5p thu\u1eadn h\u01a1n l\u00e0 l\u00ean \u00e1n. {GC 121.1}<\/p>\n<p>\u1ede tr\u01b0\u1eddng, n\u01a1i \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111\u1ebfn t\u1eeb khi c\u00f2n nh\u1ecf, Luther \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi s\u1ef1 kh\u1eafc nghi\u1ec7t v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 b\u1ea1o l\u1ef1c. S\u1ef1 ngh\u00e8o kh\u00f3 c\u1ee7a cha m\u1eb9 \u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1ebfn n\u1ed7i khi \u0111i t\u1eeb nh\u00e0 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng \u1edf m\u1ed9t th\u1ecb tr\u1ea5n kh\u00e1c, \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi gian ph\u1ea3i ki\u1ebfm th\u1ee9c \u0103n m\u00ecnh b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111i h\u00e1t t\u1eeb nh\u00e0 sang nh\u00e0, v\u00e0 \u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u1ecb \u0111\u00f3i. Nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng u \u00e1m, m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan v\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o \u0111ang th\u1ecbnh h\u00e0nh b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y \u00f4ng v\u1edbi n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i. \u00d4ng th\u01b0\u1eddng n\u1eb1m xu\u1ed1ng v\u00e0o ban \u0111\u00eam v\u1edbi tr\u00e1i tim bu\u1ed3n b\u00e3, run r\u1ea9y nh\u00ecn v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai \u0111en t\u1ed1i v\u00e0 \u1edf trong n\u1ed7i kinh khi\u1ebfp th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c tr\u01b0\u1edbc \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea9m ph\u00e1n nghi\u00eam kh\u1eafc, kh\u00f4ng khoan nh\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t b\u1ea1o ch\u00faa t\u00e0n \u00e1c, thay v\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Cha thi\u00ean th\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec1n t\u1eeb. {GC 121.2}<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng d\u00f9 d\u01b0\u1edbi bi\u1ebft bao \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng n\u1ea3n l\u00f2ng l\u1edbn lao nh\u01b0 v\u1eady, Luther v\u1eabn ki\u00ean quy\u1ebft ti\u1ebfn t\u1edbi ti\u00eau chu\u1ea9n cao tr\u1ecdng c\u1ee7a s\u1ef1 xu\u1ea5t s\u1eafc v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7, nh\u1eefng th\u1ee9 thu h\u00fat t\u00e2m h\u1ed3n \u00f4ng. \u00d4ng khao kh\u00e1t tri \u200b\u200bth\u1ee9c, v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t nhi\u1ec7t th\u00e0nh v\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a t\u00e2m tr\u00ed \u00f4ng \u0111\u00e3 d\u1eabn \u00f4ng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c mong mu\u1ed1n nh\u1eefng th\u1ee9 v\u1eefng ch\u1eafc v\u00e0 h\u1eefu \u00edch h\u01a1n l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 h\u1eddi h\u1ee3t. {GC 121.3}<\/p>\n<p>Khi, \u1edf tu\u1ed5i m\u01b0\u1eddi t\u00e1m, l\u00fac \u00f4ng v\u00e0o \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Erfurt, ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 thu\u1eadn l\u1ee3i h\u01a1n v\u00e0 tri\u1ec3n v\u1ecdng c\u1ee7a \u00f4ng t\u01b0\u01a1i s\u00e1ng h\u01a1n so v\u1edbi nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng. Cha m\u1eb9 \u00f4ng \u0111\u00e3 qua s\u1ef1 ti\u1ebft ki\u1ec7m v\u00e0 c\u1ea7n c\u00f9 m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p cho \u00f4ng m\u1ecdi s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ea7n thi\u1ebft. V\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n s\u00e1ng su\u1ed1t \u0111\u00e3 ph\u1ea7n n\u00e0o l\u00e0m gi\u1ea3m b\u1edbt nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng u \u00e1m c\u1ee7a qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u00e0o t\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t m\u00ecnh v\u00e0o vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 xu\u1ea5t s\u1eafc nh\u1ea5t, si\u00eang n\u0103ng tr\u00e2n tr\u1ecdng nh\u1eefng suy ngh\u0129 s\u00e2u s\u1eafc nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 bi\u1ebfn tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4n ngoan th\u00e0nh c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh. Ngay c\u1ea3 d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 k\u1ef7 lu\u1eadt kh\u1eafc nghi\u1ec7t c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng d\u1eabn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a m\u00ecnh \u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1edbm h\u1ee9a h\u1eb9n s\u1ebd xu\u1ea5t s\u1eafc, v\u00e0 v\u1edbi nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng thu\u1eadn l\u1ee3i, tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh ch\u00f3ng. M\u1ed9t tr\u00ed nh\u1edb b\u1ec1n b\u1ec9, m\u1ed9t tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng, kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00fd lu\u1eadn m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0 s\u1ef1 n\u1ed7 l\u1ef1c kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ec7t m\u1ecfi \u0111\u00e3 s\u1edbm \u0111\u01b0a \u00f4ng l\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quen c\u1ee7a m\u00ecnh. K\u1ef7 lu\u1eadt tr\u00ed tu\u1ec7 \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u00edn mu\u1ed3i s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0 kh\u01a1i d\u1eady m\u1ed9t s\u1ef1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a tr\u00ed \u00f3c v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 nh\u1ea1y b\u00e9n trong nh\u1eadn th\u1ee9c, nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb \u00f4ng cho nh\u1eefng xung \u0111\u1ed9t c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng. {GC 121.4}<\/p>\n<p>S\u1ef1 k\u00ednh s\u1ee3 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u1ef1 trong tr\u00e1i tim Luther, gi\u00fap \u00f4ng duy tr\u00ec s\u1ef1 ki\u00ean \u0111\u1ecbnh trong m\u1ee5c \u0111\u00edch s\u1ed1ng v\u00e0 d\u1eabn \u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng s\u00e2u s\u1eafc tr\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. \u00d4ng c\u00f3 m\u1ed9t c\u1ea3m gi\u00e1c b\u1ec1n b\u1ec9 v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0o s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 th\u1ea7n th\u00e1nh, v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd qu\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ed7i ng\u00e0y b\u1eb1ng l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n, trong khi tr\u00e1i tim \u00f4ng \u0111\u00e3 li\u00ean t\u1ee5c th\u1edf ra m\u1ed9t l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u xin s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3. \u00d4ng th\u01b0\u1eddng n\u00f3i, \u201cC\u1ea7u nguy\u1ec7n t\u1ed1t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1eddi c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u1ecdc t\u1eadp\u201d.\u2014D\u2019Aubigne, quy\u1ec3n 2, ch\u01b0\u01a1ng 2. {GC 122.1}<\/p>\n<p>M\u1ed9t ng\u00e0y n\u1ecd, khi \u0111ang xem x\u00e9t c\u00e1c s\u00e1ch trong th\u01b0 vi\u1ec7n c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, Luther \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u1ed9t cu\u1ed1n Kinh Th\u00e1nh ti\u1ebfng La-tinh. M\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch nh\u01b0 v\u1eady \u00f4ng ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. \u00d4ng th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3. \u00d4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng nghe m\u1ed9t s\u1ed1 ph\u1ea7n c\u1ee7a c\u00e1c s\u00e1ch Tin L\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c Th\u01b0 T\u00edn, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nghe t\u1ea1i bu\u1ed5i l\u1ec5 c\u00f4ng c\u1ed9ng, v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 Kinh Th\u00e1nh. B\u00e2y gi\u1edd, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, \u00f4ng nh\u00ecn v\u00e0o to\u00e0n b\u1ed9 l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. V\u1edbi s\u1ef1 k\u00ednh s\u1ee3 v\u00e0 kinh ng\u1ea1c xen l\u1eabn \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u1eadt nh\u1eefng trang s\u00e1ch thi\u00eang li\u00eang; v\u1edbi m\u1ea1ch \u0111\u1eadp nhanh v\u00e0 tr\u00e1i tim th\u1ed5n th\u1ee9c \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ecdc nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng d\u1eebng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 th\u1ed1t l\u00ean: \u201c\u00d4i, gi\u00e1 m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ban cho m\u00ecnh m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch nh\u01b0 v\u1eady cho ch\u00ednh m\u00ecnh!\u201d \u2014Ibid., quy\u1ec3n 2, ch\u01b0\u01a1ng 2. C\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 c\u1ee7a thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 \u1edf b\u00ean \u00f4ng, v\u00e0 nh\u1eefng tia s\u00e1ng t\u1eeb ngai \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 ti\u1ebft l\u1ed9 nh\u1eefng kho t\u00e0ng ch\u00e2n l\u00fd cho s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng \u0111\u00e3 lu\u00f4n s\u1ee3 m\u1ea1o ph\u1ea1m \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, nh\u01b0ng gi\u1edd \u0111\u00e2y, ni\u1ec1m tin s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u1ed9i nh\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u00e3 chi\u1ebfm l\u1ea5y \u00f4ng h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft. {GC 122.2}<\/p>\n<p>M\u1ed9t kh\u00e1t khao tha thi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i tho\u00e1t kh\u1ecfi t\u1ed9i l\u1ed7i v\u00e0 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f2a b\u00ecnh v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 d\u1eabn \u00f4ng v\u00e0o m\u1ed9t tu vi\u1ec7n v\u00e0 c\u1ed1ng hi\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e2n cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng tu vi\u1ec7n. \u1ede \u0111\u00e2y, \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ecb y\u00eau c\u1ea7u th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c lao \u0111\u1ed9ng ch\u00e2n tay th\u1ea5p k\u00e9m nh\u1ea5t v\u00e0 \u0111i \u0103n xin t\u1eeb nh\u00e0 sang nh\u00e0. \u00d4ng \u0111\u00e3 \u0111ang \u1edf \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i m\u00e0 s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 tr\u00e2n tr\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c khao kh\u00e1t nh\u1ea5t, v\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ebfn c\u1ea3m x\u00fac t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng; nh\u01b0ng \u00f4ng \u0111\u00e3 ki\u00ean nh\u1eabn ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng s\u1ef1 s\u1ec9 nh\u1ee5c n\u00e0y, tin r\u1eb1ng \u1ea5y l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft v\u00ec t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a m\u00ecnh. {GC 123.1}<\/p>\n<p>M\u1ecdi kho\u1ea3nh kh\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 d\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ra kh\u1ecfi c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u00e0ng ng\u00e0y, \u00f4ng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng cho vi\u1ec7c h\u1ecdc, c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t b\u1ea3n th\u00e2n ngay c\u1ea3 gi\u1ea5c ng\u1ee7 v\u00e0 mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng ngay c\u1ea3 th\u1eddi gian d\u00e0nh cho c\u00e1c b\u1eefa \u0103n \u00edt \u1ecfi c\u1ee7a m\u00ecnh. H\u01a1n h\u1ebft th\u1ea3y, \u00f4ng th\u00edch th\u00fa v\u1edbi vi\u1ec7c h\u1ecdc l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. \u00d4ng \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t quy\u1ec3n Kinh Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00edch v\u00e0o t\u01b0\u1eddng tu vi\u1ec7n, v\u00e0 \u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean lui v\u1ec1 \u0111\u1ea5y. C\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c nh\u1eefng c\u00e1o tr\u00e1ch v\u1ec1 t\u1ed9i l\u1ed7i b\u1ea3n th\u00e2n ng\u00e0y c\u00e0ng s\u00e2u s\u1eafc, \u00f4ng \u0111\u00e3 tim c\u00e1ch \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tha s\u1ef1 v\u00e0 b\u00ecnh an b\u1eb1ng c\u00e1c vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh. \u00d4ng \u0111\u00e3 s\u1ed1ng m\u1ed9t \u0111\u1eddi s\u1ed1ng nghi\u00eam ng\u1eb7t nh\u1ea5t, n\u1ed7 l\u1ef1c b\u1eb1ng ki\u00eang \u0103n, nh\u1eefng bu\u1ed5i th\u1ee9c canh v\u00e0 nh\u1eefng tr\u1eadn \u0111\u00f2n \u0111\u1ec3 khu\u1ea5t ph\u1ee5c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u xa trong b\u1ea3n ch\u1ea5t \u00f4ng, nh\u1eefng th\u1ee9 m\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng tu vi\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i t\u1ecfa kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c. \u00d4ng kh\u00f4ng co r\u00fat l\u1ea1i kh\u1ecfi b\u1ea5t c\u1ee9 hy sinh n\u00e0o m\u00e0 b\u1edfi \u1ea5y \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i s\u1ef1 trong s\u1ea1ch c\u1ee7a tr\u00e1i tim s\u1ebd gi\u00fap \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. \u201cT\u00f4i th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t tu s\u0129 ngoan \u0111\u1ea1o,\u201d \u00f4ng sau \u0111\u00f3 n\u00f3i, \u201cv\u00e0 tu\u00e2n theo c\u00e1c quy t\u1eafc c\u1ee7a d\u00f2ng tu m\u00ecnh nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n nh\u1eefng g\u00ec t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3. N\u1ebfu m\u1ed9t tu s\u0129 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c tu h\u00e0nh c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 quy\u1ec1n \u0111\u00f3\u2026.\u2014Ibid., quy\u1ec3n 2, ch\u01b0\u01a1ng 3. K\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 k\u1ef7 lu\u1eadt \u0111au \u0111\u1edbn n\u00e0y l\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ecb m\u1ea5t s\u1ee9c v\u00e0 co gi\u1eadt ng\u1ea5t x\u1ec9u; \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd h\u1ed3i ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n kh\u1ecfi c\u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng v\u1edbi m\u1ecdi n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh, linh h\u1ed3n tr\u0129u n\u1eb7ng c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea5t c\u1ee9 s\u1ef1 gi\u1ea3i t\u1ecfa n\u00e0o. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1ea9y \u0111\u1ebfn b\u1edd v\u1ef1c tuy\u1ec7t v\u1ecdng. {GC 123.2}<\/p>\n<p>Khi m\u1ecdi th\u1ee9 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u1ea5m h\u1ebft \u0111\u1ed1i v\u1edbi Luther, \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 d\u1ea5y l\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho \u00f4ng. Staupitz ngoan \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 m\u1edf l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ra cho t\u00e2m tr\u00ed Luther v\u00e0 b\u1ea3o \u00f4ng h\u00e3y r\u1eddi m\u1eaft kh\u1ecfi b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh, ng\u1eebng suy ng\u1eabm v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u00f4 h\u1ea1n cho vi\u1ec7c vi ph\u1ea1m lu\u1eadt c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 nh\u00ecn l\u00ean Jesus, \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0110\u1ed9 tha th\u1ee9 t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a \u00f4ng. \u201cThay v\u00ec t\u1ef1 h\u00e0nh h\u1ea1 m\u00ecnh v\u00ec t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u00e3y qu\u0103ng m\u00ecnh v\u00e0o v\u00f2ng tay c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Chu\u1ed9c. H\u00e3y tin c\u1eady v\u00e0o Ng\u00e0i, v\u00e0o s\u1ef1 c\u00f4ng ch\u00ednh c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi Ng\u00e0i, v\u00e0o s\u1ef1 chu\u1ed9c t\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1i ch\u1ebft Ng\u00e0i\u2026. H\u00e3y l\u1eafng nghe Con Trai \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. Ng\u00e0i \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ban cho c\u1eadu s\u1ef1 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m c\u1ee7a \u00e2n s\u1ee7ng th\u1ea7n th\u00e1nh.\u201d \u201cH\u00e3y y\u00eau \u0110\u1ea5ng \u0111\u00e3 y\u00eau c\u1eadu tr\u01b0\u1edbc.