{"id":17494,"date":"2023-08-20T16:38:07","date_gmt":"2023-08-20T09:38:07","guid":{"rendered":"https:\/\/hangtotgiare.com\/?page_id=17494"},"modified":"2024-02-16T22:46:10","modified_gmt":"2024-02-16T15:46:10","slug":"c4","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/","title":{"rendered":"Ch\u01b0\u01a1ng 4\u2014Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Waldenses"},"content":{"rendered":"<div class=\"dropdown\">\n<p><button onclick=\"myFunction()\" class=\"dropbtn\"><strong><span style=\"color: #800080;\">Ch\u01b0\u01a1ng 4\u2014Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Waldenses<\/span><\/strong><\/button><\/p>\n<div id=\"myDropdown\" class=\"dropdown-content\">\n<table>\n<tbody>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/\">Cu\u1ed9c \u0110\u1ea1i Chi\u1ebfn 1911<\/a><\/td>\n<td style=\"width:1%!important\">Trang<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/intro\/\">Gi\u1edbi thi\u1ec7u<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">5<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c1\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 1\u2014S\u1ef1 h\u1ee7y ph\u00e1 Gi\u00ea-ru-sa-lem<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">17<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c2\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 2\u2014S\u1ef1 b\u1eaft b\u1edb trong nh\u1eefng th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u1ea7u<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">39<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c3\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 3\u2014M\u1ed9t k\u1ef7 nguy\u00ean b\u00f3ng t\u1ed1i thu\u1ed9c linh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">39<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 4\u2014Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Waldenses<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">49<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c5\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 5\u2014John Wycliffe<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">79<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c6\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 6\u2014Huss v\u00e0 Jerome<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">97<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c7\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 7\u2014S\u1ef1 ly khai c\u1ee7a Luther kh\u1ecfi Rome<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">120<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c8\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 8\u2014Luther tr\u01b0\u1edbc H\u1ed9i Ngh\u1ecb<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">145<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c9\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 9\u2014Nh\u00e0 C\u1ea3i Ch\u00e1nh Th\u1ee5y S\u0129<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">171<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c10\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 10\u2014Ti\u1ebfn \u0111\u1ed9 C\u1ea3i Ch\u00e1nh \u1edf \u0110\u1ee9c<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">185<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c11\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 11\u2014S\u1ef1 Ph\u1ea3n Kh\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c L\u00e3nh Ch\u00faa<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">197<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c12\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 12\u2014Cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh Ph\u00e1p<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">211<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c13\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 13\u2014H\u00e0 Lan v\u00e0 Scandinavia<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">237<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c14\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 14\u2014Nh\u1eefng nh\u00e0 c\u1ea3i ch\u00e1nh Anh v\u1ec1 sau<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">245<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c15\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 15\u2014Kinh Th\u00e1nh v\u00e0 cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng Ph\u00e1p<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">265<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c16\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 16\u2014Nh\u1eefng cha \u00f4ng h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">289<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c17\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 17\u2014Ti\u1ec1n b\u00e1o c\u1ee7a bu\u1ed5i ban mai<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">299<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c18\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 18\u2014M\u1ed9t nh\u00e0 c\u1ea3i ch\u00e1nh M\u1ef9<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">317<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c19\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 19\u2014\u00c1nh s\u00e1ng qua b\u00f3ng t\u1ed1i<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">343<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c20\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 20\u2014M\u1ed9t cu\u1ed9c b\u1eebng t\u1ec9nh t\u00f4n gi\u00e1o v\u0129 \u0111\u1ea1i<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">355<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c21\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 21\u2014M\u1ed9t l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o b\u1ecb ch\u1ed1i b\u1ecf<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">375<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c22\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 22\u2014C\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">391<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c23\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 23\u2014\u0110\u1ec1n Th\u00e1nh l\u00e0 g\u00ec?<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">409<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c24\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 24\u2014Trong N\u01a1i Ch\u00ed Th\u00e1nh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">423<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c25\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 25\u2014Lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi l\u00e0 b\u1ea5t bi\u1ebfn<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">433<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c26\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 26\u2014M\u1ed9t c\u00f4ng t\u00e1c c\u1ea3i ch\u00e1nh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">451<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c27\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 27\u2014C\u00e1c cu\u1ed9c ch\u1ea5n h\u01b0ng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">461<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c28\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 28\u2014\u0110\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed cu\u1ed9c \u0111\u1eddi<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">479<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c29\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 29\u2014Ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e1i \u00e1c<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">492<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c30\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 30\u2014S\u1ef1 th\u00f9 ngh\u1ecbch gi\u1eefa lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 Satan<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">505<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c31\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 31\u2014T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c \u00e1c linh<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">511<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c32\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 32\u2014L\u01b0\u1edbi b\u1eaby c\u1ee7a Satan<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">518<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c33\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 33\u2014V\u1ed1 l\u1eeba v\u0129 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">531<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c34\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 34\u2014Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi ch\u00fang ta kh\u00f4ng?<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">551<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c35\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 35\u2014T\u1ef1 do l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m b\u1ecb \u0111e d\u1ecda<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">563<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c36\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 36\u2014Cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t g\u1ea7n k\u1ec1<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">582<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c37\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 37\u2014Kinh Th\u00e1nh: m\u1ed9t b\u1ea3o h\u1ed9<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">593<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c38\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 38\u2014C\u1ea3nh b\u00e1o cu\u1ed1i c\u00f9ng<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">603<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c39\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 39\u2014Th\u1eddi k\u1ef3 ng\u1eb7t ngh\u00e8o<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">613<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c40\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 40\u2014D\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i c\u1ee9u<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">635<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c41\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 41\u2014S\u1ef1 hoang t\u00e0n c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">653<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c42\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 42\u2014Cu\u1ed9c chi\u1ebfn k\u1ebft th\u00fac<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">662<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<tr><strong><\/p>\n<td style=\"width:99%!important;text-align:left\"><a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/appendix\/\">Ph\u1ee5 l\u1ee5c<\/a><\/td>\n<td class=\"bookmenu\">679<\/td>\n<p><\/strong><\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Gi\u1eefa b\u00f3ng t\u1ed1i \u0111\u00e3 ng\u1ef1 tr\u00ean \u0111\u1ea5t trong th\u1eddi gian d\u00e0i \u0111\u1ed9c t\u00f4n c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng, \u00e1nh s\u00e1ng ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecb d\u1eadp t\u1eaft ho\u00e0n to\u00e0n. Trong m\u1ecdi th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng nh\u00e2n ch\u1ee9ng cho \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi\u2014nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00e2n qu\u00fd \u0111\u1ee9c tin n\u01a1i \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 \u0111\u1ea5ng trung b\u1ea3o duy nh\u1ea5t gi\u1eefa \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi Kinh Th\u00e1nh l\u00e0 lu\u1eadt l\u1ec7 duy nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u00f4n th\u00e1nh ng\u00e0y Sa-b\u00e1t th\u1ef1c th\u1ee5. Th\u1ebf gi\u1edbi n\u1ee3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y bi\u1ebft bao nhi\u00eau, h\u1eadu th\u1ebf s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u1ecd b\u1ecb d\u00e1n nh\u00e3n l\u00e0 b\u1ecdn d\u1ecb gi\u00e1o, \u0111\u1ed9ng c\u01a1 c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb b\u00e0i x\u00edch, nh\u00e2n ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb b\u00f4i nh\u1ecd, c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb \u0111\u00e0n \u00e1p, xuy\u00ean t\u1ea1c, ho\u1eb7c c\u1eaft x\u00e9n. V\u1eady m\u00e0 h\u1ecd v\u1eabn \u0111\u1ee9ng v\u1eefng, v\u00e0 t\u1eeb th\u1eddi \u0111\u1ea1i sang th\u1eddi \u0111\u1ea1i v\u1eabn gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u1ee9c tin m\u00ecnh trong s\u1ef1 tinh khi\u1ebft c\u1ee7a n\u00f3, nh\u01b0 m\u1ed9t di s\u1ea3n thi\u00eang li\u00eang cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 mai sau. {GC 61.1}<\/p>\n<p>L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a d\u00e2n s\u1ef1 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi trong c\u00e1i th\u1eddi k\u1ef3 t\u0103m t\u1ed1i \u0111\u00e3 theo g\u00f3t s\u1ef1 \u0111\u1ed9c t\u00f4n c\u1ee7a Rome \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p l\u1ea1i tr\u00ean thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng h\u1ecd c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt ch\u1ed7 trong c\u00e1c ghi ch\u00e9p c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. \u00cdt \u1ecfi thay nh\u1eefng d\u1ea5u v\u1ebft v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y, ngo\u1ea1i tr\u1eeb trong nh\u1eefng c\u00e1o bu\u1ed9c c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ee9c h\u1ea1i h\u1ecd. Ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a Rome l\u00e0 x\u00f3a s\u1ea1ch m\u1ecdi d\u1ea5u v\u1ebft b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng quan \u0111i\u1ec3m v\u1edbi c\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd ho\u1eb7c s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a m\u00ecnh. M\u1ecdi th\u1ee9 d\u1ecb gi\u00e1o, d\u00f9 l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi hay v\u0103n b\u1ea3n, n\u00f3 \u0111\u1ec1u t\u00ecm c\u00e1ch h\u1ee7y di\u1ec7t. Nh\u1eefng di\u1ec5n \u0111\u1ea1t c\u1ee7a s\u1ef1 ng\u1edd ho\u1eb7c, hay nh\u1eefng ch\u1ea5t v\u1ea5n v\u1ec1 th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a c\u00e1c gi\u00e1o \u0111i\u1ec1u gi\u00e1o ho\u00e0ng, l\u00e0 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a gi\u00e0u hay ngh\u00e8o, cao hay th\u1ea5p. Rome c\u0169ng n\u1ed7 l\u1ef1c ph\u00e1 h\u1ee7y m\u1ecdi h\u1ed3 s\u01a1 v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e0n \u00e1c c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh ki\u1ebfn. C\u00e1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f4ng gi\u00e1o \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 ghi ch\u00e9p c\u00f3 ch\u1ee9a nh\u1eefng h\u1ed3 s\u01a1 nh\u01b0 v\u1eady ph\u1ea3i b\u1ecb ph\u00f3 v\u00e0o l\u1eeda. Tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ph\u00e1t minh c\u1ee7a m\u00e1y in, s\u00e1ch c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t \u00edt, v\u00e0 \u1edf d\u1ea1ng kh\u00f4ng thu\u1eadn l\u1ee3i cho vi\u1ec7c b\u1ea3o qu\u1ea3n; do \u0111\u00f3 c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n b\u1ecdn La M\u00e3 gi\u00e1o th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a ch\u00fang. {GC 61.2}<\/p>\n<p>Ch\u1eb3ng c\u00f3 h\u1ed9i th\u00e1nh n\u00e0o trong gi\u1edbi h\u1ea1n quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a b\u1ecdn La M\u00e3 gi\u00e1o l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 y\u00ean trong vi\u1ec7c t\u1eadn h\u01b0\u1edfng quy\u1ec1n t\u1ef1 do l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m. Ngay khi t\u00f2a th\u00e1nh gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n l\u1ef1c, n\u00f3 \u0111\u00e3 v\u01b0\u01a1n c\u00e1nh tay m\u00ecnh ra \u0111\u1ec3 nghi\u1ec1n n\u00e1t t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai t\u1eeb ch\u1ed1i s\u1ef1 chi ph\u1ed1i c\u1ee7a n\u00f3, v\u00e0 t\u1eebng c\u00e1i m\u1ed9t n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau, c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh khu\u1ea5t ph\u1ee5c s\u1ef1 th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a n\u00f3. {GC 62.1}<\/p>\n<p>\u1ede Anh, C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o nguy\u00ean th\u1ee7y \u0111\u00e3 b\u00e9n r\u1ec5 t\u1eeb r\u1ea5t s\u1edbm. Tin L\u00e0nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp nh\u1eadn b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi Anh trong nh\u1eefng th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u1ea7u ti\u00ean sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecb tha h\u00f3a b\u1edfi s\u1ef1 b\u1ed9i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a La M\u00e3 gi\u00e1o. S\u1ef1 b\u1eaft b\u1edb t\u1eeb c\u00e1c ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ngo\u1ea1i gi\u00e1o, th\u1ee9 \u0111\u00e3 v\u01b0\u01a1n \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u1eefng b\u1edd bi\u1ec3n xa x\u00f4i n\u00e0y, \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u00f3n qu\u00e0 duy nh\u1ea5t m\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh ban \u0111\u1ea7u \u1edf Anh nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb Rome. Nhi\u1ec1u C\u01a1 \u0111\u1ed1c nh\u00e2n, ch\u1ea1y tr\u1ed1n kh\u1ecfi s\u1ef1 b\u1eaft b\u1edb \u1edf Anh, \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u \u1edf Scotland; t\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c mang \u0111\u1ebfn Ireland, v\u00e0 \u1edf t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c qu\u1ed1c gia n\u00e0y n\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn v\u1edbi s\u1ef1 m\u1eebng vui. {GC 62.2}<\/p>\n<p>Khi ng\u01b0\u1eddi Saxon x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c Anh, ngo\u1ea1i \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t. Nh\u1eefng k\u1ebb chinh ph\u1ee5c khinh mi\u1ec7t vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1eabn b\u1edfi c\u00e1c n\u00f4 l\u1ec7 m\u00ecnh, v\u00e0 c\u00e1c C\u01a1 \u0111\u1ed1c nh\u00e2n \u0111\u00e3 bu\u1ed9c ph\u1ea3i r\u00fat lui v\u00e0o v\u00f9ng n\u00fai v\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng hoang hoang d\u00e3. Tuy nhi\u00ean \u00e1nh s\u00e1ng, b\u1ecb che gi\u1ea5u trong m\u1ed9t th\u1eddi gian, v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c ch\u00e1y. \u1ede Scotland, m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 sau, n\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1ecfa s\u00e1ng ra v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 r\u1ef1c r\u1ee1 \u0111\u00e3 v\u01b0\u01a1n \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t xa x\u00f4i. T\u1eeb Ireland, Columba ngoan \u0111\u1ea1o v\u00e0 c\u00e1c c\u1ed9ng s\u1ef1 c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0, khi \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p v\u1ec1 h\u1ecd c\u00e1c t\u00edn \u0111\u1ed3 t\u1ea3n m\u00e1c tr\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea3o Iona c\u00f4 \u0111\u01a1n, \u0111\u00e3 l\u1eadp n\u01a1i n\u00e0y th\u00e0nh trung t\u00e2m c\u00f4ng t\u00e1c truy\u1ec1n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd. Trong nh\u1eefng nh\u00e0 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tu\u00e2n gi\u1eef ng\u00e0y Sa-b\u00e1t c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh, v\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady ch\u00e2n l\u00fd n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u00e0o d\u00e2n ch\u00fang. M\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp t\u1ea1i Iona, t\u1eeb \u1ea5y c\u00e1c nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o \u0111\u00e3 \u0111i ra, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Scotland v\u00e0 Anh, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea3 \u0110\u1ee9c, Th\u1ee5y S\u0129 v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 \u00dd. {GC 62.3}<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng Rome \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edbng m\u1eaft m\u00ecnh \u0111\u1ebfn Anh, v\u00e0 quy\u1ebft t\u00e2m \u0111em n\u00f3 xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u1ed9c t\u00f4n c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 s\u00e1u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n gi\u00e1o c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u1ea3i \u0111\u1ea1o nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Saxon ngo\u1ea1i \u0111\u1ea1o. Ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp \u0111\u00f3n v\u1edbi s\u1ef1 \u01b0u \u00e1i b\u1edfi b\u1ecdn m\u1ecdi r\u1ee3 ng\u1ea1o m\u1ea1n, v\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e3 x\u00fai gi\u1ee5c h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi tuy\u00ean x\u01b0ng \u0111\u1ee9c tin La M\u00e3. Khi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u00e3 ti\u1ebfn tri\u1ec3n, c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o v\u00e0 \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u00e3 g\u1eb7p ph\u1ea3i nh\u1eefng C\u01a1 \u0111\u1ed1c nh\u00e2n nguy\u00ean th\u1ee7y. M\u1ed9t s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n n\u1ed5i b\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01a1i b\u00e0y. Nh\u00f3m th\u1ee9 hai th\u00ec gi\u1ea3n \u0111\u01a1n, khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0111\u00fang Kinh Th\u00e1nh v\u1ec1 ph\u1ea9m c\u00e1ch, gi\u00e1o l\u00fd v\u00e0 h\u00e0nh x\u1eed, trong khi nh\u00f3m th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u00ec th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan, h\u00e0o nho\u00e1ng v\u00e0 ngu ng\u1ea1o c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng. T\u00ean s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a Rome y\u00eau c\u1ea7u r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh C\u01a1 \u0110\u1ed1c n\u00e0y ph\u1ea3i th\u1eeba nh\u1eadn s\u1ef1 \u0111\u1ed9c t\u00f4n c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng t\u1ed1i cao. Ng\u01b0\u1eddi Anh nhu m\u00ec \u0111\u00e1p l\u1ea1i r\u1eb1ng h\u1ecd mong mu\u1ed1n y\u00eau th\u01b0\u01a1ng t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng gi\u00e1o ho\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ed9c t\u00f4n trong h\u1ed9i th\u00e1nh, v\u00e0 h\u1ecd ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00e0nh cho \u00f4ng ta s\u1ef1 thu\u1eadn ph\u1ee5c d\u00e0nh cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi theo \u0110\u1ea5ng Christ. Nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111o\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 trung th\u00e0nh c\u1ee7a h\u1ecd v\u1edbi Rome; nh\u01b0ng nh\u1eefng C\u01a1 \u0111\u1ed1c nh\u00e2n khi\u00eam t\u1ed1n n\u00e0y, kinh ng\u1ea1c tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ng\u1ea1o m\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y t\u1ecf b\u1edfi c\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3, \u0111\u00e3 ki\u00ean \u0111\u1ecbnh tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng h\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft Gi\u00e1o Ch\u1ee7 n\u00e0o kh\u00e1c ngo\u00e0i \u0110\u1ea5ng Christ c\u1ea3. Gi\u1edd th\u00ec c\u00e1i linh th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a t\u00f2a th\u00e1nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01a1i b\u00e0y. T\u00ean l\u00e3nh \u0111\u1ea1o La M\u00e3 gi\u00e1o \u0111\u00e3 n\u00f3i: \u201cN\u1ebfu ch\u00fang m\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ecbu ti\u1ebfp nh\u1eadn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi anh em \u0111em \u0111\u1ebfn ch\u00fang m\u00e0y h\u00f2a b\u00ecnh, ch\u00fang m\u00e0y s\u1ebd ph\u1ea3i ti\u1ebfp nh\u1eadn nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ecbch s\u1ebd \u0111em \u0111\u1ebfn ch\u00fang m\u00e0y chi\u1ebfn tranh. N\u1ebfu ch\u00fang m\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ecbu hi\u1ec7p l\u1ea1i v\u1edbi b\u1ecdn tao trong vi\u1ec7c b\u00e0y t\u1ecf cho ng\u01b0\u1eddi Saxon con \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ef1 s\u1ed1ng, ch\u00fang m\u00e0y s\u1ebd ph\u1ea3i nh\u1eadn t\u1eeb h\u1ecd \u0111\u00f2n \u0111\u00e1nh c\u1ee7a ch\u1ebft ch\u00f3c.\u201d\u2014J. H. Merle D\u2019Aubigne, L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a cu\u1ed9c C\u1ea3i c\u00e1ch c\u1ee7a Th\u1ebf k\u1ef7 XVI, b. 17, ch. 2. \u0110\u00e2y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi \u0111e d\u1ecda su\u00f4ng. Chi\u1ebfn tranh, \u00e2m m\u01b0u v\u00e0 s\u1ef1 l\u1eeba d\u1ed1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng nh\u00e2n ch\u1ee9ng cho m\u1ed9t \u0111\u1ee9c tin theo Kinh Th\u00e1nh n\u00e0y, cho \u0111\u1ebfn khi c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh c\u1ee7a Anh b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t, ho\u1eb7c b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i ph\u1ee5c t\u00f9ng th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng. {GC 62.4}<\/p>\n<p>\u1ede nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u1eb1m ngo\u00e0i ph\u1ea1m vi quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a Rome, trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u00e3 t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u1eefng \u0111o\u00e0n th\u1ec3 C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n \u0111\u00e3 g\u1ea7n nh\u01b0 ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 suy \u0111\u1ed3i c\u00f4ng gi\u00e1o. H\u1ecd b\u1ecb bao quanh b\u1edfi ngo\u1ea1i gi\u00e1o v\u00e0 theo th\u1eddi gian \u0111\u00e3 b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng b\u1edfi nh\u1eefng l\u1ea7m l\u1ea1c c\u1ee7a n\u00f3; nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u00e3 v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c coi Kinh Th\u00e1nh l\u00e0 b\u1ed9 lu\u1eadt duy nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 tu\u00e2n th\u1ee7 nhi\u1ec1u ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a n\u00f3. Nh\u1eefng C\u01a1 \u0111\u1ed1c nh\u00e2n n\u00e0y tin v\u00e0o t\u00ednh v\u0129nh c\u1eedu c\u1ee7a lu\u1eadt ph\u00e1p \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 tu\u00e2n gi\u1eef ng\u00e0y Sa-b\u00e1t c\u1ee7a m\u1ea1ng l\u1ec7nh th\u1ee9 t\u01b0. C\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh \u0111\u00e3 gi\u1eef l\u1ea5y \u0111\u1ee9c tin n\u00e0y v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh \u0111\u00e3 t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf Trung Phi v\u00e0 gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Armenia \u1edf Ch\u00e2u \u00c1. {GC 63.1}<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i s\u1ef1 l\u1ea5n quy\u1ec1n c\u1ee7a th\u1ebf l\u1ef1c gi\u00e1o ho\u00e0ng, ng\u01b0\u1eddi Waldenses \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. T\u1ea1i ch\u00ednh v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0 gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u00e3 c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh ch\u1ed7 ng\u1ed3i c\u1ee7a m\u00ecnh, t\u1ea1i \u0111\u00f3 s\u1ef1 gi\u1ea3 d\u1ed1i v\u00e0 suy \u0111\u1ed3i c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch ki\u00ean quy\u1ebft nh\u1ea5t. Trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7, c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh \u1edf Piedmont \u0111\u00e3 gi\u1eef v\u1eefng s\u1ef1 \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a h\u1ecd; nh\u01b0ng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng \u0111\u1ebfn khi Rome nh\u1ea5t quy\u1ebft y\u00eau c\u1ea7u s\u1ef1 ph\u1ee5c t\u00f9ng c\u1ee7a h\u1ecd. Sau nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh kh\u00f4ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 b\u1ea1o ch\u00faa c\u1ee7a n\u00f3, c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh n\u00e0y \u0111\u00e3 mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng th\u1eeba nh\u1eadn s\u1ef1 \u0111\u1ed9c t\u00f4n c\u1ee7a c\u00e1i th\u1ebf l\u1ef1c m\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u t\u00f4n k\u00ednh. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i khu\u1ea5t ph\u1ee5c th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng hay gi\u00e1m m\u1ee5c. H\u1ecd quy\u1ebft t\u00e2m gi\u1eef v\u1eefng l\u00f2ng trung th\u00e0nh v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 g\u00ecn gi\u1eef s\u1ef1 tinh khi\u1ebft v\u00e0 gi\u1ea3n d\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin m\u00ecnh. M\u1ed9t cu\u1ed9c ph\u00e2n r\u1ebd \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u00e2n theo \u0111\u1ee9c tin c\u1ed5 x\u01b0a gi\u1edd \u0111\u00e3 r\u00fat lui; m\u1ed9t s\u1ed1, t\u1eeb b\u1ecf d\u00e3y Alps qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a m\u00ecnh, gi\u01b0\u01a1ng cao ng\u1ecdn c\u1edd ch\u00e2n l\u00fd \u1edf nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ngo\u1ea1i; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u00fat lui v\u00e0o nh\u1eefng thung l\u0169ng h\u1ebbo l\u00e1nh v\u00e0 nh\u1eefng th\u00e0nh l\u0169y c\u1ee7a \u0111\u00e1 n\u00fai, v\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 g\u00ecn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 t\u1ef1 do c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec3 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. {GC 64.1}<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c tin m\u00e0 trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef v\u00e0 d\u1ea1y b\u1edfi c\u00e1c C\u01a1 \u0111\u1ed1c nh\u00e2n Waldenses l\u00e0 tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c h\u1eb3n v\u1edbi nh\u1eefng gi\u00e1o l\u00fd l\u1ea7m l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra t\u1eeb Rome. Ni\u1ec1m tin t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng l\u1eadp d\u1ef1a tr\u00ean l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a C\u01a1 \u0111\u1ed1c gi\u00e1o. Nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3, trong nh\u1eefng n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00e1ch ly kh\u1ecfi th\u1ebf gian, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00e0ng bu\u1ed9c v\u00e0o lao \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng ng\u00e0y gi\u1eefa c\u00e1c b\u1ea7y gia s\u00fac c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 c\u00e1c v\u01b0\u1eddn nho c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u1ed1i l\u1eadp v\u1edbi nh\u1eefng gi\u00e1o \u0111i\u1ec1u v\u00e0 d\u1ecb gi\u00e1o c\u1ee7a nh\u00e0 th\u1edd b\u1ed9i \u0111\u1ea1o. \u0110\u1ee9c tin c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp nh\u1eadn. Ni\u1ec1m tin t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 di s\u1ea3n c\u1ee7a h\u1ecd t\u1eeb cha \u00f4ng h\u1ecd. H\u1ecd \u0111\u00e3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u cho \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh th\u1eddi c\u00e1c s\u1ee9 \u0111\u1ed3,\u2014\u201d\u0111\u1ee9c tin \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1ea7n ban xong cho c\u00e1c th\u00e1nh \u0111\u1ed3.\u201d Giu-\u0111e 3. \u201cH\u1ed9i th\u00e1nh trong \u0111\u1ed3ng hoang,\u201d ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i h\u1ec7 th\u1ed1ng ph\u00e2n c\u1ea5p ng\u1ea1o m\u1ea1n ng\u1ef1 tr\u1ecb \u1edf th\u1ee7 \u0111\u00f4 v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, m\u1edbi l\u00e0 h\u1ed9i th\u00e1nh th\u1eadt c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e1c kho t\u00e0ng ch\u00e2n l\u00fd m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u1ee7y th\u00e1c cho d\u00e2n Ng\u00e0i \u0111\u1ec3 trao cho th\u1ebf gi\u1edbi. {GC 64.2}<\/p>\n<p>Trong s\u1ed1 nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n h\u00e0ng \u0111\u1ea7u d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ly khai c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh th\u1eadt kh\u1ecfi Rome, \u0111\u00e3 l\u00e0 s\u1ef1 c\u0103m th\u00f9 c\u1ee7a b\u00ean th\u1ee9 hai \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u00e0y Sa-b\u00e1t c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh. Nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc b\u1edfi ti\u00ean tri, th\u1ebf l\u1ef1c c\u00f4ng gi\u00e1o \u0111\u00e3 qu\u0103ng s\u1ef1 th\u1eadt xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t. Lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u00e0 \u0111\u1ea1p trong b\u1ee5i \u0111\u1ea5t, trong khi nh\u1eefng truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 phong t\u1ee5c c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n cao. C\u00e1c nh\u00e0 th\u1edd d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 cai tr\u1ecb c\u1ee7a t\u00f2a th\u00e1nh \u0111\u00e3 s\u1edbm b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i t\u00f4n vinh ng\u00e0y M\u1eb7t Tr\u1eddi ch\u1ee7 nh\u1eadt l\u00e0m m\u1ed9t ng\u00e0y th\u00e1nh. Gi\u1eefa c\u00e1i sai l\u1ea7m v\u00e0 m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan th\u1ecbnh h\u00e0nh, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, ngay c\u1ea3 d\u00e2n s\u1ef1 ch\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean b\u1ed1i r\u1ed1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i trong khi h\u1ecd gi\u1eef ng\u00e0y Sa-b\u00e1t, h\u1ecd c\u0169ng ki\u00eang c\u1eef kh\u1ecfi vi\u1ec7c lao \u0111\u1ed9ng c\u1ea3 v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eb7t Tr\u1eddi ch\u1ee7 nh\u1eadt. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ch\u01b0a l\u00e0m th\u1ecfa m\u00e3n \u0111\u00e1m l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o. Ch\u00fang y\u00eau c\u1ea7u kh\u00f4ng ch\u1ec9 ng\u00e0y M\u1eb7t Tr\u1eddi ch\u1ee7 nh\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n th\u00e1nh, m\u00e0 c\u1ea3 ng\u00e0y Sa-b\u00e1t b\u1ecb l\u00e0m \u00f4 u\u1ebf c\u01a1; v\u00e0 ch\u00fang b\u00e0i x\u00edch b\u1eb1ng th\u1ee9 ng\u00f4n ng\u1eef m\u1ea1nh nh\u1ea5t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u00f3. Ch\u1ec9 b\u1eb1ng c\u00e1ch ch\u1ea1y tr\u1ed1n kh\u1ecfi th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a Rome m\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 ai m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tu\u00e2n gi\u1eef lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi trong b\u00ecnh an. (Xem Ph\u1ee5 l\u1ee5c.) {GC 65.1}<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Waldenses \u0111\u00e3 n\u1eb1m trong s\u1ed1 nh\u1eefng nh\u00f3m d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c2u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh. (Xem Ph\u1ee5 l\u1ee5c.) H\u00e0ng tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh, h\u1ecd \u0111\u00e3 s\u1edf h\u1eefu Kinh Th\u00e1nh d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng b\u1ea3n th\u1ea3o b\u1eb1ng ti\u1ebfng b\u1ea3n \u0111\u1ecba c\u1ee7a m\u00ecnh. H\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u00e2n l\u00fd kh\u00f4ng b\u1ecb pha t\u1ea1p, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y khi\u1ebfn h\u1ecd tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a l\u00f2ng c\u0103m th\u00f9 v\u00e0 s\u1ef1 b\u1eaft b\u1edb. H\u1ecd \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1 Gi\u00e1o h\u1ed9i R\u00f4-ma l\u00e0 Ba-by-lon b\u1ed9i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a th\u1eddi t\u1eadn th\u1ebf, v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc hi\u1ec3m nguy cho t\u00ednh m\u1ea1ng m\u00ecnh, h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng l\u00ean ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 th\u1ed1i n\u00e1t c\u1ee7a n\u00f3. Trong khi, d\u01b0\u1edbi \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a s\u1ef1 b\u1eaft b\u1edb k\u00e9o d\u00e0i, m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ecfa hi\u1ec7p \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a m\u00ecnh, d\u1ea7n d\u1ea7n nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a n\u00f3, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 gi\u1eef v\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd. Qua c\u00e1c th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a b\u00f3ng t\u1ed1i v\u00e0 s\u1ef1 b\u1ed9i \u0111\u1ea1o, c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Waldenses \u0111\u00e3 ph\u1ee7 nh\u1eadn s\u1ef1 \u0111\u1ed9c t\u00f4n c\u1ee7a Rome, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eeb kh\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c th\u1edd h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 tr\u00f2 th\u1edd h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 gi\u1eef ng\u00e0y Sa-b\u00e1t th\u1eadt. D\u01b0\u1edbi nh\u1eefng b\u00e3o t\u1ed1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i kh\u1ed1c li\u1ec7t nh\u1ea5t, h\u1ecd v\u1eabn gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a m\u00ecnh. D\u00f9 b\u1ecb \u0111\u00e2m b\u1edfi ng\u1ecdn gi\u00e1o Savoyard, v\u00e0 b\u1ecb thi\u00eau b\u1edfi gi\u00e0n h\u1ecfa thi\u00eau La M\u00e3, h\u1ecd v\u1eabn \u0111\u1ee9ng v\u1eefng kh\u00f4ng nao n\u00fang v\u00ec L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 vinh hi\u1ec3n Ng\u00e0i. {GC 65.2}<\/p>\n<p>\u0110\u1eb1ng sau nh\u1eefng b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh cao ng\u1ea5t c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai\u2014trong m\u1ecdi th\u1eddi \u0111\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft b\u1edb v\u00e0 \u00e1p b\u1ee9c\u2014ng\u01b0\u1eddi Waldenses \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u. \u1ede \u0111\u00e2y \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u00e1y gi\u1eefa b\u00f3ng t\u1ed1i c\u1ee7a th\u1eddi Trung c\u1ed5. \u1ede \u0111\u00e2y, trong m\u1ed9t ngh\u00ecn n\u0103m, nh\u1eefng nh\u00e2n ch\u1ee9ng c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 duy tr\u00ec \u0111\u1ee9c tin c\u1ed5 x\u01b0a. {GC 65.3}<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 chu c\u1ea5p cho d\u00e2n Ng\u00e0i m\u1ed9t th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1eddng v\u00f4 c\u00f9ng v\u0129 \u0111\u1ea1i, x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd h\u00f9ng m\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y th\u00e1c cho s\u1ef1 t\u00edn nhi\u1ec7m h\u1ecd. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u \u0111\u00e0y trung t\u00edn \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng cho s\u1ef1 c\u00f4ng ch\u00ednh b\u1ea5t bi\u1ebfn c\u1ee7a Jehovah. H\u1ecd \u0111\u00e3 ch\u1ec9 con c\u00e1i m\u00ecnh \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111\u1ec9nh cao cao ch\u00f3t v\u00f3t tr\u00ean ch\u00fang trong s\u1ef1 h\u00f9ng v\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i thay, v\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi ch\u00fang v\u1ec1 \u0110\u1ea5ng m\u00e0 v\u1edbi Ng\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i hay b\u00f3ng bi\u1ebfn thi\u00ean n\u00e0o. \u0110\u1ea5ng m\u00e0 l\u1eddi ph\u00e1n c\u0169ng tr\u01b0\u1eddng t\u1ed3n nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai v\u0129nh c\u1eedu. \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 v\u1eefng l\u1eadp c\u00e1c ng\u1ecdn n\u00fai v\u00e0 th\u1eaft l\u01b0ng ch\u00fang b\u1eb1ng s\u1ee9c m\u1ea1nh; kh\u00f4ng c\u00e1nh tay n\u00e0o ngo\u1ea1i tr\u1eeb c\u1ee7a S\u1ee9c M\u1ea1nh V\u00f4 H\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 di chuy\u1ec3n ch\u00fang ra kh\u1ecfi ch\u1ed7 c\u1ee7a m\u00ecnh. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady, Ng\u00e0i \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp lu\u1eadt ph\u00e1p Ng\u00e0i, n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Ng\u00e0i tr\u00ean tr\u1eddi v\u00e0 d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t. C\u00e1nh tay c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 v\u01b0\u01a1n t\u1edbi \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 h\u1ee7y ho\u1ea1i m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd; nh\u01b0ng c\u00e1nh tay \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ed5 b\u1eadt nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai kh\u1ecfi n\u1ec1n m\u00f3ng c\u1ee7a ch\u00fang v\u00e0 n\u00e9m ch\u00fang xu\u1ed1ng bi\u1ec3n v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 nh\u01b0 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u r\u0103n trong lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a Jehovah, ho\u1eb7c x\u00f3a b\u1ecf m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u1eddi h\u1ee9a c\u1ee7a Ng\u00e0i d\u00e0nh cho nh\u1eefng ai th\u1ef1c thi \u00fd mu\u1ed1n Ng\u00e0i m\u00e0 th\u00f4i. Trong s\u1ef1 trung th\u00e0nh v\u1edbi lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a Ng\u00e0i, c\u00e1c \u0111\u1ea7y t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ph\u1ea3i v\u1eefng v\u00e0ng nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i \u1ea5y. {GC 66.1}<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai bao quanh c\u00e1c thung l\u0169ng th\u1ea5p \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee9ng th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c cho quy\u1ec1n n\u0103ng s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o kh\u00f4ng bao gi\u1edd th\u1ea5t b\u1ea1i v\u1ec1 s\u1ef1 ch\u0103m s\u00f3c b\u1ea3o v\u1ec7 c\u1ee7a Ng\u00e0i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 h\u1ecdc c\u00e1ch y\u00eau m\u1ebfn nh\u1eefng bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7m l\u1eb7ng v\u1ec1 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a Jehovah. H\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng h\u1ec1 th\u1ee5 h\u01b0\u1edfng trong th\u00f3i ph\u00e0n n\u00e0n v\u00ec nh\u1eefng gian kh\u1ed5 c\u1ee7a ph\u1ea7n m\u00ecnh; h\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f4 \u0111\u01a1n gi\u1eefa n\u00fai non hiu qu\u1ea1nh. H\u1ecd \u0111\u00e3 c\u1ea3m t\u1ea1 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00ec Ng\u00e0i \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p cho h\u1ecd m\u1ed9t n\u01a1i tr\u00fa \u1ea9n kh\u1ecfi c\u01a1n th\u1ecbnh n\u1ed9 v\u00e0 s\u1ef1 t\u00e0n \u00e1c c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. H\u1ecd vui m\u1eebng trong s\u1ef1 t\u1ef1 do c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0\u1edbc Ng\u00e0i. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng khi b\u1ecb truy \u0111u\u1ed5i b\u1edfi k\u1ebb th\u00f9 m\u00ecnh, s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai \u0111\u00e3 minh ch\u1ee9ng l\u00e0 m\u1ed9t ph\u00f2ng tuy\u1ebfn ch\u1eafc ch\u1eafn. T\u1eeb nhi\u1ec1u v\u00e1ch \u0111\u00e1 cao ng\u1ea5t, h\u1ecd \u0111\u00e3 reo vang l\u1eddi ca ng\u1ee3i Ch\u00faa, v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Rome \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m c\u00e2m l\u1eb7ng nh\u1eefng b\u00e0i ca c\u1ea3m t\u1ea1 c\u1ee7a h\u1ecd. {GC 66.2}<\/p>\n<p>Thu\u1ea7n khi\u1ebft, gi\u1ea3n \u0111\u01a1n v\u00e0 nhi\u1ec7t th\u00e0nh thay l\u00e0 l\u00f2ng m\u1ed9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u0110\u1ea5ng Christ n\u00e0y. H\u1ecd \u0111\u00e3 coi tr\u1ecdng nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd tr\u00ean c\u1ea3 nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111ai, b\u1ea1n b\u00e8, h\u1ecd h\u00e0ng, th\u1eadm ch\u00ed ngay c\u1ea3 ch\u00ednh m\u1ea1ng s\u1ed1ng. H\u1ecd \u0111\u00e3 tha thi\u1ebft t\u00ecm c\u00e1ch in d\u1ea5u nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y v\u00e0o tr\u00e1i tim c\u1ee7a gi\u1edbi tr\u1ebb. Ngay t\u1eeb th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u s\u1edbm s\u1ee7a nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y d\u1ed7 v\u1ec1 Kinh Th\u00e1nh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y ph\u1ea3i coi l\u00e0 thi\u00eang li\u00eang nh\u1eefng \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a lu\u1eadt ph\u00e1p \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. C\u00e1c b\u1ea3n sao c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 r\u1ea5t hi\u1ebfm; cho n\u00ean nh\u1eefng l\u1eddi qu\u00fd gi\u00e1 c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1edb. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eb7p l\u1ea1i nh\u1eefng ph\u1ea7n l\u1edbn c\u1ee7a c\u1ea3 C\u1ef1u \u01af\u1edbc v\u00e0 T\u00e2n \u01af\u1edbc. Nh\u1eefng suy t\u01b0 v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, c\u0169ng v\u1eady, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi khung c\u1ea3nh tuy\u1ec7t v\u1eddi c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1nh khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y. Nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb nh\u1ecf h\u1ecdc c\u00e1ch nh\u00ecn l\u00ean \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u1edbi l\u00f2ng bi\u1ebft \u01a1n, nh\u01b0 \u0110\u1ea5ng ban cho m\u1ecdi \u00e2n hu\u1ec7 v\u00e0 m\u1ecdi ni\u1ec1m an \u1ee7i. {GC 67.1}<\/p>\n<p>C\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 huynh, d\u00f9 d\u1ecbu d\u00e0ng v\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m, \u0111\u00e3 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng con c\u00e1i m\u00ecnh m\u1ed9t c\u00e1ch qu\u00e1 kh\u00f4n ngoan \u0111\u1ec3 cho ph\u00e9p ch\u00fang l\u00e0m quen v\u1edbi th\u00f3i t\u1ef1 th\u1ee5 h\u01b0\u1edfng. Ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc ch\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a th\u1eed th\u00e1ch v\u00e0 gian kh\u1ed5, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1eed \u0111\u1ea1o nh\u00e2n. Ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o d\u1ee5c t\u1eeb thu\u1edf \u1ea5u th\u01a1 \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng kh\u00f3 kh\u0103n, ch\u1ecbu s\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t, nh\u01b0ng v\u1eabn ph\u1ea3i t\u1ef1 m\u00ecnh suy ngh\u0129 v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng. T\u1eeb r\u1ea5t s\u1edbm, ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y d\u1ed7 g\u00e1nh v\u00e1c c\u00e1c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, th\u1eadn tr\u1ecdng trong l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan c\u1ee7a s\u1ef1 im l\u1eb7ng. M\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i thi\u1ebfu th\u1eadn tr\u1ecdng l\u1ecdt v\u00e0o tai k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y nguy hi\u1ec3m kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn t\u00ednh m\u1ea1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ebfn t\u00ednh m\u1ea1ng c\u1ee7a h\u00e0ng tr\u0103m anh em c\u1ee7a anh ta; v\u00ec gi\u1ed1ng nh\u01b0 s\u00f3i s\u0103n m\u1ed3i, k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd c\u0169ng truy \u0111u\u1ed5i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m \u0111\u00f2i quy\u1ec1n t\u1ef1 do t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng t\u00f4n gi\u00e1o. {GC 67.2}<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Waldenses \u0111\u00e3 hy sinh s\u1ef1 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng tr\u1ea7n th\u1ebf c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00ec c\u1edb ch\u00e2n l\u00fd, v\u00e0 v\u1edbi s\u1ef1 ki\u00ean nh\u1eabn b\u1ec1n b\u1ec9, h\u1ecd \u0111\u00e3 lao kh\u1ed5 l\u1ea5y mi\u1ebfng b\u00e1nh \u0103n c\u1ee7a m\u00ecnh. M\u1ecdi m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 canh t\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eefa n\u00fai non \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i t\u1ea1o c\u1ea9n th\u1eadn; c\u00e1c thung l\u0169ng v\u00e0 s\u01b0\u1eddn \u0111\u1ed3i k\u00e9m m\u00e0u m\u1ee1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m cho s\u1ea3n sinh hoa m\u00e0u. S\u1ef1 c\u1ea7n ki\u1ec7m v\u00e0 s\u1ef1 t\u1eeb b\u1ecf ch\u00ednh m\u00ecnh nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c m\u00e0 tr\u1ebb em nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 di s\u1ea3n duy nh\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00fang. Ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi thi\u1ebft k\u1ebf cu\u1ed9c \u0111\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 k\u1ef7 lu\u1eadt, v\u00e0 r\u1eb1ng c\u00e1c thi\u1ebfu th\u1ed1n c\u1ee7a ch\u00fang ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu c\u1ea5p b\u1eb1ng lao \u0111\u1ed9ng c\u00e1 nh\u00e2n, b\u1eb1ng s\u1ef1 suy t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc, s\u1ef1 quan t\u00e2m v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin. Qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y v\u1ea5t v\u1ea3 v\u00e0 m\u1ec7t m\u1ecfi, nh\u01b0ng n\u00f3 l\u00e0nh m\u1ea1nh, \u0111\u00fang \u0111i\u1ec1u m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng sa ng\u00e3 c\u1ee7a m\u00ecnh, tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p cho vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a anh ta. Trong khi thanh thi\u1ebfu ni\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m cho quen thu\u1ed9c v\u1edbi s\u1ef1 v\u1ea5t v\u1ea3 v\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n, th\u00ec vi\u1ec7c r\u00e8n luy\u1ec7n tr\u00ed tu\u1ec7 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecb sao nh\u00e3ng. Ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y r\u1eb1ng m\u1ecdi s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i thi\u1ec7n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n cho s\u1ef1 ph\u1ee5ng s\u1ef1 Ng\u00e0i. {GC 67.3}<\/p>\n<p>C\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh Vaudois, trong s\u1ef1 thu\u1ea7n khi\u1ebft v\u00e0 gi\u1ea3n d\u1ecb c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u00e3 t\u1eeba t\u1ef1a nh\u01b0 h\u1ed9i th\u00e1nh th\u1eddi c\u00e1c s\u1ee9 \u0111\u1ed3 v\u1eady. T\u1eeb kh\u01b0\u1edbc quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ed9c t\u00f4n c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng v\u00e0 gi\u00e1m m\u1ee5c, h\u1ecd coi Kinh Th\u00e1nh l\u00e0 th\u1ea9m quy\u1ec1n t\u1ed1i cao kh\u00f4ng th\u1ec3 sai l\u1ea7m duy nh\u1ea5t. C\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c linh m\u1ee5c h\u00e1ch d\u1ecbch c\u1ee7a Rome, \u0111\u00e3 \u0111i theo t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Th\u1ea7y h\u1ecd, \u0110\u1ea5ng \u201c\u0111\u00e3 ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c v\u1ee5, m\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5\u201d. B\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u00e3 ch\u0103n d\u1eaft b\u1ea7y chi\u00ean c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, d\u1eabn h\u1ecd \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng c\u1ecf xanh t\u01b0\u01a1i v\u00e0 nh\u1eefng ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc s\u1ed1ng c\u1ee7a l\u1eddi th\u00e1nh Ng\u00e0i. C\u00e1ch xa kh\u1ecfi nh\u1eefng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i c\u1ee7a s\u1ef1 h\u00e0o nho\u00e1ng v\u00e0 l\u00f2ng ki\u00eau h\u00e3nh c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2n s\u1ef1 t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i trong nh\u1eefng nh\u00e0 th\u1edd tr\u00e1ng l\u1ec7 hay th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn, m\u00e0 d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai, trong c\u00e1c thung l\u0169ng Alpine, ho\u1eb7c, trong l\u00fac nguy hi\u1ec3m, trong m\u1ed9t th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u00e1 n\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 l\u1eafng nghe l\u1eddi ch\u00e2n l\u00fd t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ea7y t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. C\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 rao gi\u1ea3ng tin l\u00e0nh, m\u00e0 h\u1ecd c\u00f2n th\u0103m vi\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh, d\u1ea1y gi\u00e1o hu\u1ea5n tr\u1ebb em, khi\u1ec3n tr\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sai ph\u1ea1m, v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00e1c tranh ch\u1ea5p v\u00e0 th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p v\u00e0 t\u00ecnh anh em. Trong th\u1eddi b\u00ecnh, h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c duy tr\u00ec b\u1edfi s\u1ef1 d\u00e2ng hi\u1ebfn t\u1ef1 nguy\u1ec7n c\u1ee7a d\u00e2n s\u1ef1; nh\u01b0ng, gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 may l\u1ec1u Paul, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u h\u1ecdc m\u1ed9t k\u1ef9 ngh\u1ec7 hay ngh\u1ec1 n\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 b\u1edfi \u1ea5y, n\u1ebfu c\u1ea7n, t\u1ef1 chu c\u1ea5p cho ch\u00ednh m\u00ecnh. {GC 68.1}<\/p>\n<p>T\u1eeb c\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00e1c thanh thi\u1ebfu ni\u00ean \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn. Trong khi s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0nh cho c\u00e1c ng\u00e0nh h\u1ecdc chung, Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp l\u00e0m m\u00f4n h\u1ecdc ch\u00ednh. C\u00e1c quy\u1ec3n Tin L\u00e0nh c\u1ee7a Ma-thi-\u01a1 v\u00e0 Gi\u0103ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1edb, c\u00f9ng v\u1edbi nhi\u1ec1u Th\u01b0 t\u00edn. H\u1ecd c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng v\u00e0o vi\u1ec7c sao ch\u00e9p Kinh Th\u00e1nh. M\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ea3n th\u1ea3o ch\u1ee9a to\u00e0n b\u1ed9 Kinh Th\u01b0, s\u1ed1 kh\u00e1c ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea7n ch\u1ecdn l\u1ecdc ng\u1eafn g\u1ecdn, trong \u0111\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01a1n gi\u1ea3n c\u1ee7a l\u1eddi v\u0103n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch Kinh Th\u01b0. Nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u1eefng kho t\u00e0ng ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 b\u1ecb che gi\u1ea5u bi\u1ebft bao l\u00e2u b\u1edfi nh\u1eefng k\u1ebb t\u00ecm c\u00e1ch t\u00f4n m\u00ecnh l\u00ean tr\u00ean \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra. {GC 68.2}<\/p>\n<p>B\u1eb1ng lao \u0111\u1ed9ng ki\u00ean nh\u1eabn, kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi, \u0111\u00f4i khi trong nh\u1eefng hang \u0111\u1ed9ng s\u00e2u th\u1eb3m, t\u1ed1i t\u0103m c\u1ee7a \u0111\u1ea5t, b\u1eb1ng \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u1ecdn \u0111u\u1ed1c, Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ra, t\u1eebng c\u00e2u, t\u1eebng ch\u01b0\u01a1ng. C\u1ee9 th\u1ebf c\u00f4ng vi\u1ec7c ti\u1ebfp t\u1ee5c, \u00fd mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y t\u1ecf c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ng\u1eddi chi\u1ebfu ra nh\u01b0 v\u00e0ng r\u00f2ng; s\u00e1ng s\u1ee7a h\u01a1n, r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n v\u00e0 m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n bi\u1ebft bao v\u00ec nh\u1eefng th\u1eed th\u00e1ch \u0111\u00e3 ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua v\u00ec c\u1edb n\u00f3, ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tham gia v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ea5y m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn ra \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 t\u1eeb tr\u1eddi bao quanh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f4ng trung t\u00edn n\u00e0y. {GC 69.1}<\/p>\n<p>Satan \u0111\u00e3 th\u00fac gi\u1ee5c c\u00e1c linh m\u1ee5c v\u00e0 gi\u00e1m m\u1ee5c c\u00f4ng gi\u00e1o ch\u00f4n v\u00f9i l\u1eddi ch\u00e2n l\u00fd d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ed1ng r\u00e1c r\u01b0\u1edfi c\u1ee7a sai l\u1ea1c, t\u00e0 thuy\u1ebft v\u00e0 m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan; nh\u01b0ng b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ee9c vi di\u1ec7u nh\u1ea5t, n\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o t\u1ed3n kh\u00f4ng tha h\u00f3a qua m\u1ecdi th\u1eddi \u0111\u1ea1i b\u00f3ng t\u1ed1i. N\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng mang d\u1ea5u \u1ea5n c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 d\u1ea5u \u1ea5n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. Lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng m\u1ecfi m\u1ec7t trong nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ec3 l\u00e0m lu m\u1edd \u00fd ngh\u0129a th\u1eb3ng th\u1eebng, gi\u1ea3n \u0111\u01a1n c\u1ee7a Kinh Th\u01b0, v\u00e0 l\u00e0m cho n\u00f3 m\u00e2u thu\u1eabn v\u1edbi l\u1eddi ch\u1ee9ng c\u1ee7a ch\u00ednh n\u00f3; nh\u01b0ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 con t\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y tr\u00ean v\u1ef1c n\u01b0\u1edbc cu\u1ed3n cu\u1ed9n s\u00f3ng, l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t l\u00ean nh\u1eefng b\u00e3o t\u1ed1 \u0111e d\u1ecda h\u1ee7y di\u1ec7t n\u00f3. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ecf qu\u1eb7ng c\u00f3 nh\u1eefng m\u1ea1ch v\u00e0ng v\u00e0 b\u1ea1c d\u1ed3i d\u00e0o \u1ea9n d\u01b0\u1edbi b\u1ec1 m\u1eb7t, \u0111\u1ec3 t\u1ea5t c\u1ea3 ph\u1ea3i \u0111\u00e0o b\u1edbi th\u00ec m\u1edbi kh\u00e1m ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c kho t\u00e0ng qu\u00fd gi\u00e1 c\u1ee7a n\u00f3, th\u00ec Kinh Th\u00e1nh c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng kho t\u00e0ng ch\u00e2n l\u00fd ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1ed9 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm ki\u1ebfm tha thi\u1ebft, khi\u00eam t\u1ed1n v\u00e0 si\u00eang n\u0103ng c\u1ea7u nguy\u1ec7n. \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 thi\u1ebft k\u1ebf Kinh Th\u00e1nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch gi\u00e1o khoa cho to\u00e0n th\u1ec3 nh\u00e2n lo\u1ea1i, trong th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u, tu\u1ed5i tr\u1ebb v\u00e0 tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, v\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u xuy\u00ean su\u1ed1t m\u1ecdi th\u1eddi \u0111\u1ea1i. Ng\u00e0i \u0111\u00e3 ban l\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ef1 m\u1eb7c kh\u1ea3i v\u1ec1 ch\u00ednh Ng\u00e0i. M\u1ecdi ch\u00e2n l\u00fd m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 b\u1ed9c l\u1ed9 m\u1edbi m\u1ebb v\u1ec1 ph\u1ea9m c\u00e1ch c\u1ee7a v\u1ecb T\u00e1c Gi\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3. Vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u Kinh Th\u01b0 l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ea7n th\u00e1nh \u0111\u1ec3 \u0111em con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o m\u1ed1i li\u00ean k\u1ebft g\u1ea7n h\u01a1n v\u1edbi \u0110\u1ea5ng T\u1ea1o H\u00f3a c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 ban cho h\u1ecd m\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a Ng\u00e0i. N\u00f3 l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n giao ti\u1ebfp gi\u1eefa \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. {GC 69.2}<\/p>\n<p>Trong khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Waldenses coi s\u1ef1 k\u00ednh s\u1ee3 Ch\u00faa l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan, h\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng m\u00f9 qu\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi th\u1ebf gian, m\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng n\u0103ng \u0111\u1ed9ng, trong vi\u1ec7c m\u1edf r\u1ed9ng t\u00e2m tr\u00ed v\u00e0 k\u00edch ho\u1ea1t nh\u1eadn th\u1ee9c. T\u1eeb c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc c\u1ee7a h\u1ecd tr\u00ean n\u00fai, m\u1ed9t s\u1ed1 thanh ni\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf h\u1ecdc t\u1eadp \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u1ee7a Ph\u00e1p ho\u1eb7c \u00dd, n\u01a1i c\u00f3 l\u0129nh v\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u, suy ngh\u0129 v\u00e0 quan s\u00e1t m\u1edf r\u1ed9ng h\u01a1n \u1edf d\u00e3y Alps b\u1ea3n \u0111\u1ecba c\u1ee7a h\u1ecd. C\u00e1c thanh ni\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111i nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u1ebfp c\u1eadn b\u1edfi c\u00e1m d\u1ed7, h\u1ecd \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u xa, h\u1ecd \u0111\u00e3 ch\u1ea1m tr\u00e1n v\u1edbi nh\u1eefng tay sai qu\u1ef7 quy\u1ec7t c\u1ee7a Satan, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 th\u00fac gi\u1ee5c l\u00ean h\u1ecd nh\u1eefng t\u00e0 thuy\u1ebft tinh vi nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 l\u1eeba d\u1ed1i nguy hi\u1ec3m nh\u1ea5t. Nh\u01b0ng n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd t\u1eeb th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u \u0111\u00e3 c\u00f3 thu\u1ed9c t\u00ednh chu\u1ea9n b\u1ecb h\u1ecd cho t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u1ee9 n\u00e0y. {GC 69.3}<\/p>\n<p>\u1ede nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc n\u01a1i h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, h\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 b\u1ea5t c\u1ee9 ai l\u00e0m b\u1ea1n t\u00e2m giao. Y ph\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n b\u1ecb sao cho che gi\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c kho b\u00e1u qu\u00fd gi\u00e1 nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd\u2014c\u00e1c b\u1ea3n th\u1ea3o Kinh Th\u01b0. Nh\u1eefng th\u1ee9 n\u00e0y, th\u00e0nh qu\u1ea3 c\u1ee7a nhi\u1ec1u n\u0103m th\u00e1ng lao kh\u1ed5, h\u1ecd mang theo m\u00ecnh, v\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 khi n\u00e0o h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m d\u1ea5y l\u00ean s\u1ef1 nghi ng\u1edd, h\u1ecd th\u1eadn tr\u1ecdng \u0111\u1eb7t v\u00e0i ph\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u00f3 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 tr\u00e1i tim d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u1edfi m\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n nh\u1eadn ch\u00e2n l\u00fd. T\u1eeb \u0111\u1ea7u g\u1ed1i c\u1ee7a m\u1eb9 m\u00ecnh, thanh ni\u00ean Waldenses \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch n\u00e0y; h\u1ecd hi\u1ec3u c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 trung t\u00edn th\u1ef1c hi\u1ec7n n\u00f3. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3i \u0111\u1ea1o sang \u0111\u1ee9c tin ch\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111o\u1ea1t l\u1ea5y \u1edf c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf h\u1ecdc t\u1eadp n\u00e0y, v\u00e0 c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a n\u00f3 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y l\u00e0 \u0111\u00e3 th\u1ea5m nhu\u1ea7n to\u00e0n b\u1ed9 tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc; v\u1eady m\u00e0 \u0111\u00e1m l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ec3, b\u1eb1ng cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u tra gay g\u1eaft nh\u1ea5t, truy c\u00e1i b\u1ecb g\u1ecdi l\u00e0 t\u00e0 thuy\u1ebft tha h\u00f3a ra \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a n\u00f3. {GC 70.1}<\/p>\n<p>Linh c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 m\u1ed9t linh truy\u1ec1n gi\u00e1o. \u0110\u1ed9ng l\u1ef1c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a tr\u00e1i tim \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u01b0a c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0110\u1ed9. \u1ea4y \u0111\u00e3 l\u00e0 linh c\u1ee7a nh\u1eefng C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vaudois. H\u1ecd c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u \u1edf h\u1ecd h\u01a1n l\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n g\u00ecn gi\u1eef ch\u00e2n l\u00fd trong s\u1ef1 thu\u1ea7n khi\u1ebft c\u1ee7a n\u00f3 trong c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd; r\u1eb1ng m\u1ed9t tr\u00e1ch nhi\u1ec7m trang nghi\u00eam ng\u1ef1 tr\u00ean h\u1ecd, ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a h\u1ecd chi\u1ebfu t\u1ecfa \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u1edf trong b\u00f3ng t\u1ed1i; b\u1eb1ng quy\u1ec1n n\u0103ng m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a l\u1eddi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u00ecm c\u00e1ch ph\u00e1 v\u1ee1 g\u00f4ng c\u00f9m m\u00e0 Rome \u0111\u00e3 \u00e1p \u0111\u1eb7t. C\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 Vaudois \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u01b0 nh\u1eefng nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai mong mu\u1ed1n ti\u1ebfn v\u00e0o m\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m l\u00e0m m\u1ed9t nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ph\u1ee5c v\u1ee5 ba n\u0103m \u1edf m\u1ed9t khu v\u1ef1c truy\u1ec1n gi\u00e1o n\u00e0o \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1edbc khi ph\u1ee5 tr\u00e1ch m\u1ed9t h\u1ed9i th\u00e1nh \u1edf qu\u00ea nh\u00e0. C\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee5c v\u1ee5 n\u00e0y, \u0111\u00f2i h\u1ecfi ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u s\u1ef1 t\u1eeb b\u1ecf ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 s\u1ef1 hy sinh, \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u00e0n gi\u1edbi thi\u1ec7u x\u1ee9ng h\u1ee3p \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u1ee5c s\u01b0 trong nh\u1eefng th\u1eddi k\u1ef3 th\u1eed th\u00e1ch linh h\u1ed3n con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3. Nh\u1eefng thanh ni\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n phong v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00e1nh \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft m\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec5n c\u1ea3nh c\u1ee7a s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 v\u00e0 vinh quang tr\u1ea7n th\u1ebf, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi lao kh\u1ed5 v\u00e0 nguy hi\u1ec3m, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1eed \u0111\u1ea1o nh\u00e2n. C\u00e1c nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o \u0111\u00e3 ra \u0111i theo t\u1eebng \u0111\u00f4i, nh\u01b0 khi Jesus ph\u00e1i c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ed3 Ng\u00e0i \u0111i v\u1eady. M\u1ed7i thanh ni\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafn v\u1edbi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tu\u1ed5i v\u00e0 kinh nghi\u1ec7m, ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean \u1edf d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh c\u1ee7a m\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u1ee7a anh ta, v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u00e1c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn anh ta \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea3i tu\u00e2n th\u1ee7. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng c\u00f4ng n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \u1edf b\u00ean nhau, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean g\u1eb7p nhau \u0111\u1ec3 c\u1ea7u nguy\u1ec7n v\u00e0 c\u1ed1 v\u1ea5n, nh\u1edd \u0111\u00f3 c\u1ee7ng c\u1ed1 l\u1eabn nhau trong \u0111\u1ee9c tin. {GC 70.2}<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c cho bi\u1ebft m\u1ee5c ti\u00eau s\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a h\u1ecd s\u1ebd \u0111\u1ea3m b\u1ea3o s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3; do \u0111\u00f3 h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u1ea9n th\u1eadn che gi\u1ea5u con ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a m\u00ecnh. M\u1ecdi m\u1ee5c s\u01b0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ec1 m\u1ed9t k\u1ef9 ngh\u1ec7 hay ngh\u1ec1 n\u00e0o \u0111\u00f3, v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh d\u01b0\u1edbi v\u1ecf b\u1ecdc m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ebf t\u1ee5c. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng h\u1ecd ch\u1ecdn ngh\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng gia ho\u1eb7c b\u00e1n rong. \u201cH\u1ecd \u0111\u00e3 mang l\u1ee5a, \u0111\u1ed3 trang s\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c m\u1eb7t h\u00e0ng kh\u00e1c, v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 kh\u00f4ng d\u1ec5 m\u00e0 mua \u0111\u01b0\u1ee3c ngo\u1ea1i tr\u1eeb \u1edf nh\u1eefng khu ch\u1ee3 xa x\u00f4i; v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e0o \u0111\u00f3n nh\u01b0 nh\u1eefng th\u01b0\u01a1ng gia n\u01a1i h\u1ecd \u0111\u00fang ra s\u1ebd b\u1ecb h\u1eaft h\u1ee7i v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch nh\u1eefng nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o.\u201d\u2014Wylie, quy\u1ec3n 1, ch\u01b0\u01a1ng 7. Trong l\u00fac \u0111\u00f3, tr\u00e1i tim h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t kho b\u00e1u c\u00f2n qu\u00fd h\u01a1n v\u00e0ng hay ng\u1ecdc. H\u1ecd \u0111\u00e3 b\u00ed m\u1eadt mang theo m\u00ecnh nh\u1eefng b\u1ea3n sao Kinh Th\u00e1nh, to\u00e0n b\u1ed9 ho\u1eb7c m\u1ed9t ph\u1ea7n; v\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 khi n\u00e0o c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i, h\u1ecd \u0111\u1ec1u thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a kh\u00e1ch h\u00e0ng m\u00ecnh \u0111\u1ebfn nh\u1eefng b\u1ea3n th\u1ea3o n\u00e0y. Th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t m\u1ed1i quan t\u00e2m \u0111\u1ecdc l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u01a1i d\u1eady nh\u01b0 v\u1eady, v\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vui v\u1ebb \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho nh\u1eefng ai mong mu\u1ed1n ti\u1ebfp nh\u1eadn n\u00f3. {GC 71.1}<\/p>\n<p>C\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng v\u00e0 thung l\u0169ng d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai c\u1ee7a h\u1ecd, nh\u01b0ng n\u00f3 \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t xa nh\u1eefng gi\u1edbi h\u1ea1n n\u00e0y. V\u1edbi \u0111\u00f4i ch\u00e2n tr\u1ea7n v\u00e0 trong b\u1ed9 y ph\u1ee5c th\u00f4 v\u00e0 l\u1ea5m lem \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u1ee7a Th\u1ea7y m\u00ecnh, h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111i qua c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 l\u1edbn v\u00e0 th\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t xa x\u00f4i. H\u1ecd r\u1ea3i h\u1ea1t gi\u1ed1ng qu\u00fd gi\u00e1 \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i. C\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh \u0111\u00e3 m\u1ecdc l\u00ean tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 m\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c t\u1eed \u0111\u1ea1o nh\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ee9ng cho ch\u00e2n l\u00fd. Ng\u00e0y c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi s\u1ebd ph\u01a1i b\u00e0y m\u1ed9t m\u00f9a g\u1eb7t b\u1ed9i thu c\u00e1c linh h\u1ed3n thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1edfi c\u00f4ng lao c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn n\u00e0y. \u0110\u01b0\u1ee3c che \u0111\u1eady v\u00e0 im l\u1eb7ng, l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111i qua gi\u1edbi C\u01a1 \u0110\u1ed1c v\u00e0 g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111\u00f3n nh\u1eadn vui m\u1eebng trong nh\u1eefng t\u1ed5 \u1ea5m v\u00e0 tr\u00e1i tim c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. {GC 71.2}<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Waldenses, Kinh