\u201d\u2014Ibid., quy\u1ec3n 2, ch\u01b0\u01a1ng 4. V\u1ecb s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u00e0y c\u1ee7a l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t \u0111\u00e3 n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ea5y. Nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng s\u00e2u s\u1eafc trong t\u00e2m tr\u00ed Luther. Sau nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u1eadt l\u1ed9n v\u1edbi nh\u1eefng sai l\u1ea7m \u0111\u00e3 \u1ea5p \u1ee7 bao l\u00e2u, \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eafm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n l\u00fd, v\u00e0 s\u1ef1 b\u00ecnh an \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi linh h\u1ed3n b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ecda c\u1ee7a \u00f4ng. {GC 123.3}<\/p>\n<p>Luther \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n phong l\u00e0m m\u1ed9t linh m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi t\u1eeb tu vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn l\u00e0m gi\u00e1o s\u01b0 t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Wittenberg. T\u1ea1i \u0111\u00e2y, \u00f4ng \u0111\u00e3 n\u1ed9p m\u00ecnh cho vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u Kinh Th\u01b0 b\u1eb1ng c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef g\u1ed1c. \u00d4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u thuy\u1ebft gi\u1ea3ng v\u1ec1 Kinh Th\u00e1nh; v\u00e0 s\u00e1ch Thi Ca, c\u00e1c Ph\u00fac \u00e2m, v\u00e0 c\u00e1c Th\u01b0 t\u00edn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ra cho s\u1ef1 n\u1eafm b\u1eaft c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng th\u00ednh gi\u1ea3 th\u00edch th\u00fa. Staupitz, b\u1ea1n v\u00e0 c\u1ea5p tr\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u00e3 th\u00fac gi\u1ee5c \u00f4ng l\u00ean b\u1ee5c gi\u1ea3ng v\u00e0 rao gi\u1ea3ng l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. Luther do d\u1ef1, c\u1ea3m th\u1ea5y m\u00ecnh kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang thay m\u1eb7t \u0110\u1ea5ng Christ. Ch\u1ec9 sau m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i v\u1eadt l\u1ed9n \u00f4ng m\u1edbi ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 th\u00fac gi\u1ee5c c\u1ee7a b\u1ea1n b\u00e8 m\u00ecnh. \u00d4ng \u0111\u00e3 r\u1ea5t h\u00f9ng m\u1ea1nh v\u1ec1 Kinh Th\u01b0 r\u1ed3i, v\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u1ef1 tr\u00ean \u00f4ng. S\u1ef1 h\u00f9ng h\u1ed3n c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 cu\u1ed1n h\u00fat nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nghe \u00f4ng, s\u1ef1 r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 quy\u1ec1n n\u0103ng m\u00e0 b\u1edfi \u1ea5y \u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ed hi\u1ec3u c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 l\u00f2ng nhi\u1ec7t th\u00e0nh c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn tr\u00e1i tim c\u1ee7a h\u1ecd. {GC 124.1}<\/p>\n<p>Luther \u0111\u00e3 v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con th\u1ef1c th\u1ee5 c\u1ee7a nh\u00e0 th\u1edd c\u00f4ng gi\u00e1o v\u00e0 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng h\u1ec1 ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u00ecnh s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ee9 g\u00ec kh\u00e1c. Trong s\u1ef1 ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn d\u1eaft \u0111\u1ebfn th\u0103m Rome. \u00d4ng theo \u0111u\u1ed5i cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a m\u00ecnh b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111i b\u1ed9, ngh\u1ec9 l\u1ea1i t\u1ea1i c\u00e1c tu vi\u1ec7n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i. T\u1ea1i m\u1ed9t tu vi\u1ec7n \u1edf \u00dd, \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u00f4 c\u00f9ng kinh ng\u1ea1c tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3, tr\u00e1ng l\u1ec7 v\u00e0 xa hoa m\u00e0 \u00f4ng ch\u1ee9ng ki\u1ebfn. \u0110\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1 ban cho m\u1ed9t kho\u1ea3n thu nh\u1eadp \u1edf m\u1ee9c vua ch\u00faa, c\u00e1c tu s\u0129 s\u1ed1ng trong nh\u1eefng c\u0103n h\u1ed9 l\u1ed9ng l\u1eaby, m\u1eb7c nh\u1eefng b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o gi\u00e0u sang v\u00e0 \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf nh\u1ea5t, v\u00e0 ti\u1ec7c t\u00f9ng t\u1ea1i m\u1ed9t b\u00e0n ti\u1ec7c xa hoa. V\u1edbi m\u1ed1i nghi ng\u1ea1i \u0111\u1ea7y \u0111au \u0111\u1edbn, Luther \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y v\u1edbi s\u1ef1 t\u1eeb b\u1ecf ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 gian kh\u1ed5 c\u1ee7a ch\u00ednh cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng. T\u00e2m tr\u00ed \u00f4ng tr\u1edf n\u00ean b\u1ed1i r\u1ed1i. {GC 124.2}<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y th\u00e0nh ph\u1ed1 b\u1ea3y ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i \u1edf \u0111\u1eb1ng xa. V\u1edbi x\u00fac c\u1ea3m s\u00e2u s\u1eafc, \u00f4ng ph\u1ee7 ph\u1ee5c m\u00ecnh xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, th\u1ed1t l\u00ean: \u201cRome th\u00e1nh \u01a1i, con xin k\u00ednh ch\u00e0o Ng\u01b0\u1eddi!\u201d \u2014Ibid., quy\u1ec3n 2, ch\u01b0\u01a1ng 6. \u00d4ng ti\u1ebfn v\u00e0o th\u00e0nh ph\u1ed1, vi\u1ebfng th\u0103m c\u00e1c nh\u00e0 th\u1edd, l\u1eafng nghe nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n k\u1ef3 \u200b\u200bdi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 l\u1ea1i b\u1edfi c\u00e1c linh m\u1ee5c v\u00e0 tu s\u0129, v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nghi l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u. \u1ede kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i, \u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng khi\u1ebfn \u00f4ng kinh ng\u1ea1c v\u00e0 kinh ho\u00e0ng. \u00d4ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u1eb1ng t\u1ed9i \u00e1c \u0111ang t\u1ed3n t\u1ea1i trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ea7ng l\u1edbp gi\u00e1o s\u0129. \u00d4ng nghe \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng tr\u00f2 c\u01b0\u1eddi khi\u1ebfm nh\u00e3 t\u1eeb c\u00e1c gi\u00e1m m\u1ee5c, v\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ea7y kinh ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 t\u1ee5c t\u0129u kh\u1ee7ng khi\u1ebfp c\u1ee7a ch\u00fang, ngay c\u1ea3 trong th\u00e1nh l\u1ec5. Khi h\u00f2a m\u00ecnh v\u00e0o c\u00e1c tu s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng d\u00e2n, \u00f4ng g\u1eb7p ph\u1ea3i s\u1ef1 ph\u00f3ng \u0111\u00e3ng, tr\u1ee5y l\u1ea1c. Quay \u0111i \u0111\u1ebfn b\u1ea5t c\u1ee9 n\u01a1i n\u00e0o, thay v\u00ec s\u1ef1 th\u00e1nh thi\u1ec7n, \u00f4ng ch\u1ec9 th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ee5c t\u0129u. \u201cKh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c,\u201d \u00f4ng vi\u1ebft, \u201cnh\u1eefng t\u1ed9i l\u1ed7i v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tai ti\u1ebfng n\u00e0o \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf Rome; ch\u00fang ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y v\u00e0 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 tin n\u1ed5i. V\u00ec v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u00f3i quen n\u00f3i r\u1eb1ng, \u2018N\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ecba ng\u1ee5c, th\u00ec Rome \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf ngay tr\u00ean n\u00f3: \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ef1c th\u1eb3m m\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 ph\u00e1t sinh ra m\u1ecdi lo\u1ea1i t\u1ed9i l\u1ed7i.\u2019\u201d\u2014Ibid., quy\u1ec3n 2, ch\u01b0\u01a1ng 6. {GC 124.3}<\/p>\n<p>Theo m\u1ed9t s\u1eafc l\u1ec7nh m\u1edbi, m\u1ed9t s\u1ef1 x\u00e1 t\u1ed9i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee9a ban b\u1edfi gi\u00e1o ho\u00e0ng cho t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai b\u1eb1ng \u0111\u1ea7u g\u1ed1i m\u00ecnh leo l\u00ean \u201cc\u1ea7u thang c\u1ee7a Pi-la-t\u00f4\u201d, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng b\u1edfi \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0110\u1ed9 c\u1ee7a ch\u00fang ta khi r\u1eddi kh\u1ecfi t\u00f2a \u00e1n La M\u00e3 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch chuy\u1ec3n m\u1ed9t c\u00e1ch k\u1ef3 di\u1ec7u t\u1eeb Jerusalem \u0111\u1ebfn Rome. M\u1ed9t ng\u00e0y n\u1ecd, Luther \u0111ang s\u1ed1t s\u1eafng leo l\u00ean nh\u1eefng b\u1eadc thang n\u00e0y, th\u00ec \u0111\u1ed9t nhi\u00ean m\u1ed9t thanh \u00e2m nh\u01b0 s\u1ea5m s\u00e9t d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ph\u00e1n v\u1edbi \u00f4ng: \u201cNg\u01b0\u1eddi c\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ebd s\u1ed1ng b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin.\u201d R\u00f4-ma 1:17. \u00d4ng b\u1eadt d\u1eady v\u00e0 v\u1ed9i v\u00e3 r\u1eddi kh\u1ecfi n\u01a1i \u0111\u00f3 trong s\u1ef1 h\u1ed5 th\u1eb9n v\u00e0 kinh ho\u00e0ng. L\u1eddi \u0111\u00f3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd m\u1ea5t \u0111i s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a n\u00f3 tr\u00ean linh h\u1ed3n \u00f4ng. T\u1eeb th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, \u00f4ng th\u1ea5y c\u00e0ng r\u00f5 h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft s\u1ef1 sai l\u1ea7m c\u1ee7a vi\u1ec7c tin c\u1eady v\u00e0o c\u00e1c vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u r\u1ed7i, v\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0o c\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. \u0110\u00f4i m\u1eaft c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ra, v\u00e0 kh\u00f4ng bao gi\u1edd b\u1ecb b\u1ecbt l\u1ea1i n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng \u1ea3o t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a t\u00f2a th\u00e1nh c\u00f4ng gi\u00e1o. Khi \u00f4ng quay m\u1eb7t \u0111i kh\u1ecfi Rome, \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u00e3 quay \u0111i c\u1ea3 trong tr\u00e1i tim, v\u00e0 t\u1eeb th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 s\u1ef1 chia c\u1eaft ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1edbn h\u01a1n, cho \u0111\u1ebfn khi \u00f4ng c\u1eaft \u0111\u1ee9t m\u1ecdi li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi nh\u00e0 th\u1edd c\u00f4ng gi\u00e1o. {GC 125.1}<\/p>\n<p>Sau khi tr\u1edf v\u1ec1 t\u1eeb Rome, Luther \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u0129 th\u1ea7n h\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Wittenberg. Gi\u1edd th\u00ec \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do c\u1ed1ng hi\u1ebfn h\u1ebft m\u00ecnh, h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft, cho Kinh Th\u01b0 m\u00e0 \u00f4ng y\u00eau th\u00edch. \u00d4ng \u0111\u00e3 l\u1eadp m\u1ed9t l\u1eddi th\u1ec1 trang nghi\u00eam s\u1ebd nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0 rao gi\u1ea3ng m\u1ed9t c\u00e1ch trung th\u1ef1c l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eefng ph\u00e1t ng\u00f4n v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a c\u00e1c gi\u00e1o ho\u00e0ng, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ng\u00e0y c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng. \u00d4ng kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t tu s\u0129 hay gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n n\u1eefa, m\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi rao gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y quy\u1ec1n c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh. \u00d4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi l\u00e0m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n \u0111\u1ec3 cho \u0111\u00e0n chi\u00ean c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0103n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u0111\u00f3i kh\u00e1t ch\u00e2n l\u00fd. \u00d4ng tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1eefng ch\u1eafc r\u1eb1ng c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n kh\u00f4ng n\u00ean ti\u1ebfp nh\u1eadn b\u1ea5t k\u1ef3 gi\u00e1o l\u00fd n\u00e0o kh\u00e1c ngo\u00e0i nh\u1eefng g\u00ec d\u1ef1a tr\u00ean th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a Kinh Th\u01b0 Thi\u00eang Li\u00eang. Nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh v\u00e0o ch\u00ednh n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ed9c t\u00f4n gi\u00e1o ho\u00e0ng. Ch\u00fang ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nguy\u00ean t\u1eafc h\u1ec7 tr\u1ecdng c\u1ee7a cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh. {GC 125.2}<\/p>\n<p>Luther \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y hi\u1ec3m nguy c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u00f4n c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi l\u00ean tr\u00ean l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. \u00d4ng kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i t\u1ea5n c\u00f4ng tr\u00f2 l\u01b0\u01a1n l\u1eb9o v\u00f5 \u0111o\u00e1n c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 v\u00e0 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i c\u00e1i tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc \u0111\u00e3 gi\u1eef \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng chi ph\u1ed1i tr\u00ean d\u00e2n d\u1ef1 su\u1ed1t b\u1ea5y l\u00e2u. \u00d4ng l\u00ean \u00e1n nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u00f4 gi\u00e1 tr\u1ecb m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 h\u1ea1i, v\u00e0 t\u00ecm c\u00e1ch chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nghe \u00f4ng t\u1eeb nh\u1eefng ng\u1ee5y bi\u1ec7n c\u1ee7a \u0111\u00e1m tri\u1ebft gia v\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc gia sang nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd v\u0129nh c\u1eedu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra b\u1edfi c\u00e1c nh\u00e0 ti\u00ean tri v\u00e0 c\u00e1c s\u1ee9 \u0111\u1ed3. {GC 126.1}<\/p>\n<p>Qu\u00fd gi\u00e1 thay \u0111\u00e3 l\u00e0 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p m\u00e0 \u00f4ng mang \u0111\u1ebfn cho \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng h\u00e1o h\u1ee9c \u0111ang mong ng\u00f3ng l\u1eddi \u00f4ng. Ch\u01b0a bao gi\u1edd nh\u1eefng gi\u00e1o l\u00fd nh\u01b0 v\u1eady l\u1ea1i l\u1ecdt v\u00e0o tai h\u1ecd. Tin m\u1eebng v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0110\u1ed9, s\u1ef1 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1ec1 s\u1ef1 tha th\u1ee9 v\u00e0 b\u00ecnh an qua m\u00e1u chu\u1ed9c t\u1ed9i c\u1ee7a Ng\u00e0i, \u0111\u00e3 l\u00e0m vui m\u1eebng tr\u00e1i tim h\u1ecd v\u00e0 truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng trong h\u1ecd m\u1ed9t ni\u1ec1m hy v\u1ecdng b\u1ea5t t\u1eed. T\u1ea1i Wittenberg, m\u1ed9t ng\u1ecdn \u0111\u00e8n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafp l\u00ean, m\u00e0 nh\u1eefng tia s\u00e1ng s\u1ebd lan t\u1ecfa \u0111\u1ebfn t\u1eadn c\u00f9ng tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, v\u00e0 s\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng gia t\u0103ng v\u1ec1 \u0111\u1ed9 s\u00e1ng cho \u0111\u1ebfn t\u1eadn c\u00f9ng c\u1ee7a th\u1eddi gian. {GC 126.2}<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 b\u00f3ng t\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00f2a h\u1ee3p. Gi\u1eefa ch\u00e2n l\u00fd v\u00e0 sai l\u1ea1c c\u00f3 m\u1ed9t xung \u0111\u1ed9t kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00ecm n\u00e9n. Duy tr\u00ec v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e1i n\u00e0y l\u00e0 t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0 l\u1eadt \u0111\u1ed5 c\u00e1i kia. Ch\u00ednh \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0110\u1ed9 c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1: \u201cTa \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u0111em h\u00f2a b\u00ecnh, m\u00e0 g\u01b0\u01a1m.\u201d Ma-thi-\u01a1 10:34. Luther \u0111\u00e3 n\u00f3i, v\u00e0i n\u0103m sau s\u1ef1 m\u1edf \u0111\u1ea7u c\u1ee7a cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh: \u201c\u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng d\u1eabn d\u1eaft t\u00f4i, Ng\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y t\u00f4i v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0i \u0111\u00e3 l\u00f4i t\u00f4i \u0111i. T\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh. T\u00f4i mu\u1ed1n s\u1ed1ng trong s\u1ef1 b\u00ecnh y\u00ean; nh\u01b0ng t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1ecb n\u00e9m v\u00e0o gi\u1eefa nh\u1eefng cu\u1ed9c n\u00e1o lo\u1ea1n v\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng\u201d. \u2014D\u2019Aubigne, quy\u1ec3n 5, ch\u01b0\u01a1ng 2. \u00d4ng gi\u1edd \u0111ang s\u1eafp b\u1ecb \u0111\u1ea9y v\u00e0o cu\u1ed9c chi\u1ebfn. {GC 126.3}<\/p>\n<p>Gi\u00e1o h\u1ed9i La M\u00e3 \u0111\u00e3 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i h\u00f3a \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. Nh\u1eefng c\u00e1i b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ecdn \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n (Ma-thi-\u01a1 21:12) \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng l\u00ean b\u00ean c\u1ea1nh c\u00e1c b\u00e0n th\u1edd c\u1ee7a n\u00f3, v\u00e0 kh\u00f4ng kh\u00ed vang v\u1ecdng ti\u1ebfng reo h\u00f2 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi mua v\u00e0 k\u1ebb b\u00e1n. D\u01b0\u1edbi l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi g\u00e2y qu\u1ef9 \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng Nh\u00e0 th\u1edd Th\u00e1nh Peter t\u1ea1i Rome, c\u00e1c \u00e2n x\u00e1 cho t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c rao b\u00e1n c\u00f4ng khai b\u1edfi th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng. B\u1eb1ng c\u00e1i gi\u00e1 c\u1ee7a t\u1ed9i \u00e1c m\u1ed9t \u0111\u1ec1n th\u1edd s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y l\u00ean cho s\u1ef1 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi\u2014vi\u00ean \u0111\u00e1 g\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t b\u1eb1ng ti\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ee7a t\u1ed9i l\u1ed7i! Nh\u01b0ng ch\u00ednh ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng cho s\u1ef1 m\u1edf r\u1ed9ng c\u1ee7a Rome \u0111\u00e3 kh\u01a1i g\u1ee3i \u0111\u00f2n \u0111\u00e1nh ch\u00ed m\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u00e0 s\u1ef1 v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3. Ch\u00ednh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u01a1i d\u1eady nh\u1eefng \u0111\u1ecbch th\u1ee7 ki\u00ean quy\u1ebft v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00f4ng gi\u00e1o, v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn tr\u1eadn chi\u1ebfn l\u00e0m rung chuy\u1ec3n c\u00e1i ngai c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng v\u00e0 x\u00f4 \u0111\u1ed5 c\u00e1i v\u01b0\u01a1ng mi\u1ec7n ba t\u1ea7ng tr\u00ean \u0111\u1ea7u gi\u00e1o ho\u00e0ng xu\u1ed1ng. {GC 127.1}<\/p>\n<p>T\u00ean ch\u1ee9c s\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh vi\u1ec7c b\u00e1n b\u00f9a x\u00e1 t\u1ed9i t\u1ea1i \u0110\u1ee9c-t\u00ean l\u00e0 Tetzel-\u0111\u00e3 b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n nh\u1eefng t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00ea ti\u1ec7n nh\u1ea5t ch\u1ed1ng l\u1ea1i x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi; nh\u01b0ng khi \u0111\u00e3 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh ph\u1ea1t d\u00e0nh cho nh\u1eefng t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u1eafn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea \u0111\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n h\u00e1m l\u1ee3i v\u00e0 v\u00f4 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng. V\u1edbi s\u1ef1 tr\u01a1 tr\u00e1o l\u1edbn, h\u1eafn \u0111\u00e3 l\u1eb7p l\u1ea1i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u d\u1ed1i tr\u00e1 tr\u1eafng tr\u1ee3n nh\u1ea5t v\u00e0 k\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n huy\u1ec5n ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i m\u1ed9t d\u00e2n s\u1ef1 ngu d\u1ed1t, c\u1ea3 tin v\u00e0 m\u00ea t\u00edn. N\u1ebfu h\u1ecd s\u1edf h\u1eefu l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, h\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1eeba d\u1ed1i nh\u01b0 v\u1eady. Ch\u00ednh \u0111\u1ec3 gi\u1eef h\u1ecd d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a t\u00f2a th\u00e1nh c\u00f4ng gi\u00e1o, nh\u1eb1m gia t\u0103ng quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u00e0 s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 c\u1ee7a c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea7y tham v\u1ecdng c\u1ee7a n\u00f3, m\u00e0 Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i kh\u1ecfi h\u1ecd. (Xem John C. L. Gieseler, M\u1ed9t t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c l\u1ecbch s\u1eed t\u00f4n gi\u00e1o, per. 4, ph\u1ea7n 1, kh\u1ed5 5.) {GC 127.2}<\/p>\n<p>Khi Tetzel ti\u1ebfn v\u00e0o m\u1ed9t th\u1ecb tr\u1ea5n, m\u1ed9t s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i tr\u01b0\u1edbc h\u1eafn, th\u00f4ng b\u00e1o: \u201c\u00c2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c cha th\u00e1nh thi\u1ec7n \u0111ang \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c c\u1ed5ng ng\u01b0\u01a1i.\u201d \u2014 D\u2019Aubigne, quy\u1ec3n 3, ch\u01b0\u01a1ng 1. V\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang ch\u00e0o \u0111\u00f3n k\u1ebb m\u1ea1o nh\u1eadn b\u00e1ng b\u1ed5 c\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ec3 h\u1eafn l\u00e0 ch\u00ednh \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ng\u1ef1 xu\u1ed1ng h\u1ecd t\u1eeb tr\u1eddi v\u1eady. Tr\u00f2 bu\u00f4n b\u00e1n tai ti\u1ebfng \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp trong nh\u00e0 th\u1edd, v\u00e0 Tetzel, b\u01b0\u1edbc l\u00ean b\u1ee5c gi\u1ea3ng, ca ng\u1ee3i \u0111\u1ed1ng \u00e2n x\u00e1 \u1ea5y nh\u01b0 m\u00f3n qu\u00e0 qu\u00fd gi\u00e1 nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u1eady. H\u1eafn tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng b\u1edfi ph\u1ea9m h\u1ea1nh c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ee9ng nh\u1eadn \u00e2n x\u00e1 c\u1ee7a h\u1eafn, m\u1ecdi t\u1ed9i l\u1ed7i m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mua sau \u0111\u00f3 mu\u1ed1n ph\u1ea1m ph\u1ea3i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9 cho ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 r\u1eb1ng \u201cth\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0103n n\u0103n.\u201d \u2014 Ibid., quy\u1ec3n 3, ch\u01b0\u01a1ng 1. H\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa, h\u1eafn \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nghe r\u1eb1ng c\u00e1c \u00e2n x\u00e1 \u1ea5y c\u00f3 quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee9u r\u1ed7i kh\u00f4ng ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng m\u00e0 c\u1ea3 k\u1ebb ch\u1ebft; r\u1eb1ng ngay l\u00fac \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n r\u01a1i leng keng xu\u1ed1ng \u0111\u00e1y r\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1eafn, linh h\u1ed3n m\u00e0 s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 thay s\u1ebd tho\u00e1t kh\u1ecfi luy\u1ec7n ng\u1ee5c v\u00e0 l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. (Xem K. R. Hagenbach, L\u1ecbch s\u1eed cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh, t\u1eadp 1, trang 96.) {GC 127.3}<\/p>\n<p>Khi Simon Magus \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb mua l\u1ea5y quy\u1ec1n n\u0103ng l\u00e0m ph\u00e9p l\u1ea1 c\u1ee7a c\u00e1c s\u1ee9 \u0111\u1ed3, Phi-e-r\u01a1 \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi \u00f4ng ta: \u201cB\u1ea1c c\u1ee7a anh di\u1ec7t vong c\u00f9ng anh, v\u00ec anh t\u01b0\u1edfng s\u1ef1 ban t\u1eb7ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi mua \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ti\u1ec1n.\u201d C\u00f4ng v\u1ee5 8:20. Nh\u01b0ng \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Tetzel \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi h\u00e1o h\u1ee9c n\u1eafm l\u1ea5y. V\u00e0ng v\u00e0 b\u1ea1c \u0111\u00e3 ch\u1ea3y v\u00e0o kho c\u1ee7a h\u1eafn. M\u1ed9t s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i c\u00f3 th\u1ec3 mua \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u00ec d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n l\u00e0 th\u1ee9 \u0111\u00f2i h\u1ecfi s\u1ef1 \u0103n n\u0103n, \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 n\u1ed7 l\u1ef1c chuy\u00ean c\u1ea7n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng t\u1ed9i l\u1ed7i. (Xem ch\u00fa th\u00edch Ph\u1ee5 l\u1ee5c cho trang 59.) {GC 128.1}<\/p>\n<p>C\u00e1i gi\u00e1o l\u00fd b\u00f9a x\u00e1 t\u1ed9i \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc th\u1ee9c v\u00e0 l\u00f2ng m\u1ed9 \u0111\u1ea1o trong Gi\u00e1o h\u1ed9i La M\u00e3, v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ni\u1ec1m tin n\u00e0o v\u00e0o nh\u1eefng tr\u00f2 gi\u1ea3 v\u1edd qu\u00e1 tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 v\u1edbi l\u00fd tr\u00ed l\u1eabn s\u1ef1 m\u1eb7c kh\u1ea3i. Kh\u00f4ng m\u1ed9t gi\u00e1o s\u0129 n\u00e0o \u0111\u00e3 d\u00e1m c\u1ea5t ti\u1ebfng m\u00ecnh l\u00ean ch\u1ed1ng l\u1ea1i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng bu\u00f4n b\u00e1n b\u1ea5t ch\u00ednh n\u00e0y; nh\u01b0ng t\u00e2m tr\u00ed con ng\u01b0\u1eddi \u0111ang tr\u1edf n\u00ean b\u1ed1i r\u1ed1i v\u00e0 b\u1ea5t an, v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5p th\u1ecfm c\u1ea7u h\u1ecfi li\u1ec7u \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi c\u00f3 kh\u00f4ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u00f4ng qua m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00f4ng c\u1ee5 cho vi\u1ec7c thanh l\u1ecdc h\u1ed9i th\u00e1nh c\u1ee7a Ng\u00e0i. {GC 128.2}<\/p>\n<p>Luther, m\u1eb7c d\u00f9 v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng gi\u00e1o nghi\u00eam ng\u1eb7t nh\u1ea5t, \u0111\u00e3 v\u00f4 c\u00f9ng kinh ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng tr\u00f2 m\u1ea1o nh\u1eadn b\u00e1ng b\u1ed5 c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb bu\u00f4n b\u00e1n \u00e2n x\u00e1. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong gi\u00e1o \u0111o\u00e0n c\u1ee7a ch\u00ednh \u00f4ng \u0111\u00e3 mua gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn \u00e2n x\u00e1, v\u00e0 h\u1ecd s\u1edbm b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn g\u1eb7p m\u1ee5c s\u01b0 c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u00fa nh\u1eadn c\u00e1c t\u1ed9i l\u1ed7i kh\u00e1c nhau c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 tr\u00f4ng ch\u1edd s\u1ef1 x\u00e1 t\u1ed9i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0103n n\u0103n v\u00e0 mu\u1ed1n c\u1ea3i t\u1ea1o, m\u00e0 l\u00e0 tr\u00ean c\u0103n c\u1ee9 c\u1ee7a c\u00e1i b\u00f9a x\u00e1 t\u1ed9i \u1ea5y. Luther \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i s\u1ef1 x\u00e1 t\u1ed9i cho h\u1ecd, v\u00e0 c\u1ea3nh b\u00e1o h\u1ecd r\u1eb1ng tr\u1eeb phi h\u1ecd \u0103n n\u0103n v\u00e0 c\u1ea3i t\u1ea1o l\u1ea1i \u0111\u1eddi s\u1ed1ng m\u00ecnh, h\u1ecd s\u1ebd ph\u1ea3i di\u1ec7t vong trong t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a h\u1ecd. Trong s\u1ef1 b\u1ed1i r\u1ed1i l\u1edbn, h\u1ecd \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Tetzel \u0111\u1ec3 ph\u00e0n n\u00e0n r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i t\u1ed9i c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn c\u1ee7a h\u1eafn; v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 m\u1ea1nh d\u1ea1n y\u00eau c\u1ea7u r\u1eb1ng ti\u1ec1n c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1ea1i cho h\u1ecd. T\u00ean tu s\u0129 \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y c\u0103m gi\u1eadn. H\u1eafn \u0111\u00e3 th\u1ed1t ra nh\u1eefng l\u1eddi nguy\u1ec1n r\u1ee7a kh\u1ee7ng khi\u1ebfp nh\u1ea5t, \u0111\u1ed1t l\u1eeda \u1edf qu\u1ea3ng tr\u01b0\u1eddng c\u00f4ng c\u1ed9ng v\u00e0 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng h\u1eafn \u201c\u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh t\u1eeb gi\u00e1o ho\u00e0ng \u0111\u1ec3 thi\u00eau s\u1ed1ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng k\u1ebb d\u1ecb gi\u00e1o d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u1ed1ng b\u00f9a x\u00e1 t\u1ed9i ch\u00ed th\u00e1nh c\u1ee7a h\u1eafn\u201d. \u2014D\u2019Aubigne, quy\u1ec3n 3, ch\u01b0\u01a1ng 4. {GC 128.3}<\/p>\n<p>Luther gi\u1edd m\u1ea1nh d\u1ea1n b\u01b0\u1edbc v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh nh\u01b0 m\u1ed9t qu\u00e1n qu\u00e2n c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd. Ti\u1ebfng c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe th\u1ea5y t\u1eeb b\u1ee5c gi\u1ea3ng trong l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o tha thi\u1ebft, trang nghi\u00eam. \u00d4ng \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n ch\u1ea5t ph\u1ea3n c\u1ea3m c\u1ee7a t\u1ed9i l\u1ed7i, v\u00e0 d\u1ea1y h\u1ecd r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3, b\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, gi\u1ea3m b\u1edbt m\u1eb7c c\u1ea3m c\u1ee7a n\u00f3 hay n\u00e9 tr\u00e1nh h\u00ecnh ph\u1ea1t c\u1ee7a n\u00f3. Kh\u00f4ng g\u00ec ngo\u00e0i s\u1ef1 \u0103n n\u0103n \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin n\u01a1i \u0110\u1ea5ng Christ c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i nh\u00e2n. \u00c2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 mua \u0111\u01b0\u1ee3c; \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t m\u00f3n qu\u00e0 mi\u1ec5n ph\u00ed. \u00d4ng \u0111\u00e3 khuy\u00ean b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ch\u1edb mua b\u00f9a x\u00e1 t\u1ed9i, nh\u01b0ng h\u00e3y nh\u00ecn l\u00ean \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Chu\u1ed9c b\u1ecb \u0111\u00f3ng \u0111inh b\u1eb1ng \u0111\u1ee9c tin. \u00d4ng k\u1ec3 l\u1ea1i tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111au \u0111\u1edbn c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh trong vi\u1ec7c v\u00f4 \u00edch t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i b\u1eb1ng s\u1ef1 h\u1ea1 nh\u1ee5c v\u00e0 s\u00e1m h\u1ed1i, v\u00e0 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nghe \u00f4ng r\u1eb1ng ch\u00ednh b\u1eb1ng c\u00e1ch r\u1eddi m\u1eaft kh\u1ecfi b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 tin v\u00e0o \u0110\u1ea5ng Christ m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh an v\u00e0 m\u1eebng vui. {GC 129.1}<\/p>\n<p>C\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c Tetzel ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f4ng vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n c\u1ee7a h\u1eafn v\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi tr\u00f2 m\u1ea1o nh\u1eadn v\u00f4 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a h\u1eafn, Luther quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng tr\u00f2 l\u1ea1m d\u1ee5ng om s\u00f2m n\u00e0y. M\u1ed9t d\u1ecbp \u0111\u00e3 s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra. Nh\u00e0 th\u1edd l\u00e2u \u0111\u00e0i Wittenberg s\u1edf h\u1eefu nhi\u1ec1u th\u00e1nh t\u00edch, v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0y l\u1ec5 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0ng b\u00e0y cho d\u00e2n ch\u00fang, v\u00e0 s\u1ef1 tha th\u1ee9 t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn th\u0103m nh\u00e0 th\u1edd v\u00e0 x\u01b0ng t\u1ed9i. Theo \u0111\u00f3, v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0y n\u00e0y, d\u00e2ng ch\u00fang \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o \u0111\u1ed5 x\u00f4 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. M\u1ed9t trong nh\u1eefng d\u1ecbp quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t trong s\u1ed1 nh\u1eefng d\u1ecbp n\u00e0y, l\u1ec5 h\u1ed9i All Saints, \u0111ang \u0111\u1ebfn g\u1ea7n. V\u00e0o ng\u00e0y ngay tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y, Luther, gia nh\u1eadp \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111ang \u0111\u1ebfn nh\u00e0 th\u1edd, \u0111\u00ednh l\u00ean c\u00e1nh c\u1eeda c\u1ee7a n\u00f3 m\u1ed9t t\u1edd gi\u1ea5y c\u00f3 ch\u1ee9a ch\u00edn m\u01b0\u01a1i l\u0103m lu\u1eadt c\u1ee9 ch\u1ed1ng l\u1ea1i gi\u00e1o l\u00fd b\u00f9a x\u00e1 t\u1ed9i. \u00d4ng tuy\u00ean b\u1ed1 s\u1ef1 s\u1eb5n s\u00e0ng c\u1ee7a m\u00ecnh trong vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111\u1ec1 n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y h\u00f4m sau t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, ch\u1ed1ng l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai th\u1ea5y ph\u00f9 h\u1ee3p \u0111\u1ec3 t\u1ea5n c\u00f4ng ch\u00fang. {GC 129.2}<\/p>\n<p>Nh\u1eefng \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd ho\u00e0n v\u0169. Ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc \u0111i \u0111\u1ecdc l\u1ea1i, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eb7p l\u1ea1i \u1edf m\u1ecdi h\u01b0\u1edbng. S\u1ef1 ph\u1ea5n kh\u00edch l\u1edbn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra trong tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 trong to\u00e0n th\u00e0nh ph\u1ed1. Nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111\u1ec1 n\u00e0y cho th\u1ea5y r\u1eb1ng quy\u1ec1n n\u0103ng ban \u01a1n tha th\u1ee9 t\u1ed9i l\u1ed7i, v\u00e0 x\u00f3a b\u1ecf h\u00ecnh ph\u1ea1t c\u1ee7a n\u00f3, ch\u01b0a bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho gi\u00e1o ho\u00e0ng hay cho b\u1ea5t c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00e1c. To\u00e0n b\u1ed9 s\u1eafp \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t tr\u00f2 b\u1ecbp,\u2014m\u1ed9t th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ec3 moi ti\u1ec1n b\u1eb1ng c\u00e1ch l\u1ee3i d\u1ee5ng s\u1ef1 m\u00ea t\u00edn c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang,\u2014m\u1ed9t th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a Satan \u0111\u1ec3 h\u1ee7y ho\u1ea1i linh h\u1ed3n c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai tin v\u00e0o nh\u1eefng l\u1eddi m\u1ea1o nh\u1eadn d\u1ed1i tr\u00e1 c\u1ee7a n\u00f3. N\u00f3 c\u0169ng cho th\u1ea5y r\u00f5 r\u00e0ng r\u1eb1ng tin l\u00e0nh c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 kho b\u00e1u qu\u00fd gi\u00e1 nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh, v\u00e0 r\u1eb1ng \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1ed9 trong \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng mi\u1ec5n ph\u00ed cho t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai t\u00ecm ki\u1ebfm n\u00f3 b\u1eb1ng s\u1ef1 \u0103n n\u0103n v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin. {GC 130.1}<\/p>\n<p>C\u00e1c lu\u1eadn \u0111\u1ec1 c\u1ee7a Luther \u0111\u00e3 th\u00e1ch th\u1ee9c th\u1ea3o lu\u1eadn \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t; nh\u01b0ng kh\u00f4ng ai d\u00e1m ch\u1ea5p nh\u1eadn th\u00e1ch th\u1ee9c \u1ea5y. Nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t ch\u1ec9 trong v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u00e3 lan truy\u1ec1n kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c, v\u00e0 ch\u1ec9 trong v\u00e0i tu\u1ea7n ch\u00fang \u0111\u00e3 vang ra kh\u1eafp C\u01a1 \u0111\u1ed1c gi\u1edbi. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng gi\u00e1o La M\u00e3 th\u00e0nh k\u00ednh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn \u200b\u200bv\u00e0 than th\u1edf v\u1ec1 t\u1ed9i \u00e1c kh\u1ee7ng khi\u1ebfp \u0111ang th\u1ecbnh h\u00e0nh trong nh\u00e0 th\u1edd, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a n\u00f3, \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc c\u00e1c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t \u1ea5y v\u1edbi ni\u1ec1m vui l\u1edbn, nh\u1eadn ra trong ch\u00fang thanh \u00e2m c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. H\u1ecd c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1eb1ng Ch\u00faa \u0111\u00e3 nh\u00e2n t\u1eeb \u0111\u01b0a tay Ng\u00e0i ra \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n l\u00e0n s\u00f3ng tham nh\u0169ng \u0111ang d\u00e2ng cao nhanh ch\u00f3ng, th\u1ee9 \u0111ang \u1ed9c ra t\u1eeb t\u00f2a gi\u00e1m m\u1ee5c Rome. C\u00e1c l\u00e3nh ch\u00faa v\u00e0 c\u00e1c th\u1ea9m ph\u00e1n \u00e2m th\u1ea7m vui m\u1eebng r\u1eb1ng m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec1m t\u1ecfa s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p tr\u00ean c\u00e1i quy\u1ec1n l\u1ef1c ngu ng\u1ea1o \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i quy\u1ec1n kh\u00e1ng c\u00e1o c\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a n\u00f3. {GC 130.2}<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng y\u00eau m\u1ebfn t\u1ed9i l\u1ed7i v\u00e0 m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan \u0111\u00e3 ph\u00e1t ho\u1ea3ng khi nh\u1eefng l\u1eddi ng\u1ee5y bi\u1ec7n xoa d\u1ecbu n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb qu\u00e9t tan. Nh\u1eefng gi\u00e1o s\u0129 x\u1ea3o quy\u1ec7t, b\u1ecb gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n trong c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u00ea chu\u1ea9n t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a ch\u00fang, v\u00e0 th\u1ea5y l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a ch\u00fang b\u1ecb \u0111e d\u1ecda, \u0111\u00e3 n\u1ed5i gi\u1eadn, v\u00e0 t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec nh\u1eefng tr\u00f2 m\u1ea1o nh\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi k\u1ebb ki\u1ec7n c\u00e1o \u0111\u1ea7y cay \u0111\u1eafng. M\u1ed9t s\u1ed1 bu\u1ed9c t\u1ed9i \u00f4ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u1ed9i v\u00e0ng v\u00e0 b\u1ed1c \u0111\u1ed3ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00e1o bu\u1ed9c \u00f4ng l\u00e0 t\u1ef1 ph\u1ee5, tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o b\u1edfi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, m\u00e0 \u0111\u00e3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u1eeb l\u00f2ng ki\u00eau ng\u1ea1o v\u00e0 s\u1ef1 t\u00e1o t\u1ee3n. \u00d4ng tr\u1ea3 l\u1eddi: \u201cAi m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfm khi \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ra b\u1ea5t k\u1ef3 \u00fd t\u01b0\u1edfng m\u1edbi n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat v\u1ebb ngo\u00e0i n\u00e0o \u0111\u00f3 c\u1ee7a s\u1ef1 ki\u00eau ng\u1ea1o, v\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 k\u00edch \u0111\u1ed9ng c\u00e3i v\u00e3? \u2026 T\u1ea1i sao \u0110\u1ea5ng Christ v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u1eed \u0111\u1ea1o nh\u00e2n l\u1ea1i b\u1ecb x\u1eed t\u1eed? B\u1edfi v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 v\u1ebb l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb ki\u00eau ng\u1ea1o coi th\u01b0\u1eddng s\u1ef1 kh\u00f4n ranh c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i, v\u00e0 b\u1edfi v\u00ec h\u1ecd \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u1edbi l\u1ea1 m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft khi\u00eam t\u1ed1n tham kh\u1ea3o l\u1eddi khuy\u00ean t\u1eeb c\u00e1c s\u1ea5m truy\u1ec1n c\u1ee7a c\u00e1c quan \u0111i\u1ec3m c\u1ed5 x\u01b0a.\u201d {GC 130.3}<\/p>\n<p>M\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, \u00f4ng tuy\u00ean b\u1ed1: \u201cB\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec t\u00f4i l\u00e0m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i b\u1edfi s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan th\u1eadn tr\u1ecdng c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 b\u1edfi s\u1ef1 c\u1ed1 v\u1ea5n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. N\u1ebfu c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, ai s\u1ebd c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3? N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady, ai c\u00f3 th\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3? Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a con, hay c\u1ee7a h\u1ecd, hay c\u1ee7a ch\u00fang con; nh\u01b0ng \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a Ng\u00e0i, h\u1ee1i Cha th\u00e1nh, \u0110\u1ea5ng \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi.\u201d\u2014Ibid., quy\u1ec3n 3, ch\u01b0\u01a1ng 6. {GC 131.1}<\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 Luther \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng b\u1edfi Linh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh, \u00f4ng s\u1ebd kh\u00f4ng th\u00fac \u0111\u1ea9y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3 ti\u1ebfn l\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng xung \u0111\u1ed9t k\u1ecbch li\u1ec7t. Nh\u1eefng s\u1ec9 v\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c k\u1ebb th\u00f9 \u00f4ng, s\u1ef1 xuy\u00ean t\u1ea1c c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng, v\u00e0 nh\u1eefng suy t\u01b0\u1edfng b\u1ea5t ch\u00ednh v\u00e0 t\u00e0 \u00e1c c\u1ee7a ch\u00fang v\u1ec1 nh\u00e2n c\u00e1ch v\u00e0 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u00e3 \u1eadp \u0111\u1ebfn tr\u00ean \u00f4ng nh\u01b0 m\u1ed9t tr\u1eadn l\u1ee5t \u00e1p \u0111\u1ea3o; v\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng. \u00d4ng \u0111\u00e3 c\u1ea3m th\u1ea5y tin t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, c\u1ea3 trong nh\u00e0 th\u1edd v\u00e0 trong c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, s\u1ebd vui m\u1eebng li\u00ean hi\u1ec7p l\u1ea1i v\u1edbi \u00f4ng trong c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ea3i c\u00e1ch. Nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u1ed9ng vi\u00ean t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb cao \u0111\u00e3 truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng cho \u00f4ng v\u1edbi ni\u1ec1m vui v\u00e0 hy v\u1ecdng. Trong s\u1ef1 mong \u0111\u1ee3i s\u1eb5n, \u00f4ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y m\u1ed9t ng\u00e0y t\u01b0\u01a1i s\u00e1ng h\u01a1n \u0111ang t\u1ecfa \u00e1nh b\u00ecnh minh xu\u1ed1ng nh\u00e0 th\u1edd. Nh\u01b0ng s\u1ef1 \u0111\u1ed9ng vi\u00ean \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n th\u00e0nh l\u1eddi s\u1ec9 v\u1ea3 v\u00e0 l\u00ean \u00e1n. Nhi\u1ec1u ch\u1ee9c s\u1eafc, c\u1ea3 c\u1ee7a nh\u00e0 th\u1edd l\u1eabn nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ebft ph\u1ee5c v\u1ec1 t\u00ednh trung th\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c lu\u1eadn \u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u00f4ng; nh\u01b0ng h\u1ecd s\u1edbm nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng vi\u1ec7c ti\u1ebfp ch\u1ea5p nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd n\u00e0y s\u1ebd g\u00e2y ra nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn. Khai s\u00e1ng v\u00e0 c\u1ea3i c\u00e1ch l\u1ea1i d\u00e2n s\u1ef1 v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n s\u1ebd l\u00e0 l\u00e0m suy b\u1ea1i quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a Rome, ng\u0103n ch\u1eb7n h\u00e0ng ng\u00e0n d\u00f2ng ti\u1ec1n \u0111ang ch\u1ea3y v\u00e0o kho b\u1ea1c c\u1ee7a n\u00f3, v\u00e0 do \u0111\u00f3 h\u1ea1n ch\u1ebf r\u1ea5t nhi\u1ec1u s\u1ef1 xa hoa v\u00e0 xa x\u1ec9 c\u1ee7a c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, vi\u1ec7c d\u1ea1y d\u00e2n ch\u00fang suy ngh\u0129 v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, nh\u00ecn l\u00ean ch\u1ec9 duy nh\u1ea5t \u0110\u1ea5ng Christ cho s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i, s\u1ebd l\u1eadt \u0111\u1ed5 ngai v\u1ecb c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng ph\u00e1 h\u1ee7y ch\u00ednh quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd. V\u00ec l\u00fd do n\u00e0y, h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eeb kh\u01b0\u1edbc tri \u200b\u200bth\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n c\u1ea7n ban cho h\u1ecd b\u1edfi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 d\u00e0n tr\u1eadn m\u00ecnh ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0110\u1ea5ng Christ v\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd b\u1eb1ng s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a h\u1ecd v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 Ng\u00e0i \u0111\u00e3 g\u1eedi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 soi s\u00e1ng h\u1ecd. {GC 131.2}<\/p>\n<p>Luther run r\u1ea9y khi nh\u00ecn l\u1ea1i ch\u00ednh m\u00ecnh\u2014m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01a1n l\u1ebb ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng th\u1ebf l\u1ef1c h\u00f9ng m\u1ea1nh nh\u1ea5t tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. \u0110\u00f4i khi \u00f4ng nghi ng\u1edd li\u1ec7u m\u00ecnh c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi d\u1eabn d\u1eaft \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 th\u1edd hay kh\u00f4ng. \u00d4ng vi\u1ebft: \u201cT\u00f4i l\u00e0 ai m\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 uy nghi\u00eam c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng, tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi m\u00e0\u2026 c\u00e1c vua tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u00e0 to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi run s\u1ee3?\u2026 Kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1i tim t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111au kh\u1ed5 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o trong hai n\u0103m \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u00e0y, v\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 r\u01a1i v\u00e0o s\u1ef1 ch\u00e1n n\u1ea3n, hay c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 s\u1ef1 tuy\u1ec7t v\u1ecdng, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o\u201d.\u2014Ibid., quy\u1ec3n 3, ch\u01b0\u01a1ng 6. Nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1ecf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u1edf n\u00ean ho\u00e0n to\u00e0n n\u1ea3n l\u00f2ng. Khi s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f2n, \u00f4ng \u0111\u00e3 nh\u00ecn l\u00ean duy \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1nh tay to\u00e0n n\u0103ng \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch an to\u00e0n tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i. {GC 132.1}<\/p>\n<p>Luther \u0111\u00e3 vi\u1ebft cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u1ee7a cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh r\u1eb1ng: \u201cCh\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft Kinh Th\u00e1nh d\u00f9 b\u1eb1ng h\u1ecdc t\u1eadp hay b\u1eb1ng tr\u00ed tu\u1ec7. Nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a c\u1eadu l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n. H\u00e3y c\u1ea7u xin Ch\u00faa ban cho c\u1eadu, b\u1edfi l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t l\u1edbn lao c\u1ee7a Ng\u00e0i, s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft th\u1ef1c s\u1ef1 v\u1ec1 l\u1eddi Ng\u00e0i. Ch\u1eb3ng c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch n\u00e0o kh\u00e1c v\u1ec1 l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ngo\u00e0i T\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a l\u1eddi n\u00e0y, nh\u01b0 ch\u00ednh Ng\u00e0i \u0111\u00e3 ph\u00e1n: \u2018T\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ecdn h\u1ecd s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u00d0\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi d\u1ea1y d\u1ed7.\u2019 \u0110\u1eebng tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec t\u1eeb c\u00f4ng s\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, t\u1eeb s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh: h\u00e3y tin c\u1eady ho\u00e0n to\u00e0n v\u00e0o \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 v\u00e0o \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Linh Ng\u00e0i. H\u00e3y tin v\u00e0o \u0111i\u1ec1u n\u00e0y b\u1edfi l\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3i nghi\u1ec7m.\u201d\u2014Ibid., quy\u1ec3n 3, ch\u01b0\u01a1ng 7. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i h\u1ecdc c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng s\u1ed1ng c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 k\u00eau g\u1ecdi h\u1ecd tr\u00ecnh b\u00e0y cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd trang nghi\u00eam cho th\u1eddi \u0111\u1ea1i n\u00e0y. Nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd n\u00e0y s\u1ebd khu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng c\u0103m th\u00f9 c\u1ee7a Satan v\u00e0 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau th\u00edch nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n nh\u1ea3m nh\u00ed m\u00e0 h\u1eafn \u0111\u00e3 b\u1ecba ra. Trong cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t v\u1edbi c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1i \u00e1c, c\u1ea7n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 h\u01a1n l\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. {GC 132.2}<\/p>\n<p>Khi k\u1ebb th\u00f9 vi\u1ec7n d\u1eabn phong t\u1ee5c v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng, ho\u1eb7c nh\u1eefng tuy\u00ean b\u1ed1 v\u00e0 th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng, Luther \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi ch\u00fang b\u1eb1ng Kinh Th\u00e1nh v\u00e0 ch\u1ec9 Kinh Th\u00e1nh m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u00e2y \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eadp lu\u1eadn m\u00e0 ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i n\u1ed5i; v\u00ec th\u1ebf nh\u1eefng th\u1eb1ng n\u00f4 l\u1ec7 c\u1ee7a h\u00ecnh th\u1ee9c v\u00e0 m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan \u0111\u00e3 la \u00f3 \u0111\u00f2i m\u00e1u c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0 c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u0111\u00e3 la \u00f3 \u0111\u00f2i m\u00e1u c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. \u201cH\u1eafn l\u00e0 m\u1ed9t th\u1eb1ng d\u1ecb gi\u00e1o,\u201d b\u1ecdn cu\u1ed3ng t\u00edn La M\u00e3 k\u00eau g\u00e0o. \u201c\u0110\u1ec3 m\u1ed9t k\u1ebb d\u1ecb gi\u00e1o kinh kh\u1ee7ng nh\u01b0 v\u1eady s\u1ed1ng th\u00eam m\u1ed9t gi\u1edd n\u1eefa l\u00e0 t\u1ed9i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch nghi\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi gi\u00e1o h\u1ed9i. H\u00e3y \u0111\u1ec3 gi\u00e0n h\u1ecfa thi\u00eau l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng l\u00ean cho h\u1eafn!\u201d\u2014Ibid., quy\u1ec3n 3, ch\u01b0\u01a1ng 9. Nh\u01b0ng Luther kh\u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh con m\u1ed3i cho s\u1ef1 cu\u1ed3ng n\u1ed9 c\u1ee7a ch\u00fang. \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u00e0nh cho \u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n, v\u00e0 c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 t\u1eeb tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 \u00f4ng. Tuy nhi\u00ean, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1nh s\u00e1ng qu\u00fd b\u00e1u t\u1eeb Luther, \u0111\u00e3 b\u1ecb bi\u1ebfn th\u00e0nh \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a s\u1ef1 cu\u1ed3ng n\u1ed9 c\u1ee7a Satan v\u00e0 v\u00ec ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 d\u0169ng c\u1ea3m ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng tra t\u1ea5n v\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft. {GC 132.3}<\/p>\n<p>C\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a Luther \u0111\u00e3 thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00e2m tr\u00ed s\u00e2u s\u1eafc tr\u00ean kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c. T\u1eeb c\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng v\u00e0 ghi ch\u00e9p c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u1eefng tia s\u00e1ng ph\u00e1t ra \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh th\u1ee9c v\u00e0 chi\u1ebfu s\u00e1ng cho mu\u00f4n ngh\u00ecn. M\u1ed9t \u0111\u1ee9c tin s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng \u0111ang thay th\u1ebf cho c\u00e1i h\u00ecnh th\u1ee9c ch\u1ebft m\u00e0 trong \u1ea5y h\u1ed9i th\u00e1nh \u0111\u00e3 b\u1ecb giam c\u1ea7m t\u1eeb l\u00e2u. D\u00e2n ch\u00fang ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ea5t ni\u1ec1m tin v\u00e0o nh\u1eefng tr\u00f2 m\u00ea t\u00edn c\u1ee7a C\u00f4ng gi\u00e1o La M\u00e3. Nh\u1eefng r\u00e0o c\u1ea3n c\u1ee7a \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn \u0111ang d\u1ea7n s\u1ee5p \u0111\u1ed5. L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, m\u00e0 b\u1edfi \u1ea5y Luther d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra m\u1ecdi gi\u00e1o l\u00fd v\u00e0 m\u1ecdi tuy\u00ean b\u1ed1, \u0111\u00e3 nh\u01b0 m\u1ed9t thanh g\u01b0\u01a1m hai l\u01b0\u1ee1i, ch\u00e9m th\u1eb3ng v\u00e0o t\u00e2m c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang. Kh\u1eafp n\u01a1i, m\u1ed9t kh\u00e1t v\u1ecdng ti\u1ebfn b\u1ed9 v\u1ec1 thu\u1ed9c linh tr\u1ed7i d\u1eady. Kh\u1eafp n\u01a1i, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u00f3i kh\u00e1t s\u1ef1 c\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn trong nhi\u1ec1u th\u1eddi \u0111\u1ea1i. M\u1eaft c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, t\u1eeb l\u00e2u b\u1ecb h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 c\u00e1c nghi th\u1ee9c lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung b\u1ea3o tr\u1ea7n th\u1ebf, gi\u1edd \u0111\u00e2y \u0111ang quay v\u1ec1 trong s\u1ef1 \u0103n n\u0103n v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin h\u01b0\u1edbng l\u00ean \u0110\u1ea5ng Christ v\u00e0 Ng\u00e0i b\u1ecb \u0111\u00f3ng \u0111inh th\u1eadp t\u1ef1. {GC 133.1}<\/p>\n<p>S\u1ef1 quan t\u00e2m r\u1ed9ng r\u00e3i n\u00e0y c\u00e0ng khu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i c\u1ee7a b\u1ecdn c\u1ea7m quy\u1ec1n c\u00f4ng gi\u00e1o. Luther \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1ec7nh tri\u1ec7u t\u1eadp \u0111\u1ebfn Rome \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi v\u1ec1 c\u00e1o bu\u1ed9c d\u1ecb gi\u00e1o. L\u1ec7nh n\u00e0y khi\u1ebfn b\u1ea1n b\u00e8 c\u1ee7a \u00f4ng kinh ho\u00e0ng. H\u1ecd bi\u1ebft qu\u00e1 r\u00f5 nguy hi\u1ec3m \u0111ang \u0111e d\u1ecda \u00f4ng t\u1ea1i c\u00e1i th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u1ed3i b\u1ea1i \u1ea5y, n\u01a1i \u0111\u00e3 say m\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c t\u1eed \u0111\u1ea1o nh\u00e2n c\u1ee7a Jesus. H\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i vi\u1ec7c \u00f4ng \u0111\u1ebfn Rome v\u00e0 y\u00eau c\u1ea7u \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t x\u1eed t\u1ea1i \u0110\u1ee9c. {GC 133.2}<\/p>\n<p>S\u1eafp x\u1ebfp n\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, v\u00e0 \u0111\u1eb7c ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 nghe x\u1eed v\u1ee5 \u00e1n. Trong c\u00e1c ch\u1ec9 th\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t b\u1edfi gi\u00e1o ho\u00e0ng cho quan ch\u1ee9c n\u00e0y, c\u00f3 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng Luther \u0111\u00e3 b\u1ecb tuy\u00ean b\u1ed1 l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb d\u1ecb gi\u00e1o r\u1ed3i. \u0110\u1eb7c ph\u00e1i vi\u00ean b\u1edfi v\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u201ctruy t\u1ed1 v\u00e0 \u00e9p bu\u1ed9c kh\u00f4ng ch\u1eadm tr\u1ec5.