Th\u01b0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 b\u1ea3n ghi l\u1ea1i nh\u1eefng h\u00e0nh x\u1eed c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi trong qu\u00e1 kh\u1ee9, v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 m\u1eb7c kh\u1ea3i v\u1ec1 c\u00e1c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 ngh\u0129a v\u1ee5 \u1edf hi\u1ec7n t\u1ea1i, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ed9c l\u1ed9 nh\u1eefng hi\u1ec3m nguy v\u00e0 vinh quang c\u1ee7a t\u01b0\u01a1ng lai. H\u1ecd tin r\u1eb1ng s\u1ef1 k\u1ebft th\u00fac c\u1ee7a mu\u00f4n v\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f2n xa n\u1eefa, v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c h\u1ecd nghi\u00ean c\u1ee9u Kinh Th\u00e1nh v\u1edbi l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n v\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, h\u1ecd c\u00e0ng c\u00f3 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi qu\u00fd gi\u00e1 c\u1ee7a n\u00f3 v\u00e0 v\u1edbi nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c bi\u1ebft nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee9u r\u1ed7i c\u1ee7a n\u00f3. H\u1ecd \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee9u r\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y t\u1ecf r\u00f5 r\u00e0ng trong c\u00e1c trang gi\u1ea5y thi\u00eang li\u00eang, v\u00e0 h\u1ecd t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ni\u1ec1m an \u1ee7i, hy v\u1ecdng v\u00e0 b\u00ecnh an trong vi\u1ec7c tin v\u00e0o Jesus. C\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c \u00e1nh s\u00e1ng chi\u1ebfu r\u1ecdi s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 l\u00e0m vui m\u1eebng tr\u00e1i tim h\u1ecd, h\u1ecd khao kh\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu nh\u1eefng tia s\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3 l\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u1edf trong b\u00f3ng t\u1ed1i c\u1ee7a sai l\u1ea1c c\u00f4ng gi\u00e1o. {GC 72.1}<\/p>\n<p>H\u1ecd \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u1eb1ng d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng v\u00e0 linh m\u1ee5c, \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o \u0111ang n\u1ed7 l\u1ef1c v\u00f4 \u00edch \u0111\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tha th\u1ee9 b\u1eb1ng c\u00e1ch h\u00e0nh h\u1ea1 th\u00e2n x\u00e1c m\u00ecnh v\u00ec t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a linh h\u1ed3n m\u00ecnh. B\u1ecb d\u1ea1y d\u1ed7 tin c\u1eady v\u00e0o nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0nh c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u1ee9u l\u1ea5y m\u00ecnh, h\u1ecd c\u1ee9 lu\u00f4n nh\u00ecn l\u00ean b\u1ea3n th\u00e2n h\u1ecd m\u00e0 th\u00f4i, t\u00e2m tr\u00ed h\u1ecd ch\u00ecm \u0111\u1eafm trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a h\u1ecd, th\u1ea5y ch\u00ednh m\u00ecnh ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u01a1n th\u1ecbnh n\u1ed9 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, h\u00e0nh h\u1ea1 linh h\u1ed3n v\u00e0 th\u1ec3 x\u00e1c, m\u00e0 ch\u1eb3ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 gi\u1ea3i tho\u00e1t n\u00e0o. Nh\u1eefng linh h\u1ed3n th\u00e0nh t\u00e2m \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u00f3i bu\u1ed9c b\u1edfi c\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a Rome nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ea5y. H\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ru\u1ed3ng b\u1ecf b\u1ea1n b\u00e8 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, v\u00e0 s\u1ed1ng c\u1ea3 \u0111\u1eddi m\u00ecnh trong c\u00e1c ph\u00f2ng giam c\u1ee7a tu vi\u1ec7n. B\u1eb1ng nh\u1eefng cu\u1ed9c ki\u00eang \u0103n l\u1eb7p l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean v\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n d\u00e3 man, b\u1eb1ng nh\u1eefng bu\u1ed5i th\u1ee9c canh th\u00e2u \u0111\u00eam, b\u1eb1ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 ph\u1ee5c trong nhi\u1ec1u gi\u1edd m\u1ec7t m\u1ecfi tr\u00ean nh\u1eefng t\u1ea3ng \u0111\u00e1 l\u1ea1nh l\u1ebdo, \u1ea9m \u01b0\u1edbt \u1edf n\u01a1i \u1edf \u1ea3m \u0111\u1ea1m c\u1ee7a h\u1ecd, b\u1eb1ng nh\u1eefng cu\u1ed9c h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng d\u00e0i ng\u00e0y, b\u1eb1ng vi\u1ec7c s\u00e1m h\u1ed1i nh\u1ee5c nh\u00e3 v\u00e0 tra t\u1ea5n kh\u1ee7ng khi\u1ebfp, h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed9t c\u00e1ch v\u00f4 \u00edch \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 b\u00ecnh an c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m. B\u1ecb \u0111\u00e8 n\u00e9n b\u1edfi c\u1ea3m gi\u00e1c t\u1ed9i l\u1ed7i v\u00e0 b\u1ecb \u00e1m \u1ea3nh b\u1edfi n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i tr\u01b0\u1edbc c\u01a1n th\u1ecbnh n\u1ed9 b\u00e1o th\u00f9 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ed1ng kh\u1ed5 m\u00e3i, cho \u0111\u1ebfn khi t\u1ef1 nhi\u00ean ki\u1ec7t s\u1ee9c nh\u01b0\u1eddng b\u01b0\u1edbc, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t tia s\u00e1ng hay hy v\u1ecdng n\u00e0o, h\u1ecd ch\u00ecm v\u00e0o trong m\u1ed3 m\u1ea3. {GC 72.2}<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Waldenses khao kh\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ebb b\u00e1nh s\u1ef1 s\u1ed1ng cho nh\u1eefng linh h\u1ed3n \u0111ang \u0111\u00f3i kh\u00e1t n\u00e0y, \u0111\u1ec3 m\u1edf ra cho h\u1ecd nh\u1eefng s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p b\u00ecnh an trong nh\u1eefng l\u1eddi h\u1ee9a c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 ch\u1ec9 h\u1ecd \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 ni\u1ec1m hy v\u1ecdng c\u1ee9u r\u1ed7i duy nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd. C\u00e1i gi\u00e1o l\u00fd r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0nh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1n chu\u1ed9c cho s\u1ef1 vi ph\u1ea1m lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, h\u1ecd cho l\u00e0 d\u1ef1a tr\u00ean s\u1ef1 gi\u1ea3 d\u1ed1i. Vi\u1ec7c l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi truy c\u1ea3n t\u1ea7m nh\u00ecn l\u1ea1i kh\u1ecfi t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u00f4 h\u1ea1n c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. Jesus \u0111\u00e3 ch\u1ebft nh\u01b0 sinh t\u1ebf cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00ec ch\u1ee7ng t\u1ed9c sa ng\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed m\u00ecnh l\u00ean \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. C\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a m\u1ed9t \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0110\u1ed9 \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00f3ng \u0111inh th\u1eadp t\u1ef1 v\u00e0 ph\u1ee5c sinh l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin C\u01a1 \u0110\u1ed1c. S\u1ef1 l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u1ee7a linh h\u1ed3n v\u00e0o \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 th\u1ef1c h\u1eefu, v\u00e0 k\u1ebft n\u1ed1i c\u1ee7a n\u00f3 v\u1edbi Ng\u00e0i ph\u1ea3i g\u1ea7n g\u0169i nh\u01b0 m\u1ed9t chi th\u1ec3 v\u1edbi th\u00e2n th\u1ec3, hay m\u1ed9t c\u00e1i c\u00e0nh v\u1edbi c\u00e2y nho. {GC 73.1}<\/p>\n<p>C\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a c\u00e1c gi\u00e1o ho\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c linh m\u1ee5c \u0111\u00e3 d\u1eabn d\u1eaft con ng\u01b0\u1eddi nh\u00ecn l\u00ean ph\u1ea9m c\u00e1ch c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ, l\u00e0 nghi\u00eam kh\u1eafc, u \u00e1m v\u00e0 kh\u00f3 g\u1ea7n. \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0110\u1ed9 \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u00ecnh b\u00e0y l\u00e0 thi\u1ebfu h\u1ee5t l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m d\u00e0nh cho con ng\u01b0\u1eddi trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng sa ng\u00e3 c\u1ee7a anh ta \u0111\u1ebfn m\u1ee9c s\u1ef1 trung b\u1ea3o c\u1ee7a c\u00e1c linh m\u1ee5c v\u00e0 c\u00e1c th\u00e1nh ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec9nh ra. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 t\u00e2m tr\u00ed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c soi s\u00e1ng b\u1edfi l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi mong m\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 nh\u1eefng linh h\u1ed3n n\u00e0y \u0111\u1ebfn Jesus l\u00e0 \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0110\u1ed9 nh\u00e2n h\u1eadu, y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ee9ng v\u1edbi v\u00f2ng tay dang r\u1ed9ng m\u1eddi g\u1ecdi t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi Ng\u00e0i v\u1edbi g\u00e1nh n\u1eb7ng t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a h\u1ecd, lo l\u1eafng v\u00e0 m\u1ec7t m\u1ecfi c\u1ee7a h\u1ecd. H\u1ecd mong m\u1ecfi d\u1eb9p tan nh\u1eefng tr\u1edf ng\u1ea1i m\u00e0 Satan \u0111\u00e3 ch\u1ed3ng ch\u1ea5t l\u00ean \u0111\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng l\u1eddi h\u1ee9a, v\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, x\u01b0ng nh\u1eadn t\u1ed9i l\u1ed7i m\u00ecnh, v\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tha th\u1ee9 v\u00e0 b\u00ecnh an. {GC 73.2}<\/p>\n<p>Nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o Vaudois \u0111\u00e3 h\u00e1o h\u1ee9c m\u1edf ra cho t\u00e2m tr\u00ed \u0111ang c\u1ea7u h\u1ecfi nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd qu\u00fd gi\u00e1 c\u1ee7a tin l\u00e0nh. \u00d4ng th\u1eadn tr\u1ecdng bi\u00ean so\u1ea1n nh\u1eefng ph\u1ea7n Kinh Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft c\u1ea9n th\u1eadn. Ni\u1ec1m vui l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 mang l\u1ea1i hy v\u1ecdng cho linh h\u1ed3n th\u00e0nh t\u00e2m, b\u1ecb s\u1ee9t m\u1ebb v\u00ec t\u1ed9i l\u1ed7i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi c\u1ee7a s\u1ef1 b\u00e1o \u1ee9ng, ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u0111\u1ec3 th\u1ef1c thi c\u00f4ng l\u00fd. V\u1edbi m\u00f4i run r\u1ea9y v\u00e0 m\u1eaft \u0111\u1eabm l\u1ec7, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean l\u00e0 tr\u00ean \u0111\u1ea7u g\u1ed1i \u0111\u00e3 qu\u1ef3 xu\u1ed1ng, \u00f4ng \u0111\u00e3 m\u1edf ra cho anh em m\u00ecnh nh\u1eefng l\u1eddi h\u1ee9a qu\u00fd gi\u00e1 b\u00e0y t\u1ecf ni\u1ec1m hy v\u1ecdng duy nh\u1ea5t c\u1ee7a t\u1ed9i nh\u00e2n. Nh\u01b0 v\u1eady, \u00e1nh s\u00e1ng ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 xuy\u00ean th\u1ea5u nhi\u1ec1u t\u00e2m tr\u00ed t\u0103m t\u1ed1i, cu\u1ed1n l\u1ea1i \u0111\u00e1m m\u00e2y c\u1ee7a s\u1ef1 u \u00e1m, cho \u0111\u1ebfn khi M\u1eb7t Tr\u1eddi C\u00f4ng Ch\u00ednh chi\u1ebfu v\u00e0o tr\u00e1i tim v\u1edbi s\u1ef1 ch\u1eefa l\u00e0nh trong nh\u1eefng tia s\u00e1ng Ng\u00e0i. Th\u01b0\u1eddng c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n Kinh Th\u00e1nh n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc \u0111i \u0111\u1ecdc l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi nghe mong mu\u1ed1n n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eb7p l\u1ea1i, nh\u01b0 th\u1ec3 anh ta mu\u1ed1n b\u1ea3o \u0111\u1ea3m v\u1edbi m\u00ecnh r\u1eb1ng anh ta \u0111\u00e3 nghe \u0111\u00fang. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t s\u1ef1 l\u1eb7p l\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c mong c\u1ea7u m\u1ed9t c\u00e1ch thi\u1ebft tha: \u201cm\u00e1u c\u1ee7a Jesus Christ Con Trai Ng\u00e0i t\u1ea9y s\u1ea1ch ch\u00fang ta kh\u1ecfi m\u1ecdi t\u1ed9i l\u1ed7i.\u201d I Gi\u0103ng 1:7. \u201cNh\u01b0 M\u00f4-s\u00ea \u0111\u00e3 gi\u01b0\u01a1ng cao con r\u1eafn l\u00ean trong hoang m\u1ea1c, c\u0169ng v\u1eady, Con Trai Lo\u00e0i Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u01b0\u01a1ng cao l\u00ean, \u0111\u1ec3 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai tin v\u00e0o Ng\u00e0i \u1ea5y s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecb h\u01b0 m\u1ea5t, m\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u0129nh c\u1eedu.\u201d Gi\u0103ng 3:14, 15. {GC 73.3}<\/p>\n<p>Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u1ebft b\u1ecb l\u1eeba d\u1ed1i v\u1ec1 nh\u1eefng tuy\u00ean b\u1ed1 c\u1ee7a Rome. H\u1ecd \u0111\u00e3 nh\u00ecn ra, v\u00f4 \u00edch thay l\u00e0 s\u1ef1 trung b\u1ea3o c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi hay c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 cho t\u1ed9i nh\u00e2n. Khi \u00e1nh s\u00e1ng ch\u00e2n ch\u00ednh t\u1ecfa xu\u1ed1ng t\u00e2m tr\u00ed h\u1ecd, h\u1ecd \u0111\u00e3 k\u00eau l\u00ean v\u1edbi s\u1ef1 vui m\u1eebng: \u201c\u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5 c\u1ee7a t\u00f4i; m\u00e1u Ng\u00e0i l\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5 c\u1ee7a t\u00f4i; b\u00e0n th\u1edd Ng\u00e0i l\u00e0 n\u01a1i x\u01b0ng t\u1ed9i c\u1ee7a t\u00f4i.\u201d H\u1ecd qu\u0103ng m\u00ecnh ho\u00e0n to\u00e0n v\u00e0o c\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Jesus, l\u1eb7p l\u1ea1i nh\u1eefng l\u1eddi, \u201ckh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m h\u00e0i l\u00f2ng Ng\u00e0i.\u201d H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 11:6. \u201cCh\u1eb3ng c\u00f3 danh n\u00e0o kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho d\u01b0\u1edbi tr\u1eddi gi\u1eefa lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 b\u1edfi \u1ea5y ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u.