\u201d N\u1ebfu \u00f4ng v\u1eabn ki\u00ean \u0111\u1ecbnh, v\u00e0 \u0111\u1eb7c ph\u00e1i vi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng, th\u00ec h\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c trao quy\u1ec1n \u201cc\u1ea5m \u0111o\u00e1n \u00f4ng \u1edf m\u1ecdi n\u01a1i t\u1ea1i \u0110\u1ee9c; tr\u1ee5c xu\u1ea5t, nguy\u1ec1n r\u1ee7a v\u00e0 tuy\u1ec7t th\u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi \u00f4ng.\u201d\u2014Ibid., quy\u1ec3n 4, ch\u01b0\u01a1ng 2. V\u00e0, th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, t\u00ean gi\u00e1o ho\u00e0ng \u1ea5y c\u00f2n ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o \u0111\u1eb7c ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n nh\u1ed5 b\u1ecf t\u1eadn g\u1ed1c d\u1ecb gi\u00e1o \u0111\u1ed9c h\u1ea1i n\u00e0y, ph\u1ea3i tuy\u1ec7t th\u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3, t\u1eeb b\u1ea5t k\u1ec3 \u0111\u1ecba v\u1ecb n\u00e0o trong gi\u00e1o h\u1ed9i hay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, tr\u1eeb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, nh\u1eefng ai ph\u1edbt l\u1edd kh\u00f4ng b\u1eaft gi\u1eef Luther v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u00f4ng, v\u00e0 giao n\u1ed9p h\u1ecd cho \u0111\u00f2n th\u00f9 c\u1ee7a Rome. {GC 133.3}<\/p>\n<p>T\u1ea1i \u0111\u00e2y, c\u00e1i linh th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a th\u1ec3 ch\u1ebf gi\u00e1o ho\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01a1i b\u00e0y. Kh\u00f4ng m\u1ed9t d\u1ea5u v\u1ebft n\u00e0o c\u1ee7a nguy\u00ean t\u1eafc C\u01a1 \u0111\u1ed1c, hay th\u1eadm ch\u00ed c\u1ee7a c\u00f4ng l\u00fd th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y trong to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1i t\u00e0i li\u1ec7u \u1ea5y. Luther \u0111\u00e3 \u0111ang \u1edf c\u00e1ch xa Rome; \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea5t c\u1ee9 c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0o \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch hay b\u1ea3o v\u1ec7 l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh; th\u1ebf nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc khi v\u1ee5 \u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tra, \u00f4ng t\u00f3m l\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u1ecb tuy\u00ean b\u1ed1 lu\u00f4n l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb d\u1ecb gi\u00e1o, v\u00e0 trong c\u00f9ng m\u1ed9t ng\u00e0y, b\u1ecb khuy\u00ean r\u0103n, b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i, b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n; v\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1edfi k\u1ebb t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 cha th\u00e1nh, quy\u1ec1n l\u1ef1c t\u1ed1i cao duy nh\u1ea5t, kh\u00f4ng th\u1ec3 sai l\u1ea7m trong gi\u00e1o h\u1ed9i hay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc! {GC 134.1}<\/p>\n<p>V\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, khi Luther r\u1ea5t c\u1ea7n s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m v\u00e0 c\u1ed1 v\u1ea5n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n ch\u00e2n th\u00e0nh, s\u1ef1 quan ph\u00f2ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 g\u1eedi Melanchthon \u0111\u1ebfn Wittenberg. Tr\u1ebb tu\u1ed5i, khi\u00eam t\u1ed1n v\u00e0 r\u1ee5t r\u00e8 trong h\u00e0nh x\u1eed c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh s\u00e1ng su\u1ed1t, ki\u1ebfn th\u1ee9c uy\u00ean th\u00e2m, v\u00e0 t\u00e0i h\u00f9ng bi\u1ec7n l\u00f4i cu\u1ed1n c\u1ee7a Melanchthon, k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 trong s\u1ea1ch v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ef1c trong t\u00ednh c\u00e1ch \u00f4ng, \u0111\u00e3 gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 v\u00e0 k\u00ednh tr\u1ecdng r\u1ed9ng r\u00e3i. S\u1ef1 xu\u1ea5t ch\u00fang c\u1ee7a t\u00e0i n\u0103ng \u00f4ng kh\u00f4ng n\u1ed5i b\u1eadt h\u01a1n s\u1ef1 d\u1ecbu d\u00e0ng trong t\u00ednh c\u00e1ch \u00f4ng. \u00d4ng \u0111\u00e3 s\u1edbm tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t m\u00f4n \u0111\u1ed3 nhi\u1ec7t th\u00e0nh c\u1ee7a ph\u00fac \u00e2m, v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u00e1ng tin c\u1eady nh\u1ea5t c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 qu\u00fd gi\u00e1 nh\u1ea5t c\u1ee7a Luther; s\u1ef1 d\u1ecbu d\u00e0ng, th\u1eadn tr\u1ecdng v\u00e0 chi ly c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ed5 khuy\u1ebft cho l\u00f2ng d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Luther. S\u1ef1 hi\u1ec7p l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd trong c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 gia t\u0103ng s\u1ee9c m\u1ea1nh cho cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh v\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t ngu\u1ed3n kh\u00edch l\u1ec7 l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi Luther. {GC 134.2}<\/p>\n<p>Augsburg \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh l\u00e0m n\u01a1i x\u00e9t x\u1eed, v\u00e0 nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i b\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. Nh\u1eefng lo ng\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c suy t\u00ednh \u0111\u1ebfn cho \u00f4ng. Nh\u1eefng l\u1eddi \u0111e d\u1ecda \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra c\u00f4ng khai r\u1eb1ng \u00f4ng s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0 gi\u1ebft h\u1ea1i d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e0 b\u1ea1n b\u00e8 \u00f4ng \u0111\u00e3 van xin \u00f4ng \u0111\u1eebng m\u1ea1o hi\u1ec3m. H\u1ecd th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n n\u00e0i n\u1ec9 \u00f4ng r\u1eddi Wittenberg m\u1ed9t th\u1eddi gian v\u00e0 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 an to\u00e0n v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1eb5n l\u00f2ng b\u1ea3o v\u1ec7 \u00f4ng. Nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n r\u1eddi b\u1ecf v\u1ecb tr\u00ed m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u00f4ng v\u00e0o. \u00d4ng ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c trung t\u00edn gi\u1eef v\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd, b\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng c\u01a1n b\u00e3o \u0111ang \u1eadp \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u00f4ng. Ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0: \u201cT\u00f4i gi\u1ed1ng nh\u01b0 Gi\u00ea-r\u00ea-mi, m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a tranh ch\u1ea5p v\u00e0 xung \u0111\u1ed9t; nh\u01b0ng nh\u1eefng \u0111e d\u1ecda c\u1ee7a ch\u00fang c\u00e0ng gia t\u0103ng th\u00eam, ni\u1ec1m vui c\u1ee7a t\u00f4i c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n l\u00ean\u2026 Ch\u00fang \u0111\u00e3 h\u1ee7y ho\u1ea1i danh d\u1ef1 c\u1ee7a t\u00f4i v\u00e0 danh ti\u1ebfng c\u1ee7a t\u00f4i. Ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ed9t th\u1ee9 duy nh\u1ea5t; \u1ea5y l\u00e0 th\u00e2n th\u1ec3 t\u1ed3i t\u00e0n c\u1ee7a t\u00f4i: c\u1ee9 \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111o\u1ea1t l\u1ea5y n\u00f3; ch\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng s\u1ebd ch\u1ec9 r\u00fat ng\u1eafn cu\u1ed9c \u0111\u1eddi t\u00f4i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i gi\u1edd. Nh\u01b0ng v\u1ec1 linh h\u1ed3n t\u00f4i, ch\u00fang s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o mu\u1ed1n rao gi\u1ea3ng l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ cho th\u1ebf gian, ph\u1ea3i s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi c\u00e1i ch\u1ebft b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fac n\u00e0o.\u201d\u2014Ibid., quy\u1ec3n 4, ch\u01b0\u01a1ng 4. {GC 134.3}<\/p>\n<p>Tin t\u1ee9c v\u1ec1 vi\u1ec7c Luther \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Augsburg \u0111\u00e3 \u0111em l\u1ea1i s\u1ef1 m\u00e3n nguy\u1ec7n l\u1edbn cho g\u00e3 s\u1ee9 th\u1ea7n gi\u00e1o ho\u00e0ng. C\u00e1i th\u1eb1ng d\u1ecb gi\u00e1o r\u1eafc r\u1ed1i, k\u1ebb \u0111\u00e3 k\u00edch \u0111\u1ed9ng s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi, gi\u1edd \u0111\u00e2y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u1eb1m trong quy\u1ec1n h\u1ea1n c\u1ee7a Rome r\u1ed3i, v\u00e0 t\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n quy\u1ebft t\u00e2m r\u1eb1ng \u00f4ng s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ea1y tho\u00e1t. Nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb cho m\u00ecnh m\u1ed9t th\u01b0 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m an to\u00e0n. B\u1ea1n b\u00e8 \u00f4ng \u0111\u00e3 th\u00fac gi\u1ee5c \u00f4ng \u0111\u1eebng c\u00f3 m\u00e0 xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc t\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00f3, v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u00edch th\u00e2n t\u1ef1 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c xin \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3 t\u1eeb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. T\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ecbnh \u00e9p Luther, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3, ph\u1ea3i b\u1ed9i l\u00fd, ho\u1eb7c n\u1ebfu th\u1ea5t b\u1ea1i trong vi\u1ec7c n\u00e0y, s\u1ebd khi\u1ebfn \u00f4ng b\u1ecb gi\u1ea3i v\u1ec1 Rome \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu chung s\u1ed1 ph\u1eadn v\u1edbi Huss v\u00e0 Jerome. V\u00ec v\u1eady, qua c\u00e1c \u0111\u1ea1i di\u1ec7n c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u1eafn \u0111\u00e3 n\u1ed7 l\u1ef1c d\u1ee5 Luther tr\u00ecnh di\u1ec7n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u01b0 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, ph\u00f3 th\u00e1c m\u00ecnh cho l\u00f2ng khoan dung c\u1ee7a h\u1eafn. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh \u0111\u00e3 ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i. Ch\u1ec9 khi \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0103n b\u1ea3n cam k\u1ebft cho \u00f4ng s\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u00f4ng m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a t\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n gi\u00e1o ho\u00e0ng. {GC 135.1}<\/p>\n<p>Theo ch\u00ednh s\u00e1ch, \u0111\u00e1m La M\u00e3 gi\u00e1o \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ed1 g\u1eafng thu ph\u1ee5c Luther b\u1eb1ng v\u1ebb ngo\u00e0i \u00f4n h\u00f2a. T\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n, trong c\u00e1c cu\u1ed9c g\u1eb7p n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi \u00f4ng, \u0111\u00e3 t\u1ecf ra r\u1ea5t th\u00e2n thi\u1ec7n; nh\u01b0ng h\u1eafn \u0111\u00e3 y\u00eau c\u1ea7u Luther ph\u1ea3i tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i ph\u1ee5c t\u00f9ng th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i, v\u00e0 nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 m\u1ecdi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 kh\u00f4ng tranh lu\u1eadn hay th\u1eafc m\u1eafc. H\u1eafn \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh x\u00e1c ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng m\u00e0 m\u00ecnh \u0111ang ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd. Luther, trong ph\u1ea3n h\u1ed3i, \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi gi\u00e1o h\u1ed9i, mong mu\u1ed1n t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 th\u1eadt c\u1ee7a \u00f4ng, s\u1ef1 s\u1eb5n s\u00e0ng c\u1ee7a \u00f4ng trong vi\u1ec7c tr\u1ea3 l\u1eddi m\u1ecdi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng \u0111\u00e3 gi\u1ea3ng d\u1ea1y, v\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c c\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh cho quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. Nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi, \u00f4ng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i c\u00e1ch h\u00e0nh x\u1eed c\u1ee7a g\u00e3 h\u1ed3ng y khi y\u00eau c\u1ea7u \u00f4ng b\u1ed9i l\u00fd m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng sai. {GC 135.2}<\/p>\n<p>C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi duy nh\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e0: \u201cB\u1ed9i l\u00fd, b\u1ed9i l\u00fd!\u201d Nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef v\u1eefng b\u1edfi Kinh Th\u01b0 v\u00e0 ki\u00ean quy\u1ebft tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng \u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1eeb b\u1ecf ch\u00e2n l\u00fd. T\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ea3n b\u00e1c c\u00e1c l\u1eadp lu\u1eadn c\u1ee7a Luther, \u0111\u00e3 \u00e1p \u0111\u1ea3o \u00f4ng v\u1edbi m\u1ed9t c\u01a1n b\u00e3o ch\u1ec9 tr\u00edch, ch\u1ebf gi\u1ec5u v\u00e0 t\u00e2ng b\u1ed1c, xen k\u1ebd v\u1edbi c\u00e1c tr\u00edch d\u1eabn t\u1eeb truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c Gi\u00e1o ph\u1ee5, kh\u00f4ng cho nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh c\u01a1 h\u1ed9i l\u00ean ti\u1ebfng. Th\u1ea5y r\u1eb1ng cu\u1ed9c h\u1ed9i \u0111\u00e0m, n\u1ebfu ti\u1ebfp t\u1ee5c nh\u01b0 v\u1eady, s\u1ebd ho\u00e0n to\u00e0n v\u00f4 \u00edch, Luther cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 nh\u1eadn l\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ef1 cho ph\u00e9p mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh b\u1eb1ng v\u0103n b\u1ea3n. {GC 136.1}<\/p>\n<p>\u201cKhi l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady,\u201d \u00f4ng vi\u1ebft cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n, \u201cnh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u00e1p b\u1ee9c nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i \u00edch g\u1ea5p \u0111\u00f4i; th\u1ee9 nh\u1ea5t, nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ra c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh cho s\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c; v\u00e0 th\u1ee9 hai, ta c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t h\u01a1n \u0111\u1ec3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00ean b\u1ea1o ch\u00faa ngu ng\u1ea1o v\u00e0 l\u1eafm l\u1eddi, k\u1ebb m\u00e0 n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd \u00e1p \u0111\u1ea3o b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef h\u1ed1ng h\u00e1ch c\u1ee7a h\u1eafn.\u201d\u2014Martyn, Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 Th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Luther, trang 271, 272. {GC 136.2}<\/p>\n<p>V\u00e0o cu\u1ed9c g\u1eb7p ti\u1ebfp theo, Luther \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t b\u1ea3n gi\u1ea3i th\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng, s\u00fac t\u00edch v\u00e0 m\u1ea1nh m\u1ebd v\u1ec1 quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 b\u1edfi nhi\u1ec1u tr\u00edch d\u1eabn t\u1eeb Kinh Th\u01b0. T\u1edd gi\u1ea5y n\u00e0y, sau khi \u0111\u1ecdc to, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a cho h\u1ed3ng y, k\u1ebb m\u00e0 tuy nhi\u00ean \u0111\u00e3 n\u00e9m n\u00f3 sang m\u1ed9t b\u00ean m\u1ed9t c\u00e1ch khinh b\u1ec9, tuy\u00ean b\u1ed1 n\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1edb t\u1eeb ng\u1eef v\u00f4 ngh\u0129a v\u00e0 tr\u00edch d\u1eabn kh\u00f4ng li\u00ean quan. Luther, ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u00e3 b\u1ecb khu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng d\u1eady, gi\u1edd \u0111\u00e2y \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi t\u00ean gi\u00e1o s\u0129 ng\u1ea1o m\u1ea1n tr\u00ean ch\u00ednh l\u0129nh v\u1ef1c c\u1ee7a h\u1eafn\u2014c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i\u2014v\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n b\u00e1c b\u1ecf nh\u1eefng gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u00f4ng ta. {GC 136.3}<\/p>\n<p>Khi t\u00ean gi\u00e1o s\u0129 \u1ea5y \u0111\u00e3 nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng l\u1eadp lu\u1eadn c\u1ee7a Luther l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ea3n b\u00e1c, h\u1eafn \u0111\u00e3 m\u1ea5t h\u1ebft t\u1ef1 ch\u1ee7, v\u00e0 trong c\u01a1n th\u1ecbnh n\u1ed9 \u0111\u00e3 g\u1ea7m l\u00ean: \u201cB\u1ed9i l\u00fd! Ho\u1eb7c tao s\u1ebd g\u1eedi m\u00e0y \u0111\u1ebfn Rome, \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ra tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c th\u1ea9m ph\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y nhi\u1ec7m x\u00e9t x\u1eed v\u1ee5 vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00e0y. Tao s\u1ebd khai tr\u1eeb m\u00e0y v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng k\u1ebb \u1ee7ng h\u1ed9 m\u00e0y, c\u00f9ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai t\u1eebng khuy\u1ebfn kh\u00edch m\u00e0y, v\u00e0 s\u1ebd n\u00e9m ch\u00fang ra kh\u1ecfi gi\u00e1o h\u1ed9i.\u201d V\u00e0 h\u1eafn cu\u1ed1i c\u00f9ng tuy\u00ean b\u1ed1, trong gi\u1ecdng \u0111i\u1ec7u ng\u1ea1o m\u1ea1n v\u00e0 gi\u1eadn d\u1eef: \u201cB\u1ed9i l\u00fd, ho\u1eb7c \u0111\u1eebng quay l\u1ea1i n\u1eefa.\u201d\u2014D\u2019Aubigne, b\u1ea3n London, quy\u1ec3n 4, ch\u01b0\u01a1ng 8. {GC 136.4}<\/p>\n<p>Nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh nhanh ch\u00f3ng r\u1eddi \u0111i c\u00f9ng b\u1ea1n b\u00e8 m\u00ecnh, qua \u0111\u00f3 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u00f5 r\u00e0ng r\u1eb1ng ch\u1eb3ng c\u00f3 \u0111\u1ed9ng t\u00e1c b\u1ed9i l\u00fd n\u00e0o l\u00e0 h\u00e3y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i t\u1eeb \u00f4ng. \u0110\u00e2y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u g\u00e3 h\u1ed3ng y mong mu\u1ed1n. H\u1eafn \u0111\u00e3 t\u1ef1 t\u00e1n th\u01b0\u1edfng m\u00ecnh r\u1eb1ng b\u1eb1ng b\u1ea1o l\u1ef1c, h\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 h\u00f9 d\u1ecda Luther khu\u1ea5t ph\u1ee5c. Gi\u1edd \u0111\u00e2y, b\u1ecb b\u1ecf l\u1ea1i m\u1ed9t m\u00ecnh v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a h\u1eafn, h\u1eafn nh\u00ecn t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y sang ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c trong s\u1ef1 bu\u1ed3n b\u1ef1c t\u1ed9t \u0111\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc th\u1ea5t b\u1ea1i \u0111\u1ea7y b\u1ea5t ng\u1edd c\u1ee7a m\u01b0u m\u00f4 m\u00ecnh. {GC 137.1}<\/p>\n<p>Nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a Luther trong d\u1ecbp n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 t\u1ed1t. \u0110\u00e1m \u0111\u00f4ng l\u1edbn c\u00f3 m\u1eb7t \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh hai ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00e1i linh \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u hi\u1ec7n b\u1edfi h\u1ecd, c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 t\u00ednh ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng h\u1ecd. S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n th\u1eadt r\u00f5 r\u1ec7t! Nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh, gi\u1ea3n d\u1ecb, khi\u00eam t\u1ed1n, ki\u00ean \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ee9ng l\u00ean trong s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, c\u00f3 ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda m\u00ecnh; t\u00ean \u0111\u1ea1i di\u1ec7n c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng, t\u1ef1 cao, h\u1ed1ng h\u00e1ch, ng\u1ea1o m\u1ea1n, v\u00e0 v\u00f4 l\u00fd, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eadp lu\u1eadn n\u00e0o t\u1eeb Kinh Th\u01b0, nh\u01b0ng g\u1ea7m l\u00ean gay g\u1eaft: \u201cB\u1ed9i l\u00fd, ho\u1eb7c b\u1ecb g\u1eedi \u0111\u1ebfn Rome \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t.\u201d {GC 137.2}<\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 Luther \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t th\u01b0 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m an to\u00e0n, b\u1ecdn La M\u00e3 gi\u00e1o v\u1eabn \u00e2m m\u01b0u b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 giam c\u1ea7m \u00f4ng. B\u1ea1n b\u00e8 c\u1ee7a \u00f4ng th\u00fac gi\u1ee5c r\u1eb1ng v\u00ec vi\u1ec7c k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian \u1edf l\u1ea1i c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 v\u00f4 \u00edch \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng, \u00f4ng n\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 Wittenberg ngay l\u1eadp t\u1ee9c v\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea9n tr\u1ecdng cao nh\u1ea5t c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00e2n th\u1ee7 \u0111\u1ec3 che gi\u1ea5u \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u00f4ng. Nh\u01b0 v\u1eady, \u00f4ng r\u1eddi Augsburg tr\u01b0\u1edbc khi tr\u1eddi s\u00e1ng, tr\u00ean l\u01b0ng ng\u1ef1a, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh b\u1edfi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p cho \u00f4ng b\u1edfi th\u1ea9m ph\u00e1n. V\u1edbi nhi\u1ec1u lo l\u1eafng, \u00f4ng b\u00ed m\u1eadt \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng m\u00ecnh qua nh\u1eefng con ph\u1ed1 t\u1ed1i t\u0103m v\u00e0 t\u0129nh l\u1eb7ng c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u1ed1. K\u1ebb th\u00f9, c\u1ea3nh gi\u00e1c v\u00e0 t\u00e0n nh\u1eabn, \u0111ang \u00e2m m\u01b0u h\u1ee7y di\u1ec7t \u00f4ng. Li\u1ec7u \u00f4ng c\u00f3 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng b\u1eaby l\u01b0\u1edbi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n b\u1ecb cho m\u00ecnh? \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng kho\u1ea3nh kh\u1eafc \u0111\u1ea7y lo \u00e2u v\u00e0 c\u1ea7u nguy\u1ec7n tha thi\u1ebft. \u00d4ng \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u1ed5ng nh\u1ecf tr\u00ean t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh. N\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ra cho \u00f4ng, v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh, \u00f4ng \u0111i qua m\u00e0 kh\u00f4ng g\u1eb7p tr\u1edf ng\u1ea1i. Khi \u0111\u00e3 an to\u00e0n b\u00ean ngo\u00e0i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u1ed9i v\u00e3 t\u0103ng t\u1ed1c, v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc khi t\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c Luther \u0111\u00e3 r\u1eddi \u0111i, \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i t\u1ea7m tay c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb truy h\u1ea1i m\u00ecnh. Satan v\u00e0 c\u00e1c tay sai c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e3 t\u01b0\u1edfng \u0111ang n\u1eb1m trong quy\u1ec1n h\u00e0nh c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u00e3 bi\u1ebfn m\u1ea5t, tr\u1ed1n tho\u00e1t nh\u01b0 m\u1ed9t con chim kh\u1ecfi b\u1eaby c\u1ee7a th\u1ee3 s\u0103n. {GC 137.3}<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc tin t\u1ee9c Luther tr\u1ed1n tho\u00e1t, t\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ecb cho\u00e1ng ng\u1ee3p b\u1edfi kinh ng\u1ea1c v\u00e0 t\u1ee9c gi\u1eadn. H\u1eafn \u0111\u00e3 k\u1ef3 v\u1ecdng s\u1ebd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c vinh d\u1ef1 l\u1edbn lao v\u00ec s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan v\u00e0 ki\u00ean \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a m\u00ecnh trong vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi k\u1ebb qu\u1ea5y r\u1ed1i gi\u00e1o h\u1ed9i n\u00e0y; nh\u01b0ng hy v\u1ecdng c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u00e0m cho th\u1ea5t v\u1ecdng. H\u1eafn \u0111\u00e3 b\u1ed9c l\u1ed9 c\u01a1n th\u1ecbnh n\u1ed9 c\u1ee7a m\u00ecnh trong m\u1ed9t l\u00e1 th\u01b0 g\u1eedi \u0111\u1ebfn Frederick, tuy\u1ec3n h\u1ea7u\/l\u00e3nh ch\u00faa c\u1ee7a Saxony, gay g\u1eaft b\u00e0i x\u00edch Luther v\u00e0 y\u00eau c\u1ea7u Frederick g\u1eedi nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh \u0111\u1ebfn Rome ho\u1eb7c tr\u1ee5c xu\u1ea5t \u00f4ng kh\u1ecfi Saxony. {GC 138.1}<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 t\u1ef1 bi\u1ec7n h\u1ed9, Luther k\u00eau g\u1ecdi s\u1ee9 th\u1ea7n ho\u1eb7c gi\u00e1o ho\u00e0ng ch\u1ec9 ra cho \u00f4ng nh\u1eefng sai l\u1ea7m c\u1ee7a \u00f4ng t\u1eeb Kinh Th\u01b0, v\u00e0 cam k\u1ebft m\u00ecnh m\u1ed9t c\u00e1ch trang tr\u1ecdng nh\u1ea5t s\u1ebd t\u1eeb b\u1ecf c\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh n\u1ebfu ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho th\u1ea5y l\u00e0 m\u00e2u thu\u1eabn v\u1edbi l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. V\u00e0 \u00f4ng b\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng bi\u1ebft \u01a1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00ec \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu kh\u1ed5 v\u00ec m\u1ed9t c\u00f4ng cu\u1ed9c th\u00e1nh \u0111\u1ebfn nh\u01b0 v\u1eady. {GC 138.2}<\/p>\n<p>Tuy\u1ec3n h\u1ea7u cho \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n bi\u1ebft r\u1ea5t \u00edt v\u1ec1 c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ea3i ch\u00e1nh, nh\u01b0ng \u00f4ng b\u1ecb \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng s\u00e2u s\u1eafc b\u1edfi s\u1ef1 th\u1eb3ng th\u1eafn, m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng trong l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Luther; v\u00e0 cho \u0111\u1ebfn khi nh\u00e0 c\u1ea3i ch\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh l\u00e0 sai l\u1ea7m, Frederick quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ebd \u0111\u1ee9ng ra b\u1ea3o v\u1ec7 \u00f4ng. \u0110\u00e1p l\u1ea1i y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a s\u1ee9 th\u1ea7n, \u00f4ng vi\u1ebft: \u201cV\u00ec Ti\u1ebfn s\u0129 Martin \u0111\u00e3 ra tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ng\u00e0i t\u1ea1i Augsburg, ng\u00e0i h\u00e3y ph\u1ea3i n\u00ean h\u00e0i l\u00f2ng r\u1ed3i. Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng ng\u1edd r\u1eb1ng ng\u00e0i l\u1ea1i c\u1ed1 g\u1eafng bu\u1ed9c \u00f4ng \u1ea5y b\u1ed9i l\u00fd m\u00e0 kh\u00f4ng thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng \u1ea5y v\u1ec1 nh\u1eefng sai l\u1ea7m c\u1ee7a m\u00ecnh. Kh\u00f4ng m\u1ed9t h\u1ecdc gi\u1ea3 n\u00e0o trong l\u00e3nh \u0111\u1ecba c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i th\u00f4ng b\u00e1o v\u1edbi t\u00f4i r\u1eb1ng h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Martin l\u00e0 v\u00f4 \u0111\u1ea1o, ch\u1ed1ng l\u1ea1i Kit\u00f4 gi\u00e1o, hay d\u1ecb gi\u00e1o.\u201d H\u01a1n n\u1eefa, v\u1ecb tuy\u1ec3n h\u1ea7u t\u1eeb ch\u1ed1i g\u1eedi Luther \u0111\u1ebfn Rome ho\u1eb7c tr\u1ee5c xu\u1ea5t \u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a m\u00ecnh.\u2014D\u2019Aubigne, quy\u1ec3n 4, ch\u01b0\u01a1ng 10. {GC 138.3}<\/p>\n<p>Tuy\u1ec3n h\u1ea7u nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00e1c gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i \u0111ang suy y\u1ebfu tr\u00ean di\u1ec7n r\u1ed9ng. M\u1ed9t c\u00f4ng cu\u1ed9c c\u1ea3i c\u00e1ch l\u1edbn lao l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft. Nh\u1eefng bi\u1ec7n ph\u00e1p ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 t\u1ed1n k\u00e9m \u0111\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf v\u00e0 tr\u1eebng ph\u1ea1t t\u1ed9i ph\u1ea1m s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft n\u1ebfu con ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba nh\u1eadn v\u00e0 tu\u00e2n theo c\u00e1c y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ec9 d\u1eabn c\u1ee7a m\u1ed9t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c khai s\u00e1ng. \u00d4ng th\u1ea5y r\u1eb1ng Luther \u0111ang n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee5c ti\u00eau n\u00e0y, v\u00e0 \u00f4ng th\u1ea7m vui m\u1eebng v\u00ec m\u1ed9t \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n \u0111ang lan t\u1ecfa trong gi\u00e1o h\u1ed9i. {GC 138.4}<\/p>\n<p>\u00d4ng c\u0169ng nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng v\u1edbi vai tr\u00f2 l\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 t\u1ea1i \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, Luther \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc. M\u1edbi ch\u1ec9 m\u1ed9t n\u0103m tr\u00f4i qua k\u1ec3 t\u1eeb khi nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh \u0111\u0103ng c\u00e1c lu\u1eadn \u0111\u1ec1 c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00ean c\u1eeda nh\u00e0 th\u1edd l\u00e2u \u0111\u00e0i, nh\u01b0ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1ch h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn th\u0103m nh\u00e0 th\u1edd v\u00e0o d\u1ecbp L\u1ec5 C\u00e1c Th\u00e1nh \u0111\u00e3 gi\u1ea3m \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Rome \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1edd c\u00fang v\u00e0 l\u1ec5 v\u1eadt, nh\u01b0ng v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf b\u1edfi m\u1ed9t nh\u00f3m kh\u00e1c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1edd \u0111\u00e2y \u0111\u1ebfn Wittenberg, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00e1ch h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 t\u00f4n th\u1edd c\u00e1c th\u00e1nh t\u00edch, m\u00e0 l\u00e0 h\u1ecdc vi\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u1ea5p \u0111\u1ea7y c\u00e1c gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecdc thu\u1eadt. C\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Luther \u0111\u00e3 kh\u01a1i d\u1eady \u1edf kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i m\u1ed9t s\u1ef1 quan t\u00e2m m\u1edbi \u0111\u1ed1i v\u1edbi Kinh Th\u00e1nh, v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1eeb kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c, m\u00e0 c\u00f2n t\u1eeb c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c, c\u00e1c h\u1ecdc vi\u00ean \u0111\u1ed5 v\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u1ea5y. Nh\u1eefng thanh ni\u00ean tr\u1ebb, khi l\u1ea7n \u0111\u1ea7u nh\u00ecn th\u1ea5y Wittenberg, \u201c\u0111\u00e3 \u0111\u01b0a tay l\u00ean tr\u1eddi v\u00e0 ca ng\u1ee3i \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00ec \u0111\u00e3 khi\u1ebfn \u00e1nh s\u00e1ng ch\u00e2n l\u00fd t\u1ecfa ra t\u1eeb th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y, nh\u01b0 t\u1eeb Zion trong nh\u1eefng th\u1eddi xa x\u01b0a, v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00e2y \u00e1nh s\u00e1ng \u1ea5y lan t\u1ecfa \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng qu\u1ed1c gia xa x\u00f4i nh\u1ea5t.\u201d\u2014Ibid., quy\u1ec3n 4, ch\u01b0\u01a1ng 10. {GC 139.1}<\/p>\n<p>Luther \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y v\u1eabn ch\u1ec9 m\u1edbi ph\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i h\u00f3a kh\u1ecfi nh\u1eefng sai l\u1ea1c c\u1ee7a La M\u00e3 gi\u00e1o. Nh\u01b0ng c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c \u00f4ng so s\u00e1nh L\u1eddi S\u1ea5m Truy\u1ec1n Th\u00e1nh v\u1edbi c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh v\u00e0 hi\u1ebfn ch\u1ebf gi\u00e1o ho\u00e0ng, \u00f4ng \u0111\u00e3 ph\u1ea3i tr\u00e0n \u0111\u1ea7y kinh ng\u1ea1c. \u201cT\u00f4i \u0111ang \u0111\u1ecdc,\u201d \u00f4ng vi\u1ebft, \u201cc\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a c\u00e1c gi\u00e1o ho\u00e0ng, v\u00e0\u2026 t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft li\u1ec7u gi\u00e1o ho\u00e0ng c\u00f3 l\u00e0 ch\u00ednh k\u1ebb anti-Christ, hay l\u00e0 s\u1ee9 \u0111\u1ed3 c\u1ee7a h\u1eafn, \u0110\u1ea5ng Christ b\u1ecb xuy\u00ean t\u1ea1c v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00f3ng \u0111inh th\u1eadm t\u1ec7 bi\u1ebft bao n\u01a1i ch\u00fang.\u201d\u2014Ibid., quy\u1ec3n 5, ch\u01b0\u01a1ng 1. Tuy nhi\u00ean, v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, Luther v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 Gi\u00e1o h\u1ed9i La M\u00e3, v\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u00ecnh s\u1ebd bao gi\u1edd r\u1eddi b\u1ecf kh\u1ecfi s\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng c\u1ee7a n\u00f3. {GC 139.2}<\/p>\n<p>C\u00e1c ghi ch\u00e9p c\u1ee7a nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh v\u00e0 gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng \u0111ang lan r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn m\u1ecdi qu\u1ed1c gia trong C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u1edbi. C\u00f4ng t\u00e1c \u1ea5y lan \u0111\u1ebfn Th\u1ee5y S\u0129 v\u00e0 H\u00e0 Lan. C\u00e1c b\u1ea3n sao c\u00e1c ghi ch\u00e9p c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u00e1p v\u00e0 T\u00e2y Ban Nha. \u1ede Anh, c\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn nh\u01b0 l\u1eddi s\u1ef1 s\u1ed1ng. Ch\u00e2n L\u00fd c\u0169ng lan c\u1ea3 \u0111\u1ebfn B\u1ec9 v\u00e0 \u00dd. H\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9c t\u1ec9nh t\u1eeb tr\u1ea1ng th\u00e1i \u0111\u1edd \u0111\u1eabn nh\u01b0 \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u1ebfn ni\u1ec1m vui m\u1eebng v\u00e0 hy v\u1ecdng c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1eddi s\u1ed1ng \u0111\u1ee9c tin. {GC 139.3}<\/p>\n<p>Rome ng\u00e0y c\u00e0ng t\u1ee9c gi\u1eadn tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng \u0111\u00f2n t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1ee7a Luther, v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ed1i th\u1ee7 cu\u1ed3ng t\u00edn c\u1ee7a \u00f4ng, th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 t\u1ea1i c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc C\u00f4ng gi\u00e1o, \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng b\u1ea5t k\u1ef3 ai gi\u1ebft ch\u1ebft g\u00e3 th\u1ea7y tu n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1ea5y s\u1ebd l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ed7i. M\u1ed9t ng\u00e0y n\u1ecd, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1 m\u1eb7t, v\u1edbi m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang ng\u1eafn gi\u1ea5u d\u01b0\u1edbi \u00e1o cho\u00e0ng c\u1ee7a h\u1eafn, ti\u1ebfp c\u1eadn nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh v\u00e0 h\u1ecfi t\u1ea1i sao \u00f4ng l\u1ea1i \u0111i m\u1ed9t m\u00ecnh nh\u01b0 v\u1eady. \u201cT\u00f4i \u0111ang \u1edf trong tay \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi,\u201d Luther tr\u1ea3 l\u1eddi. \u201cNg\u00e0i l\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a t\u00f4i v\u00e0 khi\u00ean ch\u1eafn c\u1ee7a t\u00f4i. Lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4i?