\u201d C\u00f4ng v\u1ee5 4:12. {GC 74.1}<\/p>\n<p>S\u1ef1 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a m\u1ed9t \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0110\u1ed9 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 qu\u00e1 l\u1edbn lao \u0111\u1ec3 m\u1ed9t s\u1ed1 linh h\u1ed3n \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng b\u1ecb gi\u00f4ng b\u00e3o t\u1ea5n c\u00f4ng n\u00e0y nh\u1eadn ra \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1edbn thay s\u1ef1 nh\u1eb9 nh\u00f5m m\u00e0 n\u00f3 mang l\u1ea1i, c\u1ea3 m\u1ed9t tr\u1eadn l\u1ee5t \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng tr\u00ean h\u1ecd, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecd d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. B\u00e0n tay h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00edn th\u00e1c v\u00e0o b\u00e0n tay c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ; b\u00e0n ch\u00e2n h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng l\u1eadp tr\u00ean V\u1ea7ng \u0110\u00e1 c\u1ee7a C\u00e1c Th\u1eddi \u0110\u1ea1i. M\u1ecdi n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i c\u00e1i ch\u1ebft \u0111\u1ec1u b\u1ecb xua tan. H\u1ecd gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e8m mu\u1ed1n nh\u00e0 t\u00f9 v\u00e0 gi\u00e0n h\u1ecfa thi\u00eau n\u1ebfu h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 b\u1edfi \u1ea5y m\u00e0 t\u00f4n vinh danh \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Chu\u1ed9c m\u00ecnh. {GC 74.2}<\/p>\n<p>Trong nh\u1eefng n\u01a1i b\u00ed m\u1eadt l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra v\u00e0 \u0111\u1ecdc nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ea5y, \u0111\u00f4i khi cho m\u1ed9t linh h\u1ed3n \u0111\u01a1n l\u1ebb, \u0111\u00f4i khi cho m\u1ed9t nh\u00f3m nh\u1ecf \u0111ang khao kh\u00e1t \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd. Th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u1ea3 \u0111\u00eam \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3i qua theo c\u00e1ch n\u00e0y. S\u1ef1 kinh ng\u1ea1c v\u00e0 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nghe l\u1edbn \u0111\u1ebfn n\u1ed7i v\u1ecb s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t \u0111\u00e3 kh\u00f4ng h\u1ec1 \u00edt khi b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i ng\u1eebng vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc c\u1ee7a m\u00ecnh l\u1ea1i cho \u0111\u1ebfn khi s\u1ef1 th\u1ea5u hi\u1ec3u c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eafm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tin m\u1eebng c\u1ee7a s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i. Th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean nh\u1eefng l\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1t l\u00ean: \u201cLi\u1ec7u \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi c\u00f3 th\u1eadt s\u1ef1 ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u1ec5 v\u1eadt c\u1ee7a t\u00f4i kh\u00f4ng? Li\u1ec7u Ng\u00e0i c\u00f3 m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi tr\u00ean t\u00f4i kh\u00f4ng? Li\u1ec7u Ng\u00e0i c\u00f3 tha th\u1ee9 cho t\u00f4i kh\u00f4ng?\u201d C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc: \u201cH\u00e3y \u0111\u1ebfn v\u1edbi Ta, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai lao kh\u1ed5 v\u00e0 g\u00e1nh n\u1eb7ng, v\u00e0 Ta s\u1ebd cho c\u00e1c con ngh\u1ec9 ng\u01a1i.\u201d Ma-thi-\u01a1 11:28. {GC 74.3}<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c tin n\u1eafm l\u1ea5y l\u1eddi h\u1ee9a, v\u00e0 l\u1eddi h\u1ed3i \u0111\u00e1p m\u1eebng vui \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nghe th\u1ea5y: \u201cKh\u00f4ng c\u00f2n nh\u1eefng cu\u1ed9c h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng d\u00e0i \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n n\u1eefa; kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u1eefng cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh \u0111au \u0111\u1edbn \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u00e1nh \u0111\u1ecba n\u1eefa. T\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi Jesus nh\u01b0 t\u00f4i l\u00e0, t\u1ed9i l\u1ed7i v\u00e0 b\u1ea5t khi\u1ebft, v\u00e0 Ng\u00e0i s\u1ebd kh\u00f4ng khinh b\u1ecf l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ed1i. \u2018T\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a con \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9 cho con.\u2019 C\u1ee7a t\u00f4i, th\u1eadm ch\u00ed c\u1ee7a t\u00f4i, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9!\u201d {GC 75.1}<\/p>\n<p>M\u1ed9t c\u01a1n th\u1ee7y tri\u1ec1u c\u1ee7a ni\u1ec1m vui thi\u00eang li\u00eang s\u1ebd \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y tr\u00e1i tim, v\u00e0 danh Jesus s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n vinh b\u1eb1ng s\u1ef1 ng\u1ee3i khen v\u00e0 c\u1ea3m t\u1ea1. Nh\u1eefng linh h\u1ed3n ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1nh \u0111\u00f3 tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0 m\u00ecnh \u0111\u1ec3 lan truy\u1ec1n \u00e1nh s\u00e1ng, \u0111\u1ec3 nh\u1eafc l\u1ea1i cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, h\u1ebft kh\u1ea3 n\u0103ng c\u00f3 th\u1ec3, tr\u1ea3i nghi\u1ec7m m\u1edbi c\u1ee7a h\u1ecd; r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y \u0110\u01b0\u1eddng \u0110i ch\u00e2n ch\u00ednh v\u00e0 s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng. C\u00f3 m\u1ed9t quy\u1ec1n n\u0103ng k\u1ef3 l\u1ea1 v\u00e0 trang nghi\u00eam trong l\u1eddi Kinh Th\u01b0 ph\u00e1n truy\u1ec1n th\u1eb3ng v\u00e0o tr\u00e1i tim c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang kh\u00e1t khao ch\u00e2n l\u00fd. \u1ea4y l\u00e0 ti\u1ebfng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 n\u00f3 mang s\u1ef1 x\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ebfn cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nghe. {GC 75.2}<\/p>\n<p>V\u1ecb s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 ra \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng m\u00ecnh; nh\u01b0ng v\u1ebb ngo\u00e0i khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, s\u1ef1 ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 nhi\u1ec7t th\u00e0nh s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eadp. Trong nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u1eefng th\u00ednh gi\u1ea3 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u hay \u0111ang \u0111i \u0111\u00e2u. H\u1ecd \u0111\u00e3 qu\u00e1 cho\u00e1ng ng\u1ee3p, ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 v\u1edbi s\u1ef1 kinh ng\u1ea1c, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u1edbi l\u00f2ng bi\u1ebft \u01a1n v\u00e0 ni\u1ec1m vui s\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi. Khi h\u1ecd n\u00e0i n\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u00f9ng h\u1ecd v\u1ec1 nh\u00e0 h\u1ecd, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i th\u0103m vi\u1ebfng chi\u00ean l\u1ea1c c\u1ee7a b\u1ea7y n\u1eefa. C\u00f3 th\u1ec3 ch\u0103ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb thi\u00ean s\u1ee9 c\u1ee7a Thi\u00ean \u0110\u01b0\u1eddng? H\u1ecd b\u0103n kho\u0103n. {GC 75.3}<\/p>\n<p>Trong nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p v\u1ecb s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y n\u1eefa. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng m\u00ecnh \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t kh\u00e1c, ho\u1eb7c \u0111ang ti\u00eau hao sinh m\u1ea1ng m\u00ecnh trong m\u1ed9t nh\u00e0 ng\u1ee5c n\u00e0o \u0111\u00f3 kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, hay c\u00f3 l\u1ebd x\u01b0\u01a1ng c\u1ed1t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1eafng l\u1ea1i t\u1ea1i n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ee9ng cho ch\u00e2n l\u00fd. Nh\u01b0ng nh\u1eefng l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecb h\u1ee7y ho\u1ea1i. Ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111ang th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh trong tr\u00e1i tim con ng\u01b0\u1eddi; k\u1ebft qu\u1ea3 ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1nh s\u1ebd ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o phi\u00ean ph\u00e1n x\u00e9t. {GC 75.4}<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o Waldenses \u0111\u00e3 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ee7a Satan, v\u00e0 c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a b\u00f3ng t\u1ed1i \u0111\u00e3 t\u1ec9nh d\u1eady v\u1edbi s\u1ef1 c\u1ea3nh gi\u00e1c l\u1edbn h\u01a1n. M\u1ecdi n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 b\u1ecb theo d\u00f5i b\u1edfi t\u00ean ch\u00faa t\u1ec3 c\u1ee7a c\u00e1i \u00e1c, v\u00e0 h\u1eafn k\u00edch \u0111\u1ed9ng nh\u1eefng s\u1ee3 h\u00e3i c\u1ee7a c\u00e1c tay sai m\u00ecnh. C\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o \u0111\u00e3 th\u1ea5y m\u1ed9t \u0111i\u1ec1m b\u00e1o c\u1ee7a hi\u1ec3m nguy \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00f4ng cu\u1ed9c c\u1ee7a ch\u00fang t\u1eeb nh\u1eefng lao kh\u1ed5 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1eef h\u00e0nh khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng n\u00e0y. N\u1ebfu \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p chi\u1ebfu t\u1ecfa kh\u00f4ng b\u1ecb c\u1ea3n tr\u1edf, n\u00f3 s\u1ebd qu\u00e9t \u0111i \u0111\u00e1m m\u00e2y n\u1eb7ng n\u1ec1 c\u1ee7a sai l\u1ea1c \u0111\u00e3 v\u00e2y ph\u1ee7 d\u00e2n s\u1ef1. N\u00f3 s\u1ebd h\u01b0\u1edbng t\u00e2m tr\u00ed con ng\u01b0\u1eddi l\u00ean duy nh\u1ea5t \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd h\u1ee7y ho\u1ea1i v\u1ecb th\u1ebf \u0111\u1ed9c t\u00f4n c\u1ee7a Rome. {GC 76.1}<\/p>\n<p>Ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1i d\u00e2n s\u1ef1 n\u00e0y, gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh c\u1ed5 x\u01b0a, \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi ch\u1ee9ng li\u00ean t\u1ee5c cho s\u1ef1 b\u1ed9i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Rome, v\u00e0 v\u00ec v\u1eady k\u00edch \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng c\u0103m th\u00f9 v\u00e0 b\u1eaft b\u1edb cay \u0111\u1eafng nh\u1ea5t. S\u1ef1 t\u1eeb ch\u1ed1i c\u1ee7a h\u1ecd trong vi\u1ec7c giao n\u1ed9p Kinh Th\u01b0 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i t\u1ed9i m\u00e0 Rome kh\u00f4ng th\u1ec3 dung th\u1ee9. N\u00f3 quy\u1ebft t\u00e2m x\u00f3a s\u1ed5 h\u1ecd kh\u1ecfi \u0111\u1ea5t. B\u1ea5y gi\u1edd b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u1eefng cu\u1ed9c th\u1eadp t\u1ef1 chinh t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t ch\u1ed1ng l\u1ea1i d\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi t\u1ea1i nh\u1eefng m\u00e1i nh\u00e0 c\u1ee7a h\u1ecd tr\u00ean n\u00fai non. B\u1ecdn th\u1ea9m gi\u00e1o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ra l\u1ea7n theo d\u1ea5u v\u1ebft h\u1ecd, v\u00e0 c\u00e1i c\u1ea3nh A-b\u00ean v\u00f4 t\u1ed9i g\u1ee5c ng\u00e3 tr\u01b0\u1edbc t\u00ean Ca-in s\u00e1t nh\u00e2n \u0111\u00e3 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u00e1i di\u1ec5n. {GC 76.2}<\/p>\n<p>H\u1ebft l\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u1ebfn l\u1ea7n kia \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1 c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u00e0n ph\u00e1, nh\u00e0 \u1edf v\u00e0 nh\u00e0 nguy\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb qu\u00e9t tan, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng ph\u00ec nhi\u00eau v\u00e0 nh\u1eefng m\u00e1i nh\u00e0 c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n s\u1ef1 si\u00eang n\u0103ng, v\u00f4 t\u1ed9i, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ed9t hoang m\u1ea1c. C\u0169ng nh\u01b0 con d\u00e3 th\u00fa c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng b\u1edfi m\u00f9i v\u1ecb c\u1ee7a m\u00e1u, c\u01a1n cu\u1ed3ng n\u1ed9 c\u1ee7a b\u1ecdn c\u00f4ng gi\u00e1o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5i l\u00ean c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 l\u1edbn h\u01a1n b\u1edfi nh\u1eefng th\u1ed1ng kh\u1ed5 c\u1ee7a c\u00e1c n\u1ea1n nh\u00e2n ch\u00fang. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong nh\u1eefng nh\u00e2n ch\u1ee9ng n\u00e0y c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ee9c tin tinh khi\u1ebft \u0111\u00e3 b\u1ecb truy \u0111u\u1ed5i qua n\u00fai non v\u00e0 s\u0103n l\u00f9ng tri\u1ec7t h\u1ea1 trong nh\u1eefng thung l\u0169ng m\u00e0 h\u1ecd \u0111ang \u1ea9n n\u1ea5p, \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc b\u1edfi nh\u1eefng r\u1eebng c\u00e2y h\u00f9ng v\u0129 v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ec9nh n\u00fai \u0111\u00e1. {GC 76.3}<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng m\u1ed9t t\u1ed9i danh n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em ra ch\u1ed1ng l\u1ea1i ph\u1ea9m gi\u00e1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u1ea5m \u0111o\u00e1n n\u00e0y. Ngay c\u1ea3 c\u00e1c k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng tuy\u00ean b\u1ed1 h\u1ecd l\u00e0 m\u1ed9t d\u00e2n s\u1ef1 h\u00f2a b\u00ecnh, y\u00ean l\u1eb7ng, ngoan \u0111\u1ea1o. C\u00e1i t\u1ed9i to c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a gi\u00e1o ho\u00e0ng. V\u00ec c\u00e1i t\u1ed9i n\u00e0y, m\u1ecdi s\u1ef1 s\u1ec9 nh\u1ee5c, x\u00fac ph\u1ea1m, v\u00e0 tra t\u1ea5n m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 qu\u1ef7 d\u1eef c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t minh ra \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5t l\u00ean h\u1ecd. {GC 76.4}<\/p>\n<p>Khi Rome \u0111\u1ebfn m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e3 quy\u1ebft t\u00e2m t\u1eadn di\u1ec7t gi\u00e1o ph\u00e1i b\u1ecb c\u0103m gh\u00e9t \u1ea5y, m\u1ed9t s\u1eafc l\u1ec7nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban ra b\u1edfi gi\u00e1o ho\u00e0ng, k\u1ebft \u00e1n h\u1ecd l\u00e0 b\u1ecdn d\u1ecb gi\u00e1o, v\u00e0 ph\u00f3 h\u1ecd cho vi\u1ec7c t\u00e0n s\u00e1t. (Xem Ph\u1ee5 L\u1ee5c.) H\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, hay tr\u00ed tr\u00e1, hay b\u1eeba b\u00e3i; nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng h\u1ecd c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ebb ngo\u00e0i c\u1ee7a s\u1ef1 tin k\u00ednh v\u00e0 th\u00e1nh thi\u1ec7n, quy\u1ebfn d\u1ee5 \u201ccon chi\u00ean c\u1ee7a b\u1ea7y th\u1eadt.\u201d V\u00ec v\u1eady gi\u00e1o ho\u00e0ng \u0111\u00e3 h\u1ea1 l\u1ec7nh \u201cgi\u00e1o ph\u00e1i \u0111\u1ed9c \u00e1c v\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00ea t\u1edfm \u0111\u00f3,\u201d n\u1ebfu h\u1ecd \u201ct\u1eeb ch\u1ed1i b\u1ecf \u0111\u1ea1o, h\u00e3y b\u1ecb nghi\u1ec1n n\u00e1t nh\u01b0 r\u1eafn \u0111\u1ed9c.