\u201d\u2014Ibid., quy\u1ec3n 6, ch\u01b0\u01a1ng 2. Khi nghe nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y, k\u1ebb l\u1ea1 m\u1eb7t \u1ea5y t\u00e1i m\u1eb7t l\u1ea1i v\u00e0 b\u1ecf ch\u1ea1y nh\u01b0 th\u1ec3 l\u00e0 kh\u1ecfi s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 tr\u00ean tr\u1eddi v\u1eady. {GC 140.1}<\/p>\n<p>Rome quy\u1ebft t\u00e2m h\u1ee7y di\u1ec7t Luther; nh\u01b0ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u1ee7a \u00f4ng. C\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe th\u1ea5y \u1edf kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i\u2014\u201ctrong nh\u1eefng m\u00e1i nh\u00e0 tranh v\u00e0 c\u00e1c tu vi\u1ec7n, \u2026 trong c\u00e1c l\u00e2u \u0111\u00e0i c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00fd t\u1ed9c, trong c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, v\u00e0 trong c\u00e1c cung \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c vua;\u201d v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cao qu\u00fd n\u1ed5i l\u00ean t\u1eeb kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a \u00f4ng.\u2014Ibid., quy\u1ec3n 6, ch\u01b0\u01a1ng 2. {GC 140.2}<\/p>\n<p>Ch\u00ednh v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u1eddi gian n\u00e0y, Luther, khi \u0111\u1ecdc c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Huss, \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng ch\u00e2n l\u00fd v\u0129 \u0111\u1ea1i v\u1ec1 s\u1ef1 x\u01b0ng c\u00f4ng ch\u00ednh b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ch\u00ednh \u00f4ng \u0111ang t\u00ecm c\u00e1ch duy tr\u00ec v\u00e0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00e2n gi\u1eef b\u1edfi nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi Bohemia. \u201cT\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta,\u201d Luther n\u00f3i, \u201cPhao-l\u00f4, Augustine, v\u00e0 ch\u00ednh t\u00f4i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo Huss m\u00e0 kh\u00f4ng hay bi\u1ebft!\u201d \u201c\u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd tr\u1eebng ph\u1ea1t vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00ean th\u1ebf gian,\u201d \u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c, \u201cr\u1eb1ng ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c rao gi\u1ea3ng cho n\u00f3 m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, v\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ecfa thi\u00eau!\u201d\u2014Wylie, quy\u1ec3n 6, ch\u01b0\u01a1ng 1. {GC 140.3}<\/p>\n<p>Trong m\u1ed9t l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi g\u1eedi \u0111\u1ebfn ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 gi\u1edbi qu\u00fd t\u1ed9c \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho phong tr\u00e0o c\u1ea3i ch\u00e1nh C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o, Luther \u0111\u00e3 vi\u1ebft v\u1ec1 gi\u00e1o ho\u00e0ng: \u201cTh\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c kinh kh\u1ee7ng khi ch\u1ee9ng ki\u1ebfn con ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ, ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 xa hoa m\u00e0 kh\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Li\u1ec7u \u0111\u00e2y c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111ang gi\u1ed1ng nh\u01b0 Jesus ngh\u00e8o kh\u00f3, hay Phi-e-r\u01a1 khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng? Ng\u01b0\u1eddi ta b\u1ea3o \u00f4ng ta l\u00e0 ch\u00faa t\u1ec3 c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi! Nh\u01b0ng \u0110\u1ea5ng Christ, \u0110\u1ea5ng m\u00e0 \u00f4ng ta khoe r\u1eb1ng m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n, \u0111\u00e3 ph\u00e1n: \u2018V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ee7a Ta kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y.\u2019 Li\u1ec7u l\u00e3nh th\u1ed5 quy\u1ec1n h\u1ea1n c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ea1i di\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 c\u1ea3 c\u1ea5p tr\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng ta \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\u201d\u2014D\u2019Aubigne, quy\u1ec3n 6, ch\u01b0\u01a1ng 3. {GC 140.4}<\/p>\n<p>\u00d4ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0y v\u1ec1 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc: \u201cT\u00f4i r\u1ea5t lo s\u1ee3 r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc h\u00f3a ra s\u1ebd l\u1ea1i l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1nh c\u1ed5ng l\u1edbn c\u1ee7a h\u1ecfa ng\u1ee5c, tr\u1eeb khi h\u1ecd lao kh\u1ed5 c\u1eadt l\u1ef1c trong vi\u1ec7c gi\u1ea3i th\u00edch Kinh Th\u00e1nh, v\u00e0 kh\u1eafc s\u00e2u ch\u00fang v\u00e0o tr\u00e1i tim gi\u1edbi tr\u1ebb. T\u00f4i khuy\u00ean kh\u00f4ng ai n\u00ean \u0111\u1ec3 con m\u00ecnh \u1edf n\u01a1i m\u00e0 Kinh Th\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t \u1edf v\u1ecb tr\u00ed t\u1ed1i cao. M\u1ecdi c\u01a1 s\u1edf m\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng li\u00ean t\u1ee5c b\u1eadn t\u00e2m v\u1edbi l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi s\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1edf n\u00ean suy \u0111\u1ed3i.\u201d\u2014D\u2019Aubigne, quy\u1ec3n 6, ch\u01b0\u01a1ng 3. {GC 140.5}<\/p>\n<p>L\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi n\u00e0y nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c lan truy\u1ec1n kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c v\u00e0 t\u1ea1o ra m\u1ed9t \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u1ea1nh m\u1ebd tr\u00ean d\u00e2n ch\u00fang. To\u00e0n qu\u1ed1c \u0111\u1ec1u ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng, v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng d\u1eady \u0111\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p d\u01b0\u1edbi ng\u1ecdn c\u1edd c\u1ea3i ch\u00e1nh. Nh\u1eefng \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a Luther, ch\u00e1y b\u1ecfng m\u1ed9t khao kh\u00e1t b\u00e1o th\u00f9, th\u00fac gi\u1ee5c gi\u00e1o ho\u00e0ng th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p quy\u1ebft li\u1ec7t ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u00f4ng. M\u1ed9t s\u1eafc l\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u00e0nh r\u1eb1ng c\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n ngay l\u1eadp t\u1ee9c. S\u00e1u m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 \u00f4ng, m\u00e0 sau \u0111\u00f3, n\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng b\u1ed9i l\u00fd, t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ebd b\u1ecb tuy\u1ec7t th\u00f4ng. {GC 141.1}<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 \u0111\u00e3 l\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng kh\u1ee7ng khi\u1ebfp \u0111\u1ed1i v\u1edbi phong tr\u00e0o C\u1ea3i Ch\u00e1nh. Trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7, \u00e1n tuy\u1ec7t th\u00f4ng c\u1ee7a Rome \u0111\u00e3 gi\u00e1ng n\u1ed7i kinh ho\u00e0ng l\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n l\u1ef1c; n\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y c\u00e1c \u0111\u1ebf ch\u1ebf h\u00f9ng m\u1ea1nh v\u1edbi kh\u1ed1n kh\u1ed5 v\u00e0 hoang t\u00e0n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 b\u1ea3n \u00e1n c\u1ee7a n\u00f3 gi\u00e1ng l\u00ean b\u1ecb nh\u00ecn nh\u1eadn m\u1ed9t c\u00e1ch ho\u00e0n v\u0169 v\u1edbi n\u1ed7i khi\u1ebfp s\u1ee3 v\u00e0 kinh ho\u00e0ng; h\u1ecd b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ee9t kh\u1ecfi vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p v\u1edbi \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i m\u00ecnh v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb ngo\u00e0i v\u00f2ng ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ec3 b\u1ecb s\u0103n l\u00f9ng \u0111\u1ebfn tuy\u1ec7t di\u1ec7t. Luther \u0111\u00e3 kh\u00f4ng m\u00f9 l\u00f2a tr\u01b0\u1edbc c\u01a1n b\u00e3o s\u1eafp \u1eadp \u0111\u1ebfn tr\u00ean \u00f4ng; nh\u01b0ng \u00f4ng v\u1eabn \u0111\u1ee9ng v\u1eefng v\u00e0ng, tin c\u1eady v\u00e0o \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0m s\u1ef1 n\u00e2ng \u0111\u1ee1 v\u00e0 khi\u00ean ch\u1eafn c\u1ee7a \u00f4ng. V\u1edbi \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 l\u00f2ng can \u0111\u1ea3m c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1eed \u0111\u1ea1o nh\u00e2n, \u00f4ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft: \u201c\u0110i\u1ec1u g\u00ec s\u1eafp x\u1ea3y ra, t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft, c\u0169ng kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ec3 bi\u1ebft\u2026 C\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2n \u0111\u00e1nh gi\u00e1ng xu\u1ed1ng b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u00e2u n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3, t\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ec1 s\u1ee3 h\u00e3i. Kh\u00f4ng m\u1ed9t chi\u1ebfc l\u00e1 n\u00e0o r\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ed1ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a Cha ch\u00fang ta. Hu\u1ed1ng chi Ng\u00e0i s\u1ebd ch\u0103m s\u00f3c cho ch\u00fang ta \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o! Ch\u1ebft v\u00ec L\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u nh\u1eb9 nh\u00e0ng, b\u1edfi v\u00ec L\u1eddi khi \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean x\u00e1c th\u1ecbt c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u00edch th\u00e2n Ng\u00e0i ch\u1ebft. N\u1ebfu ch\u00fang ta ch\u1ebft c\u00f9ng Ng\u00e0i, ch\u00fang ta s\u1ebd s\u1ed1ng c\u00f9ng Ng\u00e0i; v\u00e0 khi v\u01b0\u1ee3t qua nh\u1eefng g\u00ec Ng\u00e0i \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua tr\u01b0\u1edbc ch\u00fang ta, ch\u00fang ta s\u1ebd \u0111\u1ebfn n\u01a1i Ng\u00e0i ng\u1ef1 v\u00e0 \u1edf c\u00f9ng Ng\u00e0i m\u00e3i m\u00e3i.\u201d\u2014Ibid., \u1ea5n b\u1ea3n London th\u1ee9 3, Walther, 1840, quy\u1ec3n 6, ch\u01b0\u01a1ng 9. {GC 141.2}<\/p>\n<p>Khi s\u1eafc ch\u1ec9 \u1ea5y c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng \u0111i \u0111\u1ebfn Luther, \u00f4ng \u0111\u00e3 n\u00f3i: \u201cT\u00f4i khinh b\u1ec9 v\u00e0 t\u1ea5n c\u00f4ng n\u00f3, l\u00e0 phi tin k\u00ednh, sai tr\u00e1i\u2026 Ch\u00ednh \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 \u0110\u1ea5ng \u0111ang b\u1ecb l\u00ean \u00e1n trong \u0111\u00f3\u2026 T\u00f4i vui m\u1eebng khi ph\u1ea3i ch\u1ecbu nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t h\u1ea1nh nh\u01b0 v\u1eady v\u00ec s\u1ef1 nghi\u1ec7p cao c\u1ea3 nh\u1ea5t. Gi\u1edd t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u1ea3m nh\u1eadn s\u1ef1 t\u1ef1 do l\u1edbn h\u01a1n trong t\u00e2m m\u00ecnh; v\u00ec cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u00f4i \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u1eb1ng gi\u00e1o ho\u00e0ng ch\u00ednh l\u00e0 k\u1ebb anti-Christ, v\u00e0 r\u1eb1ng ngai c\u1ee7a h\u1eafn l\u00e0 c\u1ee7a ch\u00ednh Satan.\u201d\u2014D\u2019Aubigne, quy\u1ec3n 6, ch\u01b0\u01a1ng 9. {GC 141.3}<\/p>\n<p>D\u00f9 v\u1eady s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a Rome kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3. Nh\u00e0 t\u00f9, tra t\u1ea5n v\u00e0 l\u01b0\u1ee1i g\u01b0\u01a1m \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u1eefng v\u0169 kh\u00ed m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ec3 \u00e9p bu\u1ed9c s\u1ef1 tu\u00e2n ph\u1ee5c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i v\u00e0 m\u00ea t\u00edn run s\u1ee3 tr\u01b0\u1edbc s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng; v\u00e0 m\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m r\u1ed9ng r\u00e3i d\u00e0nh cho Luther, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1eb1ng m\u1ea1ng s\u1ed1ng l\u00e0 qu\u00e1 qu\u00fd gi\u00e1 \u0111\u1ec3 b\u1ecb m\u1ea1o hi\u1ec3m v\u00ec s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ea3i ch\u00e1nh. M\u1ecdi th\u1ee9 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 cho th\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh s\u1eafp ch\u1ea5m d\u1ee9t. {GC 142.1}<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng Luther v\u1eabn kh\u00f4ng h\u1ec1 s\u1ee3 h\u00e3i. Rome \u0111\u00e3 n\u00e9m ra nh\u1eefng nguy\u1ec1n r\u1ee7a c\u1ee7a n\u00f3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u00f4ng, v\u00e0 c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi d\u00f5i theo, kh\u00f4ng ch\u00fat nghi ng\u1edd r\u1eb1ng \u00f4ng s\u1ebd di\u1ec7t vong ho\u1eb7c b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i khu\u1ea5t ph\u1ee5c. Nh\u01b0ng v\u1edbi s\u1ee9c m\u1ea1nh kinh khi\u1ebfp, \u00f4ng n\u00e9m ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i ch\u00ednh n\u00f3 b\u1ea3n \u00e1n k\u1ebft t\u1ed9i v\u00e0 c\u00f4ng khai tuy\u00ean b\u1ed1 quy\u1ebft t\u00e2m t\u1eeb b\u1ecf n\u00f3 m\u00e3i m\u00e3i. Tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng sinh vi\u00ean, h\u1ecdc gi\u1ea3, v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang thu\u1ed9c m\u1ecdi t\u1ea7ng l\u1edbp, Luther h\u1ecfa thi\u00eau s\u1eafc ch\u1ec9 c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c l\u1ec1 lu\u1eadt gi\u00e1o h\u1ed9i, c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh, v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ghi ch\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u1ee7ng h\u1ed9 quy\u1ec1n l\u1ef1c gi\u00e1o ho\u00e0ng. \u201cK\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3, b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1ed1t c\u00e1c s\u00e1ch c\u1ee7a t\u00f4i,\u201d \u00f4ng n\u00f3i, \u201cl\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i c\u00f4ng cu\u1ed9c c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd trong t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, v\u00e0 h\u1ee7y ho\u1ea1i linh h\u1ed3n h\u1ecd; v\u00ec l\u00fd do n\u00e0y, t\u00f4i h\u1ecfa thi\u00eau c\u00e1c s\u00e1ch c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p tr\u1ea3. M\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh nghi\u00eam tr\u1ecdng v\u1eeba b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Cho \u0111\u1ebfn nay, t\u00f4i v\u1eabn \u0111\u00e3 ch\u1ec9 \u0111\u00f9a b\u1ee1n v\u1edbi gi\u00e1o ho\u00e0ng m\u00e0 th\u00f4i. T\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y trong danh \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi; n\u00f3 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n t\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u00f4i, v\u00e0 b\u1edfi quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a Ng\u00e0i.\u201d\u2014D\u2019Aubigne, quy\u1ec3n 6, ch\u01b0\u01a1ng 10. {GC 142.2}<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ch\u1ec9 tr\u00edch c\u1ee7a c\u00e1c k\u1ebb th\u00f9 \u00f4ng, l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 ch\u1ebf nh\u1ea1o \u00f4ng v\u1ec1 s\u1ef1 y\u1ebfu \u1edbt c\u1ee7a c\u00f4ng cu\u1ed9c \u00f4ng, Luther \u0111\u00e3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i: \u201cAi bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi c\u00f3 kh\u00f4ng l\u1ef1a ch\u1ecdn v\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi t\u00f4i, v\u00e0 li\u1ec7u h\u1ecd c\u00f3 kh\u00f4ng n\u00ean lo s\u1ee3 r\u1eb1ng, b\u1eb1ng vi\u1ec7c khinh mi\u1ec7t t\u00f4i, h\u1ecd \u0111ang khinh mi\u1ec7t lu\u00f4n ch\u00ednh \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi? M\u00f4-se \u0111\u00e3 \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c khi r\u1eddi kh\u1ecfi Ai C\u1eadp; \u00ca-li-gia \u0111\u00e3 \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c trong tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ee7a vua A-h\u00e1p; \u00ca-sai \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c \u1edf Gi\u00ea-ru-sa-lem; \u00ca-x\u00ea-chi-\u00ean \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c \u1edf Ba-by-lon\u2026 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ch\u01b0a bao gi\u1edd ch\u1ecdn d\u00f9 th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5 th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea9m hay b\u1ea5t c\u1ee9 nh\u00e2n v\u1eadt l\u1edbn lao n\u00e0o kh\u00e1c l\u00e0m m\u1ed9t nh\u00e0 ti\u00ean tri; m\u00e0 th\u01b0\u1eddng th\u00ec Ng\u00e0i ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5p k\u00e9m v\u00e0 b\u1ecb khinh mi\u1ec7t, m\u1ed9t l\u1ea7n th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n l\u00e0 anh ch\u0103n c\u1eebu A-m\u1ed1t. Trong m\u1ecdi th\u1eddi \u0111\u1ea1i, c\u00e1c th\u00e1nh \u0111\u1ed3 \u0111\u00e3 lu\u00f4n ph\u1ea3i l\u00ean \u00e1n nh\u1eefng k\u1ebb l\u1edbn, c\u00e1c vua, c\u00e1c l\u00e3nh ch\u00faa, c\u00e1c th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u00e1i, b\u1ea5t ch\u1ea5p nguy hi\u1ec3m \u0111\u1ebfn t\u00ednh m\u1ea1ng m\u00ecnh\u2026 T\u00f4i kh\u00f4ng n\u00f3i r\u1eb1ng t\u00f4i l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 ti\u00ean tri; nh\u01b0ng t\u00f4i n\u00f3i r\u1eb1ng h\u1ecd n\u00ean lo s\u1ee3 ch\u00ednh v\u00ec t\u00f4i \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c c\u00f2n h\u1ecd th\u00ec \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o. T\u00f4i ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, r\u1eb1ng l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u1edf c\u00f9ng t\u00f4i, v\u00e0 r\u1eb1ng n\u00f3 kh\u00f4ng \u1edf c\u00f9ng h\u1ecd.\u201d\u2014D\u2019Aubigne, quy\u1ec3n 6, ch\u01b0\u01a1ng 10. {GC 142.3}<\/p>\n<p>D\u00f9 v\u1eady, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh d\u1eef d\u1ed9i v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh m\u00e0 Luther \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u00e2n r\u1ebd d\u1ee9t \u0111i\u1ec3m kh\u1ecfi gi\u00e1o h\u1ed9i. Ch\u00ednh v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u1eddi gian n\u00e0y \u00f4ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft: \u201cM\u1ed7i ng\u00e0y t\u00f4i c\u00e0ng c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u00f3 kh\u0103n bi\u1ebft bao \u0111\u1ec3 g\u1ea1t b\u1ecf nh\u1eefng \u0111\u1eafn \u0111o m\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ea5m nhu\u1ea7n t\u1eeb th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u. \u00d4i, n\u00f3 \u0111\u00e3 g\u00e2y cho t\u00f4i \u0111au \u0111\u1edbn nhi\u1ec1u bi\u1ebft bao, d\u00f9 t\u00f4i c\u00f3 Kinh Th\u01b0 \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n minh vi\u1ec7c \u1ea5y v\u1edbi ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n r\u1eb1ng t\u00f4i h\u00e3y d\u00e1m \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c \u0111\u1ee9ng l\u00ean ch\u1ed1ng l\u1ea1i gi\u00e1o ho\u00e0ng, v\u00e0 b\u00eau \u00f4ng ta ra l\u00e0 k\u1ebb anti-Christ! C\u00f3 gi\u00e0y v\u00f2 n\u00e0o m\u00e0 tr\u00e1i tim t\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu! Bi\u1ebft bao l\u1ea7n t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng t\u1ef1 h\u1ecfi m\u00ecnh v\u1edbi n\u1ed7i cay \u0111\u1eafng c\u00e1i c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u00e3 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u1edf tr\u00ean m\u00f4i nh\u1eefng k\u1ebb theo gi\u00e1o ho\u00e0ng: \u2018Ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 kh\u00f4n ngoan ch\u0103ng? M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u sai l\u1ea7m ch\u1eafc? S\u1ebd ra sao n\u1ebfu, r\u1ed1t cu\u1ed9c, ch\u00ednh ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi l\u00e0 k\u1ebb sai, v\u00e0 l\u00e0 k\u1ebb \u0111ang l\u00f4i k\u00e9o v\u00e0o sai l\u1ea1c c\u1ee7a m\u00ecnh bi\u1ebft bao nhi\u00eau linh h\u1ed3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ecda v\u0129nh vi\u1ec5n?\u2019 T\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ea5u tranh v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 v\u1edbi Satan nh\u01b0 th\u1ebf, cho \u0111\u1ebfn khi \u0110\u1ea5ng Christ, b\u1eb1ng ch\u00ednh l\u1eddi b\u1ea5t kh\u1ea3 sai l\u1ea7m c\u1ee7a Ng\u00e0i, c\u1ee7ng c\u1ed1 tr\u00e1i tim t\u00f4i ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng nghi ng\u1edd \u1ea5y.\u201d\u2014Martyn, trang 372, 373. {GC 143.1}<\/p>\n<p>Gi\u00e1o ho\u00e0ng \u0111\u00e3 \u0111e d\u1ecda Luther v\u1edbi s\u1ef1 tuy\u1ec7t th\u00f4ng n\u1ebfu \u00f4ng kh\u00f4ng b\u1ed9i l\u00fd, v\u00e0 l\u1eddi \u0111e d\u1ecda \u1ea5y gi\u1edd \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n. M\u1ed9t s\u1eafc ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u00e0nh, tuy\u00ean b\u1ed1 s\u1ef1 chia ly d\u1ee9t \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh kh\u1ecfi Gi\u00e1o h\u1ed9i La M\u00e3, b\u00e0i x\u00edch \u00f4ng l\u00e0 k\u1ebb b\u1ecb nguy\u1ec1n r\u1ee7a b\u1edfi Thi\u00ean \u0110\u01b0\u1eddng, v\u00e0 bao g\u1ed3m trong c\u00f9ng b\u1ea3n \u00e1n \u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng. Cu\u1ed9c \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ed9t c\u00e1ch to\u00e0n di\u1ec7n. {GC 143.2}<\/p>\n<p>S\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i l\u00e0 ph\u1ea7n c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd. \u0110\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00e2n l\u00fd c\u1ea5p ti\u1ebfn trong nh\u1eefng ng\u00e0y c\u1ee7a Luther,\u2014m\u1ed9t ch\u00e2n l\u00fd v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng; ng\u00e0y nay c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00e2n l\u00fd c\u1ea5p ti\u1ebfn cho h\u1ed9i th\u00e1nh. \u0110\u1ea5ng th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ecdi s\u1ef1 theo s\u1ef1 d\u00e0n x\u1ebfp c\u1ee7a \u00fd mu\u1ed1n Ng\u00e0i \u0111\u00e3 h\u00e0i l\u00f2ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t con ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi nh\u1eefng ho\u00e0n c\u1ea3nh kh\u00e1c nhau v\u00e0 giao ph\u00f3 cho h\u1ecd nh\u1eefng nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u1eb7c th\u00f9 v\u1edbi th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u00e0 h\u1ecd \u0111ang s\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t trong. N\u1ebfu h\u1ecd tr\u00e2n tr\u1ecdng \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho h\u1ecd, nh\u1eefng t\u1ea7m nh\u00ecn r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ra tr\u01b0\u1edbc h\u1ecd. Nh\u01b0ng ng\u00e0y nay ch\u00e2n l\u00fd ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 \u0111\u00f4ng mong c\u1ea7u h\u01a1n g\u00ec so v\u1edbi ch\u00ednh n\u00f3 b\u1edfi nh\u1eefng k\u1ebb theo gi\u00e1o ho\u00e0ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i l\u1ea1i Luther. V\u1eabn c\u00f3 c\u00f9ng m\u1ed9t xu h\u01b0\u1edbng ch\u1ea5p nh\u1eadn c\u00e1c th\u1ee9 thuy\u1ebft v\u00e0 c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi thay v\u00ec l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi h\u1ec7t nh\u01b0 \u1edf c\u00e1c th\u1eddi \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y ch\u00e2n l\u00fd cho th\u1eddi \u0111\u1ea1i n\u00e0y kh\u00f4ng n\u00ean mong \u0111\u1ee3i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn n\u1ed3ng h\u1eadu g\u00ec h\u01a1n so v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ea3i ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Cu\u1ed9c \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn gi\u1eefa ch\u00e2n l\u00fd v\u00e0 sai l\u1ea1c, gi\u1eefa \u0110\u1ea5ng Christ v\u00e0 Satan, s\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng gia t\u0103ng v\u1ec1 \u0111\u1ed9 gay g\u1eaft cho \u0111\u1ebfn t\u1eadn khi l\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y kh\u00e9p l\u1ea1i. {GC 143.3}<\/p>\n<p>Jesus \u0111\u00e3 ph\u00e1n v\u1edbi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ed3 Ng\u00e0i: \u201cN\u1ebfu c\u00e1c con thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf gian, th\u1ebf gian h\u1eb3n y\u00eau m\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ee7a n\u00f3: nh\u01b0ng v\u00ec c\u00e1c con kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf gian, m\u00e0 Ta \u0111\u00e3 ch\u1ecdn c\u00e1c con ra kh\u1ecfi th\u1ebf gian, v\u00ec \u0111i\u1ec1u n\u00e0y th\u1ebf gian gh\u00e9t c\u00e1c con. H\u00e3y nh\u1edb l\u1eddi m\u00e0 Ta \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c con, \u00d0\u1ea7y t\u1edb kh\u00f4ng l\u1edbn h\u01a1n Ch\u1ee7 m\u00ecnh. N\u1ebfu h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1eaft b\u1edb Ta, h\u1ecd c\u0169ng s\u1ebd b\u1eaft b\u1edb c\u00e1c con th\u00f4i. N\u1ebfu h\u1ecd v\u00e2ng gi\u1eef l\u1eddi c\u1ee7a Ta, c\u1ee7a c\u00e1c con h\u1ecd c\u0169ng s\u1ebd v\u00e2ng gi\u1eef.\u201d Gi\u0103ng 15:19, 20. V\u00e0 m\u1eb7t kh\u00e1c, Ch\u00faa ch\u00fang ta \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u00f5 r\u00e0ng: \u201cKh\u1ed1n cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, khi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i t\u1ed1t v\u1ec1 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, v\u00ec theo nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e2y m\u00e0 t\u1ed5 ph\u1ee5 c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi b\u1ecdn ti\u00ean tri gi\u1ea3.\u201d Lu-ca 6:26. C\u00e1i linh c\u1ee7a th\u1ebf gian ng\u00e0y nay kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi linh c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ h\u01a1n g\u00ec so v\u1edbi nh\u1eefng th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 nh\u1eefng ai rao gi\u1ea3ng l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi trong s\u1ef1 tinh khi\u1ebft c\u1ee7a n\u00f3 ng\u00e0y nay s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn v\u1edbi s\u1ef1 n\u1ed3ng h\u1eadu ch\u1eb3ng h\u01a1n g\u00ec c\u00e1i th\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e2u. C\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i ch\u00e2n l\u00fd c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i, s\u1ef1 th\u00f9 \u0111\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 \u00edt c\u00f4ng khai h\u01a1n v\u00ec n\u00f3 tinh vi h\u01a1n; nh\u01b0ng c\u00f9ng c\u00e1i s\u1ef1 \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng \u1ea5y s\u1ebd v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i v\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u l\u1ed9 cho \u0111\u1ebfn t\u1eadn c\u00f9ng c\u1ee7a th\u1eddi gian. {GC 144.1}<\/p>\n<div class=\"previous\">\n<a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c6\/\"><\/p>\n<div class=\"flex\">\n<svg class=\"reader-arrow h-100 ma0 pa0\" width=\"24\" height=\"24\" viewbox=\"0 0 24 24\" version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path transform=\"rotate(180, 12, 12)\" stroke=\"none\" stroke-width=\"0\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-miterlimit=\"10\" fill=\"#888888\" d=\"M 9.07,17.44 L 14.4,12.1 14.4,12.1 C 14.6,11.91 14.6,11.59 14.4,11.4 L 9.09,6.08 9.09,6.08 C 8.7,5.7 8.7,5.08 9.09,4.69 L 9.09,4.69 9.09,4.69 C 9.47,4.31 10.09,4.31 10.47,4.69 L 16.85,11.07 16.85,11.07 C 17.24,11.46 17.24,12.09 16.85,12.49 L 10.49,18.85 10.49,18.85 C 10.09,19.24 9.46,19.24 9.07,18.85 L 9.07,18.85 9.07,18.85 C 8.68,18.46 8.68,17.83 9.07,17.44 Z M 9.07,17.44\"><\/path><\/svg>\n<\/div>\n<p><\/a>\n<\/div>\n<div class=\"next\">\n<a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c8\/\"><\/p>\n<div class=\"flex\">\n<svg class=\"reader-arrow\" width=\"24\" height=\"24\" viewbox=\"0 0 24 24\" version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path transform=\"rotate(0, 12, 12)\" stroke=\"none\" stroke-width=\"0\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-miterlimit=\"10\" fill=\"#888888\" d=\"M 9.07,17.44 L 14.4,12.1 14.4,12.1 C 14.6,11.91 14.6,11.59 14.4,11.4 L 9.09,6.08 9.09,6.08 C 8.7,5.7 8.7,5.08 9.09,4.69 L 9.09,4.69 9.09,4.69 C 9.47,4.31 10.09,4.31 10.47,4.69 L 16.85,11.07 16.85,11.07 C 17.24,11.46 17.24,12.09 16.85,12.49 L 10.49,18.85 10.49,18.85 C 10.09,19.24 9.46,19.24 9.07,18.85 L 9.07,18.85 9.07,18.85 C 8.68,18.46 8.68,17.83 9.07,17.44 Z M 9.07,17.44\"><\/path><\/svg>\n<\/div>\n<p><\/a>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome The Great Controversy 1911 Page Introduction 5 Chapter 1\u2014The Destruction of Jerusalem 17 Chapter 2\u2014Persecution in the First Centuries 39 Chapter 3\u2014An Era of Spiritual Darkness 39 Chapter 4\u2014The Waldenses 49 Chapter 5\u2014John Wycliffe 79 Chapter 6\u2014Huss and Jerome 97 Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome 120 Chapter 8\u2014Luther Before the&#8230;<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":17446,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/full-width.php","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"class_list":["post-17501","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Chapter 7\u2014Luther&#039;s Separation From Rome - Majority Text Bible<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Chapter 7\u2014Luther&#039;s Separation From Rome - Majority Text Bible\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome The Great Controversy 1911 Page Introduction 5 Chapter 1\u2014The Destruction of Jerusalem 17 Chapter 2\u2014Persecution in the First Centuries 39 Chapter 3\u2014An Era of Spiritual Darkness 39 Chapter 4\u2014The Waldenses 49 Chapter 5\u2014John Wycliffe 79 Chapter 6\u2014Huss and Jerome 97 Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome 120 Chapter 8\u2014Luther Before the...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Majority Text Bible\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-10-28T08:01:21+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"45 ph\u00fat\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/\",\"url\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/\",\"name\":\"Chapter 7\u2014Luther's Separation From Rome - Majority Text Bible\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/mtb.online\/ar\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-08-20T10:16:48+00:00\",\"dateModified\":\"2023-10-28T08:01:21+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"http:\/\/mtb.online\/ar\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Spirit of Prophecy\",\"item\":\"https:\/\/mtb.online\/ja\/spirit-of-prophecy\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"The Great Controversy 1911\",\"item\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/mtb.online\/ar\/#website\",\"url\":\"http:\/\/mtb.online\/ar\/\",\"name\":\"Majority Text Bible\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"http:\/\/mtb.online\/ar\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/mtb.online\/ar\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"http:\/\/mtb.online\/ar\/#organization\",\"name\":\"Majority Text Bible\",\"url\":\"http:\/\/mtb.online\/ar\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"http:\/\/mtb.online\/ar\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png\",\"width\":888,\"height\":669,\"caption\":\"Majority Text Bible\"},\"image\":{\"@id\":\"http:\/\/mtb.online\/ar\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Chapter 7\u2014Luther's Separation From Rome - Majority Text Bible","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"Chapter 7\u2014Luther's Separation From Rome - Majority Text Bible","og_description":"Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome The Great Controversy 1911 Page Introduction 5 Chapter 1\u2014The Destruction of Jerusalem 17 Chapter 2\u2014Persecution in the First Centuries 39 Chapter 3\u2014An Era of Spiritual Darkness 39 Chapter 4\u2014The Waldenses 49 Chapter 5\u2014John Wycliffe 79 Chapter 6\u2014Huss and Jerome 97 Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome 120 Chapter 8\u2014Luther Before the...","og_url":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/","og_site_name":"Majority Text Bible","article_modified_time":"2023-10-28T08:01:21+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc":"45 ph\u00fat"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/","url":"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/","name":"Chapter 7\u2014Luther's Separation From Rome - Majority Text Bible","isPartOf":{"@id":"http:\/\/mtb.online\/ar\/#website"},"datePublished":"2023-08-20T10:16:48+00:00","dateModified":"2023-10-28T08:01:21+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"http:\/\/mtb.online\/ar\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Spirit of Prophecy","item":"https:\/\/mtb.online\/ja\/spirit-of-prophecy\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"The Great Controversy 1911","item":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome"}]},{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/mtb.online\/ar\/#website","url":"http:\/\/mtb.online\/ar\/","name":"Kinh Th\u00e1nh \u0110a S\u1ed1","description":"","publisher":{"@id":"http:\/\/mtb.online\/ar\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/mtb.online\/ar\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"vi"},{"@type":"Organization","@id":"http:\/\/mtb.online\/ar\/#organization","name":"Kinh Th\u00e1nh \u0110a S\u1ed1","url":"http:\/\/mtb.online\/ar\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"http:\/\/mtb.online\/ar\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png","contentUrl":"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png","width":888,"height":669,"caption":"Majority Text Bible"},"image":{"@id":"http:\/\/mtb.online\/ar\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17501","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17501"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17501\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17893,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17501\/revisions\/17893"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}