\u201d\u2014Wylie, quy\u1ec3n 16, ch\u01b0\u01a1ng 1. T\u00ean \u0111\u1ed9c t\u00e0i ng\u1ea1o m\u1ea1n \u1ea5y c\u00f3 ti\u00ean li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa kh\u00f4ng nh\u1ec9? H\u1eafn c\u00f3 bi\u1ebft r\u1eb1ng ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean l\u1ea1i trong s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi h\u1eafn v\u00e0o phi\u00ean ph\u00e1n x\u00e9t kh\u00f4ng? \u201cKhi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m v\u1eady cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5p k\u00e9m nh\u1ea5t trong nh\u1eefng anh em n\u00e0y c\u1ee7a Ta,\u201d Jesus ph\u00e1n, \u201cth\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 l\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e0m cho Ta.\u201d Ma-thi-\u01a1 25:40. {GC 77.1}<\/p>\n<p>C\u00e1i s\u1eafc l\u1ec7nh n\u00e0y k\u00eau g\u1ecdi t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean nh\u00e0 th\u1edd tham gia cu\u1ed9c th\u1eadp t\u1ef1 chinh ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi d\u1ecb gi\u00e1o. Nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ef1 kh\u00edch l\u1ec7 \u0111\u1ec3 tham gia v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u00e0n \u00e1c n\u00e0y, n\u00f3 \u201ctha mi\u1ec5n m\u1ecdi h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u00e0 \u0111au \u0111\u1edbn t\u1eeb gi\u00e1o h\u1ed9i, chung v\u00e0 ri\u00eang; n\u00f3 gi\u1ea3i tho\u00e1t t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tham gia cu\u1ed9c th\u1eadp t\u1ef1 chinh kh\u1ecfi m\u1ecdi l\u1eddi th\u1ec1 m\u00e0 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 tuy\u00ean th\u1ec7; n\u00f3 h\u1ee3p ph\u00e1p h\u00f3a quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea5t c\u1ee9 t\u00e0i s\u1ea3n n\u00e0o m\u00e0 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea5t h\u1ee3p ph\u00e1p; v\u00e0 h\u1ee9a h\u1eb9n s\u1ef1 tha th\u1ee9 cho m\u1ecdi t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a h\u1ecd, nh\u1eefng ai gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea5t c\u1ee9 k\u1ebb d\u1ecb gi\u00e1o n\u00e0o. N\u00f3 h\u1ee7y b\u1ecf m\u1ecdi h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f3 l\u1ee3i cho ng\u01b0\u1eddi Vaudois, ra l\u1ec7nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1ecd t\u1eeb b\u1ecf h\u1ecd, c\u1ea5m m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi cung c\u1ea5p cho h\u1ecd b\u1ea5t c\u1ee9 s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 n\u00e0o v\u00e0 trao quy\u1ec1n cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfm h\u1eefu t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a h\u1ecd.\u201d\u2014Wylie, quy\u1ec3n 16, ch\u01b0\u01a1ng 1. T\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0y b\u00e0y t\u1ecf m\u1ed9t c\u00e1ch r\u00f5 \u200b\u200br\u00e0ng c\u00e1i linh ch\u1ee7 m\u01b0u \u0111\u1ee9ng sau h\u1eadu tr\u01b0\u1eddng. \u1ea4y l\u00e0 ti\u1ebfng g\u1ea7m c\u1ee7a con r\u1ed3ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i gi\u1ecdng n\u00f3i c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ, l\u00e0 th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c nghe th\u1ea5y trong \u0111\u00f3. {GC 77.2}<\/p>\n<p>\u0110\u00e1m l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u00e1o \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh nh\u00e2n c\u00e1ch c\u1ee7a ch\u00fang theo ti\u00eau chu\u1ea9n v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a lu\u1eadt ph\u00e1p \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 d\u1ef1ng l\u00ean m\u1ed9t ti\u00eau chu\u1ea9n ph\u00f9 h\u1ee3p cho ch\u00fang, v\u00e0 quy\u1ebft t\u00e2m bu\u1ed9c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tu\u00e2n theo ti\u00eau chu\u1ea9n n\u00e0y v\u00ec Rome mu\u1ed1n v\u1eady. Nh\u1eefng th\u1ea3m k\u1ecbch kh\u1ee7ng khi\u1ebfp nh\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n. Nh\u1eefng t\u00ean linh m\u1ee5c v\u00e0 gi\u00e1o ho\u00e0ng suy \u0111\u1ed3i v\u00e0 b\u00e1ng b\u1ed5 \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1i c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 Satan \u0111\u00e3 ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh cho ch\u00fang. L\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 trong b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00fang. C\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e1i linh \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng \u0111inh th\u1eadp t\u1ef1 \u0110\u1ea5ng Christ v\u00e0 s\u00e1t h\u1ea1i c\u00e1c s\u1ee9 \u0111\u1ed3, c\u00f9ng c\u00e1i th\u1ee9 \u0111\u00e3 th\u00fac \u0111\u1ea9y t\u00ean Nero kh\u00e1t m\u00e1u ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn v\u00e0o th\u1eddi c\u1ee7a h\u1eafn, \u0111\u00e3 \u0111ang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 tr\u1eeb b\u1ecf kh\u1ecfi \u0111\u1ea5t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi y\u00eau th\u01b0\u01a1ng. {GC 77.3}<\/p>\n<p>Nh\u1eefng b\u1eaft b\u1edb \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7 l\u00ean d\u00e2n s\u1ef1 k\u00ednh s\u1ee3 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng b\u1edfi h\u1ecd v\u1edbi l\u00f2ng nh\u1eabn n\u1ea1i v\u00e0 ki\u00ean \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn t\u00f4n vinh \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Chu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd. B\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng cu\u1ed9c th\u1eadp t\u1ef1 chinh ch\u1ed1ng l\u1ea1i h\u1ecd, v\u00e0 tr\u00f2 \u0111\u1ed3 s\u00e1t v\u00f4 nh\u00e2n \u0111\u1ea1o m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu, h\u1ecd \u0111\u00e3 ti\u1ebfp t\u1ee5c g\u1eedi c\u00e1c nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111i \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00e1n ch\u00e2n l\u00fd qu\u00fd gi\u00e1. H\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecb s\u0103n l\u00f9ng \u0111\u1ebfn ch\u1ebft; nh\u01b0ng m\u00e1u c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 nhu\u1ea7n t\u01b0\u1edbi h\u1ea1t gi\u1ed1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gieo, v\u00e0 n\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ea5t b\u1ea1i trong vi\u1ec7c k\u1ebft qu\u1ea3. Th\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Waldenses \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ee9ng cho \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi trong h\u00e0ng th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 khi Luther ra \u0111\u1eddi. B\u1ecb r\u1ea3i r\u00e1c ra nhi\u1ec1u v\u00f9ng \u0111\u1ea5t, h\u1ecd gieo tr\u1ed3ng nh\u1eefng h\u1ea1t gi\u1ed1ng m\u00e0 phong tr\u00e0o C\u1ea3i Ch\u00e1nh, th\u1ee9 \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u1eddi c\u1ee7a Wycliffe, \u0111\u00e3 l\u1edbn l\u00ean r\u1ed9ng v\u00e0 s\u00e2u trong nh\u1eefng ng\u00e0y c\u1ee7a Luther, v\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp n\u1ed1i ti\u1ebfn l\u00ean cho \u0111\u1ebfn t\u1eadn khi th\u1eddi gian kh\u00e9p l\u1ea1i b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1eb5n s\u00e0ng ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00ec \u201cl\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 v\u00ec l\u1eddi ch\u1ee9ng c\u1ee7a Jesus Christ.\u201d M\u1eb7c Kh\u1ea3i 1:9. {GC 78.1}<\/p>\n<div class=\"previous\">\n<a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c3\/\"><\/p>\n<div class=\"flex\">\n<svg class=\"reader-arrow h-100 ma0 pa0\" width=\"24\" height=\"24\" viewbox=\"0 0 24 24\" version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path transform=\"rotate(180, 12, 12)\" stroke=\"none\" stroke-width=\"0\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-miterlimit=\"10\" fill=\"#888888\" d=\"M 9.07,17.44 L 14.4,12.1 14.4,12.1 C 14.6,11.91 14.6,11.59 14.4,11.4 L 9.09,6.08 9.09,6.08 C 8.7,5.7 8.7,5.08 9.09,4.69 L 9.09,4.69 9.09,4.69 C 9.47,4.31 10.09,4.31 10.47,4.69 L 16.85,11.07 16.85,11.07 C 17.24,11.46 17.24,12.09 16.85,12.49 L 10.49,18.85 10.49,18.85 C 10.09,19.24 9.46,19.24 9.07,18.85 L 9.07,18.85 9.07,18.85 C 8.68,18.46 8.68,17.83 9.07,17.44 Z M 9.07,17.44\"><\/path><\/svg>\n<\/div>\n<p><\/a>\n<\/div>\n<div class=\"next\">\n<a href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c5\/\"><\/p>\n<div class=\"flex\">\n<svg class=\"reader-arrow\" width=\"24\" height=\"24\" viewbox=\"0 0 24 24\" version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path transform=\"rotate(0, 12, 12)\" stroke=\"none\" stroke-width=\"0\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-miterlimit=\"10\" fill=\"#888888\" d=\"M 9.07,17.44 L 14.4,12.1 14.4,12.1 C 14.6,11.91 14.6,11.59 14.4,11.4 L 9.09,6.08 9.09,6.08 C 8.7,5.7 8.7,5.08 9.09,4.69 L 9.09,4.69 9.09,4.69 C 9.47,4.31 10.09,4.31 10.47,4.69 L 16.85,11.07 16.85,11.07 C 17.24,11.46 17.24,12.09 16.85,12.49 L 10.49,18.85 10.49,18.85 C 10.09,19.24 9.46,19.24 9.07,18.85 L 9.07,18.85 9.07,18.85 C 8.68,18.46 8.68,17.83 9.07,17.44 Z M 9.07,17.44\"><\/path><\/svg>\n<\/div>\n<p><\/a>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Chapter 4\u2014The Waldenses The Great Controversy 1911 Page Introduction 5 Chapter 1\u2014The Destruction of Jerusalem 17 Chapter 2\u2014Persecution in the First Centuries 39 Chapter 3\u2014An Era of Spiritual Darkness 39 Chapter 4\u2014The Waldenses 49 Chapter 5\u2014John Wycliffe 79 Chapter 6\u2014Huss and Jerome 97 Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome 120 Chapter 8\u2014Luther Before the Diet 145&#8230;<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":17446,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/full-width.php","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"class_list":["post-17494","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Chapter 4\u2014The Waldenses - Majority Text Bible<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Chapter 4\u2014The Waldenses - Majority Text Bible\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Chapter 4\u2014The Waldenses The Great Controversy 1911 Page Introduction 5 Chapter 1\u2014The Destruction of Jerusalem 17 Chapter 2\u2014Persecution in the First Centuries 39 Chapter 3\u2014An Era of Spiritual Darkness 39 Chapter 4\u2014The Waldenses 49 Chapter 5\u2014John Wycliffe 79 Chapter 6\u2014Huss and Jerome 97 Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome 120 Chapter 8\u2014Luther Before the Diet 145...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Majority Text Bible\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-02-16T15:46:10+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"31 ph\u00fat\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/\",\"url\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/\",\"name\":\"Chapter 4\u2014The Waldenses - Majority Text Bible\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-08-20T09:38:07+00:00\",\"dateModified\":\"2024-02-16T15:46:10+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Spirit of Prophecy\",\"item\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"The Great Controversy 1911\",\"item\":\"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Chapter 4\u2014The Waldenses\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/\",\"name\":\"Majority Text Bible\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/#organization\",\"name\":\"Majority Text Bible\",\"url\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png\",\"width\":888,\"height\":669,\"caption\":\"Majority Text Bible\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/mtb.online\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Chapter 4\u2014The Waldenses - Majority Text Bible","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"Chapter 4\u2014The Waldenses - Majority Text Bible","og_description":"Chapter 4\u2014The Waldenses The Great Controversy 1911 Page Introduction 5 Chapter 1\u2014The Destruction of Jerusalem 17 Chapter 2\u2014Persecution in the First Centuries 39 Chapter 3\u2014An Era of Spiritual Darkness 39 Chapter 4\u2014The Waldenses 49 Chapter 5\u2014John Wycliffe 79 Chapter 6\u2014Huss and Jerome 97 Chapter 7\u2014Luther&#8217;s Separation From Rome 120 Chapter 8\u2014Luther Before the Diet 145...","og_url":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/","og_site_name":"Majority Text Bible","article_modified_time":"2024-02-16T15:46:10+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc":"31 ph\u00fat"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/","url":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/","name":"Chapter 4\u2014The Waldenses - Majority Text Bible","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mtb.online\/en\/#website"},"datePublished":"2023-08-20T09:38:07+00:00","dateModified":"2024-02-16T15:46:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/c4\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/mtb.online\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Spirit of Prophecy","item":"https:\/\/mtb.online\/en\/spirit-of-prophecy\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"The Great Controversy 1911","item":"https:\/\/mtb.online\/vi\/spirit-of-prophecy\/the-great-controversy-1911\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Chapter 4\u2014The Waldenses"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/mtb.online\/en\/#website","url":"https:\/\/mtb.online\/en\/","name":"Kinh Th\u00e1nh \u0110a S\u1ed1","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/mtb.online\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/mtb.online\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"vi"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/mtb.online\/en\/#organization","name":"Kinh Th\u00e1nh \u0110a S\u1ed1","url":"https:\/\/mtb.online\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/mtb.online\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png","contentUrl":"http:\/\/hangtotgiare.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/logo-251x189-large.png","width":888,"height":669,"caption":"Majority Text Bible"},"image":{"@id":"https:\/\/mtb.online\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17494"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17494\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17819,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17494\/revisions\/17819"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mtb.online\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}